<?xml version='1.0' encoding='UTF-8'?>

MS London BL/IOLR Taylor 1842: Sūtrasthāna 12

Published in by in .

  • British Library
  • London, United Kingdom
  • Known as: IOLR Taylor 1842 (Eggeling 2646).
  • Siglum: L

A manuscript of the Suśrutasaṃhitā with Ḍalhaṇa's commentary, Nibandhasaṅgraha.

More ▾
Title Suśrutapāṭhaśuddhi
Title Nibandhasaṅgraha
Commentary Suśrutapāṭhaśuddhi
Author Suśruta
Author Ḍalhaṇa
Physical description
Language/Script [Sanskrit in Devanagari script.]
  • Devanagari
Format folia
Material paper
History
Date of production
Place of origin unknown
Provenance [record of ownership]
Acquisition [how it was acquired]

  • L
(From folio IOL San 2646 (Eggeling) - 139)
|| athāto 'gnikarmavidhim adhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||...
[1938 ed. 1.12.1]
...kṣārād agnir garīyān kriyāsu vyākhyātaḥ || ... tad dagdhānāṃ⸤ rogāṇāṃm apunarbhavāt || ... bheṣaja śastrakṣārair aśakyānāṃ tatsā⸤dhyatvāc ca ||
[1938 ed. 1.12.3]
...⸤athaimāni dahanopakaraṇāni || tad yathā || pippalyajāśakṛdgodaṃtaśaraśalākā jaṃābavauṣṭveta⸤taralauhāḥ kṣaudraguḍasnehāś ca || ... tatra pippalyajāśakṛdgodaṃtaśaraśalākās tvaggatānāṃ || ... jāṃbavauṣṭhetaralauhā māṃsagatānāṃ || ... kṣaudraguḍasnehāḥ śirāsnāyusaṃdhyasthigatānāṃ ||...
[1938 ed. 1.12.4]
... tatrāpyātyayike 'gnikarmasā⸤dhye vyādhau tatpratyanīkaṃ vidhikṛtveti || ...
[1938 ed. 1.12.5]
... sarvavyādhiṣu ca pichalamannaṃ bhuktavataḥ || ... mūḍhagarbhāśmarībhagaṃdarodarārśomukharogeṣv abhuktavataḥ || ...
[1938 ed. 1.12.6]
... tatra dvidham agni⸤karmāhureke tvagdagdhaṃ māṃsadagdhaṃ ca || iha tu sirāsnāyu saṃdhyasthiṣva⸤pi na pratiṣiddho 'gniḥ || ...
[1938 ed. 1.12.7]
... tatra śabdaprādurbhāvā durgandhatā tvagsaṃkocaś ca tva⸤gdagdhe || kapotavarṇatā alpaśvayathuvedanatā śuṣkasaṃkucitavraṇatā māṃsadagdhe || kṛṣṇo⸤nnatavraṇatā srāvasaṃnirodhaś ca śirāsnāyudagdhe || rukṣāruṇatā karkkaśasthiravraṇatā ca saṃdhyaL⸤sthidagdhe || ...
[1938 ed. 1.12.8]
... tatra śirorogādhi akṣimaṃthayo bhrūlalāṭaśaṃkhapradeṣeśeṣu dahet || ... vartmarogeṣv ārdranaktakapratichannāṃ dṛṣṭiṃ kṛtvā varmaromakupān ...
[1938 ed. 1.12.9]
... tvagmāṃsa śirāsnāyusaṃdhyasthisthite tyugraruji vāyāv uchritakaṭhinasuptamāṃse vra⸤draṇe graṃthyarśorbudabhagaṃdarā pacīślīpadacarmakīlatilakālakāṃtravṛddhisaṃdhisirāchedanādiṣu nāḍaiī⸤śoṇitātipravṛttiṣu cāgnikarma kuryāt || ...
[1938 ed. 1.12.10]
... tatra valayabiṃduvilekhāpratisāraṇānīti dahanaviśeṣāḥ || ...
[1938 ed. 1.12.11]
... bhavati cātra ||
rogasya saṃsthānam avekṣya samyak narmasya marmāṇi valāva⸤laṃ ca ||
vyādhiṃ tathārttuṃ ca samyak tatodhyavasyed bhiṣagnikarmaḥ || ...
[1938 ed. 1.12.12]
... tatra samyagdagdhe madhyusarppibhyāṃm abhyaṃgaḥ || ...
[1938 ed. 1.12.13]
... athemān agninā pa⸤riharet || pittaprakṛtim aṃtaḥśoṇitaṃ bhinnakoṣṭham anuddhṛtaśalyaṃ bālaṃ vṛddhaṃ bhīrum aneka vraṇa ⸤pīḍitam asvedyāṃś ceti || ...
[1938 ed. 1.12.14]
... ata ūrdhvam itarathādagdhaṃ vakṣyāmaḥ || || tatra snigdhaṃ rukṣaṃ vāśrity a dra⸤vyam agni dahaṃti || agnisaṃtapto hi snehaḥ sūkṣmasirānusāritvāt tvagādīn anupraviśya āśu dahati ||⸤tasmāt snehadagdhe dhikā rujo bhavataṃti || ...
[1938 ed. 1.12.15]
... tatra pluṣṭaṃ durddagdhaṃ⸤ samyag dagaddham atidagdhaṃ ceti caturvidham agnidagdhaṃ || ... tatra yad vivarṇaṃ pluṣyate 'timātraṃ tad apluṣṭaṃ ... yatrottiṣṭhaṃti sphoṭās tīvrāś coṣadāharāgapākaveda⸤nāś cirāc copaśāmyaṃti || tad durddagdhaṃ || ... samyag dagdham anavagāḍhaṃ tālavarṇaṃ susaṃsthitaṃ || pūrvalakṣa⸤ṇayuktaṃ ca || ... L⸤atidagdhe māṃsāvalaṃbanaṃ gātraviśleṣaḥ sirāsnāyusaṃdhyasthivyāpādānam atimātraṃ jvaradāhapipā⸤ sāmūrchāś copadravā bhavaṃti || vraṇaś ca asya cireṇa rohati || ruḍhaś ca vivarṇo bhavati ||
[1938 ed. 1.12.16]
... bhavati cātra ||
agninā kopi⸤taṃ raktaṃ bhṛśaṃ jaṃtoḥ prakupyati ||
tatas tenaiva vegena pittam asyābhyudīryate || ...
[1938 ed. 1.12.17]
... tu⸤lyavīrye ubhe hy ete rasato dravyatas tathā ||
tenāsya vedanā tīvrā prakṛtyā ca vidahyate || ...
[1938 ed. 1.12.18]
sphoṭāḥ śīghraṃ⸤ prajāyaṃte jvaras tṛṣā ca bādhate || ...
da⸤gdhasyopaśamārthāya cikitsā saṃprakṣyate || ...
[1938 ed. 1.12.19]
pluṣṭasyāgnipratapanaṃ kāryam uṣṇa tathauṣadhaṃ || ...
śarīre svinnabhūyiṣṭhe svinnaṃ bhavati śoṇitaṃ | ...
[1938 ed. 1.12.20]
prakṛtyā hyudakaṃ śītaṃ skaṃdayatyatiśoṇitaṃ ||
tasmāt sukhaya⸤ti hyuṣṇaṃ ma tu śītaṃ kathaṃcana ||1|| ...
[1938 ed. 1.12.21]
... śītām uṣṇāṃ ca durdda⸤gdhe kriyāṃ kuryāt bhiṣak punaḥ || ghṛtālepanasekāṃs tu śītām evāsya kārayet ||
ghṛtālepanacsekāṃs tu śītānevāsya kārayet || ...
[1938 ed. 1.12.22]
... samyak dagdhe tugākṣīrīplakṣacaṃdanagairikaiḥ ||
sāmṛtaiḥ⸤ sarpiṣā snigdhair ālepaṃ kārayed bhiṣak ||
[1938 ed. 1.12.23]
grāmyānūpaudakaiś cainaṃ piṣṭair māsaiḥ pralepalayet ||
pittavidra⸤dhivac cainaṃ saṃtatoṣmāṇam ācaret || ...
[1938 ed. 1.12.24]
... atidagdhe viśīrṇāni māṃsānudhṛtya śītalāṃ ||
kriyāṃ kuryād bhiṣak paś cā⸤śālidatuṃdulakaṃḍanaiḥ ||
[1938 ed. 1.12.25]
tiṃdukītvakkapālair vā ghṛtamiśraiḥ pralepayet ||
vraṇaṃ gaḍūcīpatrair vā chādayed atha⸤vaidakaiḥ ||
[1938 ed. 1.12.26]
kriyāṃ ca kuryād akhilāṃ bhiṣak pittavisarppavat || ...
madhuchiṣṭaṃ samadhukaṃ rodhraṃ sarjarasaṃ tathā ||
[1938 ed. 1.12.27]
maṃjiṣṭhāṃ caṃdanaṃ mūrvāṃ piṣṭvā sarpir vi⸤pācayet ||
sarveṣām agnidagdhānām etad ropaṇam uttamaṃ || || ...
[1938 ed. 1.12.28]
... snehada⸤gdhe kriyāṃ rūkṣāṃ viśeṣeṇāvacārayet ||...
[1938 ed. 1.12.29ab]
... ata⸤ urddhvaṃ pravakṣyāmi dhūmopahatalakṣaṇaṃ ||
[1938 ed. 1.12.29cd]
śvasiti kṣauti cātyarthaṃm apy ādhamatikāśata ||
cakṣuṣoḥ ⸤paridāhaś ca rāgaś caivopajāyate ||
[1938 ed. 1.12.30]
sadhūmakaṃ niḥśvasati ghreyam anyan na vetti ca ||
tathaiva ca rasān⸤sarvān śrutiś cāsyopahanyate ||
[1938 ed. 1.12.31]
tṛṣṇādāhajvarayutaḥ sīdaty atha ca mūrchati || ||
dhūmopahata i⸤ty eṣa || ... śṛṇu tasya cikitsitaṃ |
[1938 ed. 1.12.32]
sarpir ikṣurasaṃ drākṣāṃ payo vā śarkkarāṃbu vā ||
madhurāmlau rasau⸤ vāpi vamanāyaā pradāpayet ||
[1938 ed. 1.12.33]
vamataḥ koṣṭhaśuddhiḥ syāt dhūmagaṃdhiś ca naśyati ||
vidhinānena ⸤śāmyaṃti sadanakṣavathujvarāḥ ||
[1938 ed. 1.12.34]
dāha mūrchā tṛḍādhmānasvāsākāsāś ca dāruṇāḥ ||
madhurair lava⸤ṇāmlaiś ca kaṭukaiḥ kvalagrahaiḥ ||
[1938 ed. 1.12.35]
samyag gṛhṇātīṃdriyārthān manaś cāsya prasīdati ||
[1938 ed. 1.12.36ab]
śirau⸤virecanaṃ cāsmai dadyād yogena śāstravit ||
[1938 ed. 1.12.36cd]
dṛṣṭi viśudhyate cāsya śirogrīvaṃ ca dehinaḥ
aL⸤vidāhalaghusnigdham āhāraṃ cāsya kalpayet || ...
[1938 ed. 1.12.37]
... uṣṇa vā⸤tātapair dagdhe śītaḥ kāryo vidhiḥ sadā || ...
śītavarṣānilairdagdhe snigdham uṣṇaś ca śasyate || ...
[1938 ed. 1.12.38]
tathāpi tejasā daL⸤gdhe sidhir nāsti kathaṃcaneti || ...
[1938 ed. 1.12.39]
iti sūtrasthānanibaṃdhasaṃgrahe dvādaśo '⸤dhyāyaḥ || ||12||
[1938 ed. 1.12.trailer]