MS London BL/IOLR Taylor 1842: Sūtrasthāna 12

Published in by in .

  • British Library
  • London, United Kingdom
  • Known as: IOLR Taylor 1842 (Eggeling 2646).
  • Siglum: L

A manuscript of the Suśrutasaṃhitā with Ḍalhaṇa's commentary, Nibandhasaṅgraha.

More ▾
Title Suśrutapāṭhaśuddhi
Title Nibandhasaṅgraha
Commentary Suśrutapāṭhaśuddhi
Author Suśruta
Author Ḍalhaṇa
Physical description
Language/Script [Sanskrit in Devanagari script.]
  • Devanagari
Format folia
Material paper
History
Date of production
Place of origin unknown
Provenance [record of ownership]
Acquisition [how it was acquired]

  • L
(From folio IOL San 2646 (Eggeling) - 139)
1938 ed. 1.12.1
|| athāto 'gnikarmavidhim adhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||...
1938 ed. 1.12.3
...kṣārād agnir garīyān kriyāsu vyākhyātaḥ || ... tad dagdhānāṃ rogāṇāṃm apunarbhavāt || ... bheṣaja śastrakṣārair aśakyānāṃ tatsādhyatvāc ca ||
1938 ed. 1.12.4
...athaimāni dahanopakaraṇāni || tad yathā || pippalyajāśakṛdgodaṃtaśaraśalākā jaṃābavauṣṭvetataralauhāḥ kṣaudraguḍasnehāś ca || ... tatra pippalyajāśakṛdgodaṃtaśaraśalākās tvaggatānāṃ || ... jāṃbavauṣṭhetaralauhā māṃsagatānāṃ || ... kṣaudraguḍasnehāḥ śirāsnāyusaṃdhyasthigatānāṃ ||...
1938 ed. 1.12.5
... tatrāpyātyayike 'gnikarmasādhye vyādhau tatpratyanīkaṃ vidhikṛtveti || ...
1938 ed. 1.12.6
... sarvavyādhiṣu ca pichalamannaṃ bhuktavataḥ || ... mūḍhagarbhāśmarībhagaṃdarodarārśomukharogeṣv abhuktavataḥ || ...
1938 ed. 1.12.7
... tatra dvidham agnikarmāhureke tvagdagdhaṃ māṃsadagdhaṃ ca || iha tu sirāsnāyu saṃdhyasthiṣvapi na pratiṣiddho 'gniḥ || ...
1938 ed. 1.12.8
... tatra śabdaprādurbhāvā durgandhatā tvagsaṃkocaś ca tvagdagdhe || kapotavarṇatā alpaśvayathuvedanatā śuṣkasaṃkucitavraṇatā māṃsadagdhe || kṛṣṇonnatavraṇatā srāvasaṃnirodhaś ca śirāsnāyudagdhe || rukṣāruṇatā karkkaśasthiravraṇatā ca saṃdhyaLsthidagdhe || ...
1938 ed. 1.12.9
... tatra śirorogādhi akṣimaṃthayo bhrūlalāṭaśaṃkhapradeṣeśeṣu dahet || ... vartmarogeṣv ārdranaktakapratichannāṃ dṛṣṭiṃ kṛtvā varmaromakupān ...
1938 ed. 1.12.10
... tvagmāṃsa śirāsnāyusaṃdhyasthisthite tyugraruji vāyāv uchritakaṭhinasuptamāṃse vradraṇe graṃthyarśorbudabhagaṃdarā pacīślīpadacarmakīlatilakālakāṃtravṛddhisaṃdhisirāchedanādiṣu nāḍaiīśoṇitātipravṛttiṣu cāgnikarma kuryāt || ...
1938 ed. 1.12.11
... tatra valayabiṃduvilekhāpratisāraṇānīti dahanaviśeṣāḥ || ...
1938 ed. 1.12.12
... bhavati cātra ||
rogasya saṃsthānam avekṣya samyak narmasya marmāṇi valāvalaṃ ca ||
vyādhiṃ tathārttuṃ ca samyak tatodhyavasyed bhiṣagnikarmaḥ || ...
1938 ed. 1.12.13
... tatra samyagdagdhe madhyusarppibhyāṃm abhyaṃgaḥ || ...
1938 ed. 1.12.14
... athemān agninā pariharet || pittaprakṛtim aṃtaḥśoṇitaṃ bhinnakoṣṭham anuddhṛtaśalyaṃ bālaṃ vṛddhaṃ bhīrum aneka vraṇa pīḍitam asvedyāṃś ceti || ...
1938 ed. 1.12.15
... ata ūrdhvam itarathādagdhaṃ vakṣyāmaḥ || || tatra snigdhaṃ rukṣaṃ vāśrity a dravyam agni dahaṃti || agnisaṃtapto hi snehaḥ sūkṣmasirānusāritvāt tvagādīn anupraviśya āśu dahati ||tasmāt snehadagdhe dhikā rujo bhavataṃti || ...
1938 ed. 1.12.16
... tatra pluṣṭaṃ durddagdhaṃ samyag dagaddham atidagdhaṃ ceti caturvidham agnidagdhaṃ || ... tatra yad vivarṇaṃ pluṣyate 'timātraṃ tad apluṣṭaṃ ... yatrottiṣṭhaṃti sphoṭās tīvrāś coṣadāharāgapākavedanāś cirāc copaśāmyaṃti || tad durddagdhaṃ || ... samyag dagdham anavagāḍhaṃ tālavarṇaṃ susaṃsthitaṃ || pūrvalakṣaṇayuktaṃ ca || ... Latidagdhe māṃsāvalaṃbanaṃ gātraviśleṣaḥ sirāsnāyusaṃdhyasthivyāpādānam atimātraṃ jvaradāhapipā sāmūrchāś copadravā bhavaṃti || vraṇaś ca asya cireṇa rohati || ruḍhaś ca vivarṇo bhavati ||
1938 ed. 1.12.17
... bhavati cātra ||
agninā kopitaṃ raktaṃ bhṛśaṃ jaṃtoḥ prakupyati ||
tatas tenaiva vegena pittam asyābhyudīryate || ...
1938 ed. 1.12.18
... tulyavīrye ubhe hy ete rasato dravyatas tathā ||
tenāsya vedanā tīvrā prakṛtyā ca vidahyate || ...
1938 ed. 1.12.19
sphoṭāḥ śīghraṃ prajāyaṃte jvaras tṛṣā ca bādhate || ...
dagdhasyopaśamārthāya cikitsā saṃprakṣyate || ...
1938 ed. 1.12.20
pluṣṭasyāgnipratapanaṃ kāryam uṣṇa tathauṣadhaṃ || ...
śarīre svinnabhūyiṣṭhe svinnaṃ bhavati śoṇitaṃ | ...
1938 ed. 1.12.21
prakṛtyā hyudakaṃ śītaṃ skaṃdayatyatiśoṇitaṃ ||
tasmāt sukhayati hyuṣṇaṃ ma tu śītaṃ kathaṃcana ||1|| ...
1938 ed. 1.12.22
... śītām uṣṇāṃ ca durddagdhe kriyāṃ kuryāt bhiṣak punaḥ || ghṛtālepanasekāṃs tu śītām evāsya kārayet ||
ghṛtālepanacsekāṃs tu śītānevāsya kārayet || ...
1938 ed. 1.12.23
... samyak dagdhe tugākṣīrīplakṣacaṃdanagairikaiḥ ||
sāmṛtaiḥ sarpiṣā snigdhair ālepaṃ kārayed bhiṣak ||
1938 ed. 1.12.24
grāmyānūpaudakaiś cainaṃ piṣṭair māsaiḥ pralepalayet ||
pittavidradhivac cainaṃ saṃtatoṣmāṇam ācaret || ...
1938 ed. 1.12.25
... atidagdhe viśīrṇāni māṃsānudhṛtya śītalāṃ ||
kriyāṃ kuryād bhiṣak paś cāśālidatuṃdulakaṃḍanaiḥ ||
1938 ed. 1.12.26
tiṃdukītvakkapālair vā ghṛtamiśraiḥ pralepayet ||
vraṇaṃ gaḍūcīpatrair vā chādayed athavaidakaiḥ ||
1938 ed. 1.12.27
kriyāṃ ca kuryād akhilāṃ bhiṣak pittavisarppavat || ...
madhuchiṣṭaṃ samadhukaṃ rodhraṃ sarjarasaṃ tathā ||
1938 ed. 1.12.28
maṃjiṣṭhāṃ caṃdanaṃ mūrvāṃ piṣṭvā sarpir vipācayet ||
sarveṣām agnidagdhānām etad ropaṇam uttamaṃ || || ...
1938 ed. 1.12.29ab
... snehadagdhe kriyāṃ rūkṣāṃ viśeṣeṇāvacārayet ||...
1938 ed. 1.12.29cd
... ata urddhvaṃ pravakṣyāmi dhūmopahatalakṣaṇaṃ ||
1938 ed. 1.12.30
śvasiti kṣauti cātyarthaṃm apy ādhamatikāśata ||
cakṣuṣoḥ paridāhaś ca rāgaś caivopajāyate ||
1938 ed. 1.12.31
sadhūmakaṃ niḥśvasati ghreyam anyan na vetti ca ||
tathaiva ca rasānsarvān śrutiś cāsyopahanyate ||
1938 ed. 1.12.32
tṛṣṇādāhajvarayutaḥ sīdaty atha ca mūrchati || ||
dhūmopahata ity eṣa || ... śṛṇu tasya cikitsitaṃ |
1938 ed. 1.12.33
sarpir ikṣurasaṃ drākṣāṃ payo vā śarkkarāṃbu vā ||
madhurāmlau rasau vāpi vamanāyaā pradāpayet ||
1938 ed. 1.12.34
vamataḥ koṣṭhaśuddhiḥ syāt dhūmagaṃdhiś ca naśyati ||
vidhinānena śāmyaṃti sadanakṣavathujvarāḥ ||
1938 ed. 1.12.35
dāha mūrchā tṛḍādhmānasvāsākāsāś ca dāruṇāḥ ||
madhurair lavaṇāmlaiś ca kaṭukaiḥ kvalagrahaiḥ ||
1938 ed. 1.12.36ab
samyag gṛhṇātīṃdriyārthān manaś cāsya prasīdati ||
1938 ed. 1.12.36cd
śirauvirecanaṃ cāsmai dadyād yogena śāstravit ||
1938 ed. 1.12.37
dṛṣṭi viśudhyate cāsya śirogrīvaṃ ca dehinaḥ
aLvidāhalaghusnigdham āhāraṃ cāsya kalpayet || ...
1938 ed. 1.12.38
... uṣṇa vātātapair dagdhe śītaḥ kāryo vidhiḥ sadā || ...
śītavarṣānilairdagdhe snigdham uṣṇaś ca śasyate || ...
1938 ed. 1.12.39
tathāpi tejasā daLgdhe sidhir nāsti kathaṃcaneti || ...
1938 ed. 1.12.trailer
iti sūtrasthānanibaṃdhasaṃgrahe dvādaśo 'dhyāyaḥ || ||12||