<?xml version=“1.0” encoding=“UTF-8”?> <?xml-stylesheet type=“text/xsl” href=“tei-to-html.xsl”?>

Diplomatic transcription of MS Jaipur RORI 6838: 03 Śārīrasthānam 4

Published in by in .

  • Rajasthan Oriental Research Institute
  • Jaipur, Rajasthan, India
  • Known as: 6838, RORI Catalogue, vol. XI, serial no. 3988 (catalogue).
  • Siglum: J

An incomplete manuscript transmitting portions of the Suśrutasaṃhitā together with Gayadāsa’s Nyāyacandrikā. The extant portion covers Sūtrasthāna 18-46, Nidānasthāna 1-16, and Śārīrasthāna 1-10.

More ▾
Title Suśrutasaṃhitā
Author Suśruta
Commentary Nyāyacandrikā
Author Gayadāsa
Physical description
Language/Script Sanskrit in Devanagari script.Sanskrit in Devanagari script.
Format pothi
Material paper
Foliation
  • () The principal foliation is written in the lower part of the right margin of each verso. The Nidānasthāna and Śārīrasthāna also have separate sectional foliations, each beginning with 1. The opening folios 1-215 are missing. Folio 287 occurs twice. The foliation of folios 656-665 is no longer visible because the right margins have broken away.
Condition The manuscript is incomplete and partly damaged. Most damage is confined to the margins. A large wormhole affects the right side of folios 426-547 and, at its largest, crosses seven lines and extends across approximately seven or eight akṣaras.
Layout 10 lines per page.
Hand
  • (sole) Devanagari script in black ink.
History
Date of production Vikrama Saṃvat 1525, bright half of Bhādrapada, seventh tithi, Sunday: 6 September 1467 in the Julian calendar, corresponding to 15 September 1467 in the proleptic Gregorian calendar.
Place of origin Ahmedabad

  • J
śaucam āstiLkyam abhyāsor vedeṣu gurupūjanaṃ | priyātithitvam ijyā ca brahmakāyasya lakṣaṇaṃ |
māhātmyaṃ śauryam ājñā ca satataṃ śāstrabuddhitā | bhṛtyānāṃ bharaṇaṃ cāpi māheṃdraṃ kāyalakṣaṇaṃ |
śītasevā sahiṣṇutvaṃ paiṃgalyaṃ harikeśatā | priyavāditram ity etad vāruṇaṃ kāyalakṣaṇaṃ |
madhyasthatāṃ sahiṣṇutvam arthasyāgamasaṃcayau | mahāprasavaśaktiś ca kauveraṃ kāyalakṣaṇaṃ |
gandhamālyapriyatvaṃ ca nṛtyavāditrakāmitā | vihāraśīlatā caiva gaṃdharvaṃ kāyalakṣaṇaṃ |
prāptakārī dṛḍhotthāno nirbhayaḥ smṛtimān śuciḥ | rāgamohabhayadveṣair varjito yamasatvavān |
japavratabrahmacaryahomādhyayanasevinaṃ | jñānavijñānasaṃpannam ṛṣisatvaṃ naraṃ viduḥ |
saptaite sāttvikāḥ kāyā rājasāṃs tu nibodha me | aiśvaryavaṃtaṃ raudraṃ ca śūracaṃḍam asūyakaṃ |
ekāsinaṃ caudarikam āsuraṃ satvam īdṛśaṃ |
ekāntagrāhitā raudryam asūyā dharmabāhyatā |
bhṛśamātratamaś cāpi rākṣasaṃ kāyalakṣaṇaṃ | uchraṣṭāhāraśīlatvaṃ sāhasapriyatā tathā |
strīlolupatvaṃ nairlajyaṃ paiśācaṃ kāyalakṣaṇaṃ |
tīkṣṇam āyāminaṃ bhīruṃ daṃganāyānvitaṃ tathā |
vihārācāracapalaṃ sarpasatvaṃ vidur naraṃ | asaṃvibhāgam alasaṃ duḥkhaśīlam asūyakaṃ |
lolupaṃ cāpphudātāraṃ pretasatvaṃ vidur naram |
pravṛddhakāmasevī cāpy ajasrāhāra eva ca |
amaraṣaṇo 'navaṃsthāyī śākunaṃ kāyalakṣaṇaṃ
ṣaḍ ete rājasā kāyās tāmasāṃLs tu nibodha me |
durmedhastvaṃ maṃdatā ca svapne maithunanityatā | nirākariṣṇutā caiva vijñeyāḥ pāśavā guṇāḥ |
anavasthitatā maurkhyaṃ bhīrutvaṃ salilārthitā | parasparābhimardaś ca matsyasatvasya lakṣaṇaṃ |
ekasthānarabhir nityam āhāre kevale rataḥ | vanaspatyo naraḥ sattvaṃ dharmakāmārthavarjitaḥ |
ity ete trividhā kāyāḥ proktā vai tāmasās tathā | kāyānāṃ prakṛtīr jñātvā tv anurūpāṃ kriyāṃ caret |
mahāprakṛtayas tv etā rajaḥsatvatamaḥkṛtāḥ | proktā lakṣaṇataḥ samyag bhiṣak tāś ca vibhāvayet |
śaucam āstikyam ityādi || brahmakāyalakṣaṇaṃ | brahmasatvenotyā di tasya kāyasya | etena satvakāyayor nnityam anyonyānuvidhāyitvam uktaṃ | māhātmyaṃ śauryam ityādi māheṃdrakāyalakṣaṇaṃ | sahiṣṇutve śītasevām ityādi vāruṇaṃ kāyalakṣaṇaṃ | madhyasthatām ityādi kauverakāyalakṣaṇaṃ | mahāprasavaśaktiḥ prajotpādanasāmarthyam | kuverasatvānaṃtaraṃ yāmyasatve vaktavye gaṃdharvasatvābhidhānaṃ gaṃdharvasatvaṃ yakṣasadṛśaṃ yakṣasatvadyotanārthaṃ prāptakārītyādinā yāmyaṃ satvaṃ japavratabrahmacaryetyādinā ṛṣisatvaṃ | evaṃ brāhmamāheṃdravāruṇākauveragaṃdharvayāmyaṛṣisatvabhedena sapta sātvikā bhedāḥ | śuddhasatvāḥ | teṣv api brāhmaṃ śuddhatamaṃ | aiśvaryavaṃtam ityādi || āsuraṃ saLtvaṃ raudraṃ tīkṣṇaṃ | asūyakaṃ guṇeṣu matsariṇaṃ | aupadhikaṃ chadmaparaṃ | ekāṃtagrāhitetyādi rākṣasaṃ satvalakṣaṇaṃ | ekāṃtagrāhitā niyamena gṛhītā yogaśīlatā | ucchriṣṭāhāraśīlatvam ityādinā piśācasatvaṃ ucchiṣṭāhāraśīlatā ucchiṣṭāhārācāriṇo bhāvaḥ | āvokṣo sāhasapriyatā | apacitaprītiḥ sāhasaprītiś ca | tīkṣṇam ityādinā sarppasatvaṃ krodhe sati satvena lakṣitaṃ | akrodhe bhīruṃ | tad uktaṃ carake | kruddhaṃ śūraṃ akruddhabhīrum iti | asaṃvibhāgetyādinā pretasatvaṃ | pravṛddhakāmasevītyādinā śākunasatvaṃ | eteṣu ṣaḍ āsurādayo rājasasatvabhedāḥ | durmmedhastvaṃ ityādinā paśusatvaṃ | anavasthitatetyādinā matsyasatvaṃ | satvabudhyaṃgahīnetyādinā vṛkṣasatvaṃ | satvabudhyaṃgahīnābhyāṃ hīnaṃ sthiram ekasthānasthaṃ | ete trayas tamobahulāḥ satvabhedāḥ | eṣāṃ jñāne cikitsopayogitvaṃ darśayann āha | vijñāya kāyavikṛtīr iti anurūpām ucitāṃ | tad uktaṃ bhūtavidyāyāṃ na vā caukṣyaṃ prayuṃjīta prayogaṃ devatāgrahe | evamādy anyad apy anuvarttavyaṃ | dhātrīparīkṣāyām api prayojanaṃ | tad uktaṃ kāśyapena | yo yathāsatvaḥ kumāras tathāsatvām evāsya dhātrīm upasthāpayet | kiṃ kāraṇaṃ | tad dhi payonirddhāraṇaṃ bhavati | tad uktaṃ tatraiva | piśācasatvān āryo kuLmāraḥ samudīkṣitanirvāṇam eva cāpnoti tathā rākṣasasatvā ityādi || mahāprakṛtayās tv etā rajaḥsatvatamakṛtāḥ proktā lakṣaṇataḥ samyagbhiṣak tāś ca vibhāvaytet ||
iti śauśrute śalyataṃtre 'ṃtaraṃgaśrīgayadāsakṛtāyāṃ śārīre nyāyacaṃdrikāyāṃ paṃjikāyāṃ garbhavyākaraṇaṃ śārīraṃ nāma caturtho dhyāyaḥ || cha ||