<?xml version=“1.0” encoding=“UTF-8”?>
<?xml-stylesheet type=“text/xsl” href=“tei-to-html.xsl”?>
Diplomatic transcription of MS Jaipur RORI 6838: 03 Śārīrasthānam 4
Published in by in .
- Rajasthan Oriental Research Institute
- Jaipur, Rajasthan, India
- Known as: 6838, RORI Catalogue, vol. XI, serial no. 3988 (catalogue).
- Siglum: J
An incomplete manuscript transmitting portions of the Suśrutasaṃhitā together with Gayadāsa’s Nyāyacandrikā. The extant portion covers
Sūtrasthāna 18-46, Nidānasthāna 1-16, and Śārīrasthāna 1-10.
More ▾
| Title |
Suśrutasaṃhitā |
| Author |
Suśruta |
| Commentary |
Nyāyacandrikā |
| Author |
Gayadāsa |
| Physical description |
| Language/Script |
Sanskrit in Devanagari script.Sanskrit in Devanagari script. |
| Format |
pothi |
| Material |
paper |
| Foliation |
- () The principal foliation is written in the lower part of
the right margin of each verso. The Nidānasthāna and
Śārīrasthāna also have separate sectional foliations, each
beginning with 1. The opening folios 1-215 are missing. Folio
287 occurs twice. The foliation of folios 656-665 is no longer
visible because the right margins have broken away.
|
| Condition |
The manuscript is incomplete and partly damaged. Most
damage is confined to the margins. A large wormhole affects the
right side of folios 426-547 and, at its largest, crosses seven
lines and extends across approximately seven or eight
akṣaras. |
| Layout |
10 lines per page. |
| Hand |
- (sole) Devanagari script in black ink.
|
| History |
| Date of production |
Vikrama Saṃvat 1525,
bright half of Bhādrapada, seventh tithi, Sunday: 6 September 1467
in the Julian calendar, corresponding to 15 September 1467 in the
proleptic Gregorian calendar. |
| Place of origin |
Ahmedabad |
śaucam āstiL⸤kyam abhyāsor vedeṣu
gurupūjanaṃ | priyātithitvam ijyā ca brahmakāyasya
lakṣaṇaṃ |
māhātmyaṃ śauryam ājñā ca satataṃ śāstrabuddhitā | ⸤bhṛtyānāṃ
bharaṇaṃ cāpi māheṃdraṃ kāyalakṣaṇaṃ |
śītasevā sahiṣṇutvaṃ paiṃgalyaṃ harikeśatā | priyavāditram ity etad
vāruṇaṃ kā⸤yalakṣaṇaṃ |
madhyasthatāṃ sahiṣṇutvam arthasyāgamasaṃcayau | mahāprasavaśaktiś ca
kauveraṃ kāyalakṣaṇaṃ |
gandhamālyapriyatvaṃ ca ⸤nṛtyavāditrakāmitā
| vihāraśīlatā caiva gaṃdharvaṃ kāyalakṣaṇaṃ |
prāptakārī dṛḍhotthāno nirbhayaḥ smṛtimān śuciḥ | rāga⸤mohabhayadveṣair varjito yamasatvavān |
japavratabrahmacaryahomādhyayanasevinaṃ | jñānavijñānasaṃpannam
ṛṣisatvaṃ naraṃ vi⸤duḥ |
saptaite sāttvikāḥ kāyā rājasāṃs tu nibodha me | aiśvaryavaṃtaṃ raudraṃ
ca śūracaṃḍam asūyakaṃ |
ekāsinaṃ caudarikam āsu⸤raṃ satvam īdṛśaṃ |
ekāntagrāhitā raudryam asūyā dharmabāhyatā |
bhṛśamātratamaś cāpi rākṣasaṃ kāyalakṣaṇaṃ | uchraṣṭāhāraśīlatvaṃ sā⸤hasapriyatā tathā |
strīlolupatvaṃ nairlajyaṃ paiśācaṃ kāyalakṣaṇaṃ |
tīkṣṇam āyāminaṃ bhīruṃ daṃganāyānvitaṃ tathā |
vihā⸤rācāracapalaṃ sarpasatvaṃ vidur naraṃ | asaṃvibhāgam
alasaṃ duḥkhaśīlam asūyakaṃ |
lolupaṃ cāpphudātāraṃ pretasatvaṃ vidur naram |
⸤pravṛddhakāmasevī cāpy ajasrāhāra eva ca |
amaraṣaṇo 'navaṃsthāyī śākunaṃ kāyalakṣaṇaṃ
ṣaḍ ete rājasā kāyās tāmasāṃL⸤s tu nibodha me |
durmedhastvaṃ maṃdatā ca svapne maithunanityatā | nirākariṣṇutā caiva
vijñeyāḥ pāśavā guṇāḥ |
anavasthitatā ⸤maurkhyaṃ bhīrutvaṃ salilārthitā |
parasparābhimardaś ca matsyasatvasya lakṣaṇaṃ |
ekasthānarabhir nityam āhāre kevale rataḥ | ⸤vanaspatyo naraḥ
sattvaṃ dharmakāmārthavarjitaḥ |
ity ete trividhāḥ kāyāḥ proktā
vai tāmasās tathā | kāyānāṃ prakṛtīr jñā⸤tvā tv anurūpāṃ
kriyāṃ caret |
mahāprakṛtayas tv etā rajaḥsatvatamaḥkṛtāḥ | proktā lakṣaṇataḥ samyag
bhiṣak tāś ca vibhāvaye⸤t |
śaucam āstikyam ityādi || brahmakāyalakṣaṇaṃ | brahmasatvenotyā ⸤di tasya kāyasya | etena satvakāyayor nnitya⸤m
anyonyānuvidhāyitvam uktaṃ | māhātmyaṃ śauryam ityādi māheṃdrakāyalakṣaṇaṃ |
sahiṣṇutve śītasevām ityādi vāru⸤ṇaṃ kāyalakṣaṇaṃ |
madhyasthatām ityādi kauverakāyalakṣaṇaṃ | mahāprasavaśaktiḥ
prajotpādanasāmarthyam | kuve⸤rasatvānaṃtaraṃ yāmyasatve
vaktavye gaṃdharvasatvābhidhānaṃ gaṃdharvasatvaṃ yakṣasadṛśaṃ
yakṣasatvadyotanārthaṃ prāptakārītyādinā yāmyaṃ satvaṃ
japavratabrahmacaryetyādinā ṛṣisatvaṃ | evaṃ
brāhmamāheṃdravāruṇākauveragaṃdharvayāmya⸤ṛṣisatvabhedena
sapta sātvikā bhedāḥ | śuddhasatvāḥ | teṣv api brāhmaṃ śuddhatamaṃ |
aiśvaryavaṃtam ityādi || āsuraṃ saL⸤tvaṃ raudraṃ tīkṣṇaṃ | asūyakaṃ guṇeṣu matsariṇaṃ | aupadhikaṃ
chadmaparaṃ | ekāṃtagrāhitetyādi rākṣasaṃ satvalakṣaṇaṃ | ekāṃtagrā⸤hitā niyamena gṛhītā yogaśīlatā | ucchriṣṭāhāraśīlatvam
ityādinā piśācasatvaṃ ucchi⸤ṣṭāhāraśīlatā ucchiṣṭāhārācāriṇo
bhāvaḥ | āvokṣo sāhasapriyatā | apacitaprītiḥ
sāhasaprītiś ca | tīkṣṇam ityādinā sarppasatvaṃ ⸤ krodhe sati
satvena lakṣitaṃ | akrodhe bhīruṃ | tad uktaṃ carake | kruddhaṃ śūraṃ
akruddhabhīrum iti | asaṃvibhāgetyādinā pre⸤tasatvaṃ |
pravṛddhakāmasevītyādinā śākunasatvaṃ | eteṣu ṣaḍ āsurādayo
rājasasatvabhedāḥ |
durmmedhastvaṃ ityādinā paśusa⸤tvaṃ | anavasthitatetyādinā
matsyasatvaṃ | satvabudhyaṃgahīnetyādinā vṛkṣasatvaṃ |
satvabudhyaṃgahīnābhyāṃ hīnaṃ sthira⸤m
ekasthānasthaṃ | ete trayas tamobahulāḥ satvabhedāḥ | eṣāṃ jñāne
cikitsopayogitvaṃ darśayann āha | vijñāya kā⸤yavikṛtīr iti
anurūpām ucitāṃ | tad uktaṃ bhūtavidyāyāṃ na vā caukṣyaṃ prayuṃjīta
prayogaṃ devatāgrahe | evamādy a⸤nyad apy anuvarttavyaṃ |
dhātrīparīkṣāyām api prayojanaṃ | tad uktaṃ kāśyapena | yo yathāsatvaḥ
kumāras tathāsatvā⸤m evāsya dhātrīm upasthāpayet | kiṃ
kāraṇaṃ | tad dhi payonirddhāraṇaṃ bhavati | tad uktaṃ tatraiva |
piśācasatvān āryo kuL⸤māraḥ samudīkṣitanirvāṇam
eva cāpnoti tathā rākṣasasatvā ityādi || mahāprakṛtayās tv etā
rajaḥsatvatamakṛtāḥ ⸤proktā lakṣaṇataḥ samyagbhiṣak tāś ca
vibhāvaytet ||
iti śauśrute śalyataṃtre 'ṃtaraṃgaśrīgayadāsakṛtāyāṃ ⸤śārīre
nyāyacaṃdrikāyāṃ paṃjikāyāṃ garbhavyākaraṇaṃ śārīraṃ nāma caturtho dhyāyaḥ
|| cha ||