MS London Wellcome: chapter 2

Dominik Wujastyk

transcription Somdev Vasudev?

Published in by in .

  • Wellcome Library and personal collection of Dominik Wujastyk
  • Known as: London Wujastyk.
  • Siglum: L
A scribe from Bikaner, hired by me in 1984--85, made a useful hand copy of the text , from MS Bikaner Anup 4281, that is now in the library of the Wellcome Institute for the History of Medicine, in London and in my personal possession. It covers the text followed by a vyākhyāna. Leaves 1--78, written on one side only of machine made foolscap paper. 25 lines\slash page, 27 akṣaras\slash line of modern Devanāgarī handwriting, using ballpoint pen. Most verses unnumbered. Corrections throughout in red ballpoint. Pages 35, 36 in a different hand.
h22njcbn6p
  • L
  • A₁
  • G
  • Pa

Vajramāraṇādi*Cf.\ \citet[30, ch.\ 2]{sarm-2003}

athāto vajrādau lohamāraṇaṃ drāvaṇādhikāraṃ prathamaṃ vyākhyāsyāmaḥ|
A₁, G Pa: °raṇadhānyādhikāra
meṣaśraṃśaṃ ttu bhujaṃ gāsthi kūrmapiṣṭaṃ śilājatu
sukī lālaśjaḥśūnyaṃ kāṃtapāṣāṇameva ca|
A₁, G: meṣaśṛṃgaṃ Pa: meṣaśṛṃgī A₁, G: om Pa: bhujaṃgo A₁, G: bhujaṃgāsthi Pa: sthi|kūrmapṛṣṭhaṃ A₁: kūrmmayiṣṭaṃ G: kūrmmapṛṣṭaṃ Pa: śilājinu|stuhīlālārajaḥ śūnya|kāṃtapāṣāṇam eva G: snuhīhī A₁: stukīlālarajaṃ śūnyaṃ G: tāla rajaḥ stanyaṃ A₁: kāṃtaṃ pā° G: kāṃta pāṣāṇa bhasma
vajraṃ kaṃ vāpi vaikrāntaṃ tanmadhye nikṣiped budhaḥ|
tivānalaiḥ puṭaṃ dattvā puṭitaṃ yāvadāgataṃ|
A₁, G, Pa: vajrakaṃ A₁: cāpi Pa: vaikrāṃtaṃ|tan° G: tanmadhya Pa: prakṣi° G: prekṣipad A₁: nikṣipedbudhaḥ A₁, Pa: tīvrānalaiḥtīvrānalaiḥ G: tīvrānalaḥ Pa: puṣṭaṃ Pa: dalā|puṭāṃ taṃyā° A₁: puṭaṃ taṃ G: puṭāṃ taṃ
kulasthako dravāṇāṃ ca hyamūśreṇa sevayet|
taptaṃ niṣevayet kalkaiḥ jyāvaṃtau bhasmatāṃ śatau|
G: kulattha G: kodra° Pa: dravānāṃ G, Pa: tutu| A₁: haya⸤mutreṇa G, Pa: hayamūtreṇa G: peṣayet|| Pa: pīṣayet| G: niṣe Lcayet A₁: niṣecayetkalkaiḥ G, Pa: kalkekalke| A₁: yāvaṃttau G: yāvattau Pa: yāvat tau Pa: bhaśmatāṃ A₁, G, Pa: gataugatau 3gatau||gatau|
eṣāṃ kāpāliko yogo vajradrāvaṇamuttamam|
tāpyatām mahisteṣām kāṃtāsya--śravaṇājanam|
A₁, G, Pa: eṣaḥ Pa: kapā° Pa: yoga| A₁: vajradāva° Pa: vajramāraṇam uttamaṃ||3|| G: °ṇa G: add māraṇe|| G: tāpya⸤tāmra Pa: tāpyaṃ A₁: tāpyatāmramahiste Pa: add tāmraṃ G: mahistīkṣṇaṃ Pa: ahitīkṣṇa| A₁: kāṃtāsmadravaṇāṃjanaṃ 4 G: krāṃtāśmadrāvaṇaṃ Pa: kāṃtā smaśravaṇāṃbunaṃ| G: add paraṃ||
vajrārkakṣārasaubhāgmaṃ mardayecca punaḥ punaḥ|
tanmadhye nikṣiped vajraṃ dhābhayet ravadirāgninā|
A₁: vajrārka.⸤kṣīrasaubhāgyaṃ G: vajryarkakṣīrasaubhāgyaṃ Pa: vajrārkaṣīrasobhāgyaṃ| A₁: mardaye G, Pa: marddayec camardayec ca A₁: ca Pa: punaḥpunaḥ||4|| G: tatmadhye⸤ni° A₁: nikṣipe A₁: dhāmayet G: dhyāpayet Pa: dhamayec G: khadi° Pa: ca khadi° A₁: ṣadi°
śatavāraṃ tatodhmātaṃ vajramāraṇaraṃjanam|
pītamahodadhi kusumaṃ plāvitaṃ vālāviśṛṃganiryāsaṃ
A₁, G: tato dhyātaṃ Pa: tato dhmātaṃ| A₁: °ṇamuttamaṃ A₁: °dhikusumaṃ Pa: °dhikuṣṭa|mamlāditavālādiśṛṃganiryāsaṃ|saṃ G: plāvitā G: bālā° A₁: bālāviśṛṃgaṃ i⸤naryāsaṃ
śokhāhṛtaguṭikā vajraṃ puṭapākato haṃti
kāṃtāśmameṣaṃśṛgaṃ ca gaṃdhakaṃ ca śilājajatu|
Pa: go rasanā gu° A₁, G: gorasanā kṛta gu°gorasanā kṛta gu° A₁: kāṃtāśma meṣaśṛṃgaṃ Pa: kāṃtā smameṣa śṛṃge G: °meṣaśṛṃgaṃ A₁: tu A₁, G: śilājatuśilājatu|| Pa: śilājitu|
kṣāratrayaṃ haritālasnuhākaravīramarditaṃ| *\citealt[116 (end of ch.\ 3)]{sarm-2003}.
vajrakaṃvāpi vaikrāntaṃ tanmadhye prakṣiped budhaḥ|
Pa: kṣāratra|yaṃ|hariṃ tālaṃ stumparkakṣīra° G: harītālaṃ snuhyarkkakṣīra° A₁: haritālaṃ kṣuhyarkakṣīra° A₁, G: vajrakaṃ vāpivajrakaṃ vāpi Pa: vajrakaṃthāpi G: vai⸤krāṃntaṃ G: nikṣi° A₁: prakṣipedbudhaḥ
tīvrānalaiḥ puṭaṃ dattvā puṭitaṃ yāvadāgatam|
kulatkṣako dravāvyāṃ tu hayamūśreṇa peṣayet|
G: tīvrānalaḥ Pa: This is also 2.13tīvratālapuṭaṃ A₁: puṭutaṃ Pa: puṭāṃtaṃ G, Pa: yāvad āgataṃyāvad āgataṃ|| yāvad āgataṃ||8|| A₁: kulattha Pa: kulandhako G: kulattha kodravāṇāṃ A₁: kodravāṇāṃ Pa: dravānāṃ A₁: hayamutreṇa G, Pa: hayamūtreṇahaya⸤mūtreṇa A₁: poṣayet Pa: pīṣayet|
taptaṃ niṣevayet kalkaiḥ yāvaṃtau bhasmatāṃ gatau|
bhogo'yaṃ vajrago nāma vajradrāvaṇamuttamam|
G, Pa: niṣecayet A₁: niṣecayetkalkai G, Pa: kalkekalke| A₁: yāvatau G: yāvat tau Pa: yāvato Pa: bhaśmatāṃ A₁: aiṃ yogoyaṃ G: yogo'yaṃ Pa: yogo yaṃ A₁, G, Pa: vajrako G: °⸤varaṇamāraṇaḥ|| Pa: °vaṇam uttamaṃ|
vāruṇīmeṣaśṛṃgaṃ ca vajravallimahodadhī|
pārāvāradhurīṇaṃ ca purīkhākhu--samanvitaṃ|
A₁: vāruṇī me° G: vāruṇī meṣaśṛṃgī Pa: meṣaśṛṃgī A₁: vajravavallī ma° G: vajraballī mahodadhiḥ|| Pa: vajravallī| mahodadhiṃ A₁: pārāvarapurīṣaṃ G: pārāvatapurīṣaṃ Pa: pārāpatīviṣṭād upāyaṃ G: caṃ Pa: ca|purīṣmaṣu sa° G: purīṣākhu° A₁: purīkhā susa°
kṣāraśrayasamāyuktaṃ upakṣāraistu paṃcabhiḥ|
vajrakikṣāra-- samamiśraṃ kalkaṃ saṃkṣepaped budhaḥ|
vajrakivāpi vaikrāntaṃ tanmadhye prakṣiped budhaḥ|
A₁: kṣāratraya° G: kṣāratraya sa° Pa: kṣāratraya Pa: tuṣyakṣāraiś G: upakṣāraiḥ supaṃ° A₁: upakṣāra supaṃ° Pa: add ca A₁: vajrārkakṣārasanmiśraṃ G, Pa: vajrārkkakṣīrasaṃmiśraṃvajrārkakṣīrasaṃmiśraṃ| G: saṃpeṣayed Pa: saṃpīṣayed A₁: saṃpeṣayedbudhaḥ G: om A₁: vajrakaṃ vāpi Pa: vajra 0 Pa: gatau 0 Pa: add vāruṇyādimato Pa: add yoga| Pa: vajra?? A₁: prakṣipedbudhaḥ
tīvrānalaiḥ puṭaṃ dattvā puṭitaṃ yāvadāgatu|
kulatthakī dravāṇāṃ tu hayamūśreṇa peṣayet|
Pa A₁: puṭaṃ taṃ G: puṭāṃ taṃ G: yāvad āgatau|| A₁: °gatau G: kulatthakodra° A₁: kulattha kodra° A₁: ha⸤yamutreṇa G: hayamūtreṇa
tato niṣevayet kalkaiḥ yāvaṃto bhasmatāṃ gatau|
vāruṇyādimato yogo vajradrāvamuttamam|
Pa G: taptaṃ G: niṣecayet A₁: niṣecayetkalkaiḥ G: kalke⸤yāvat tad A₁: yāvaṃtau G: gataṃ|| A₁: °vaṇa uttamaṃ 10 G: °varaṇa uttamaḥ||
kīlapākhuvidurgandhā meṣaśṛṃgīdhaśedbhavam|
kulatthakodravāvantu hayamūśreṇa peṣayet|
Pa A₁: kālamākhu vi° G: kīlāla pākhuvid gaṃdhā G: me⸤ṣa śṛṃgīghaṭodbhavaḥ|| A₁: °gī ghaṭodbhavaṃ A₁: kulatthako dravāṇāṃ tu G: °vāṇāṃ G: add ca A₁, G: hayamūtreṇa
vajrakaṃ vāpi vaikrāntaṃ puṭapākena mārayet|
yogarājamidaṃ proktaṃ māraṇaṃ śaganasya ca|
A₁, G: cāpi Pa: vā Pa: ?vikrāṃtaṃ| G: yogarājāmidaṃ Pa: yogarājam idaṃ A₁: gaganasya G: vajrakasya Pa: gamanasya
drāvaṇaṃ sarvadhānūnāṃ kurute nāśrasaṃśāyaḥ|
asmi śṛṃkhala--mahyasthāṃ kṛttvā vajraṃ niraṃdhritaṃ|
jalaṃ bhāṃdeva tāsthintaṃ samāho dravatāṃ vrajet|
Pa: om A₁: sarvadhātunāṃ G: sarvvadhātūnāṃ G: gaganasyāpi A₁: nātra saṃśayaḥ L G: māraṇaṃ|| A₁: asthiśrṛṃkhalamadhyasthāṃ G: asthi⸤śṛṃkhalamadhyasthe A₁: nirūṃdhitaḥ 17 G: niruṃdhitaṃ|| A₁: jalabhāṃḍeva G: jalabhāṃḍe ca A₁: saṃnnaṃ G: tat svinnaṃ A₁: saptāho G: saptāhe A₁, G: drava tāṃ A₁: add "vrajavekāṃtamāraṇaṃ" G: add abhrasatvaṃ⸤pātanaṃ vidhiḥ||

vajravaikrāntamāraṇaṃ|

cūrṇīkṛtaṃ śaganapāśramavāranāle,
dhṛtvādinekam avaśobya ca sūrastha
bhāvyaṃ rasaiḥ śṛgīkarīrakī- rajaṃbīra
jaṃbīranīraghaṭajaiḥ sapharaisametaṃ
A₁: cūrṇikṛtaṃ G: gaganapatramathāra° A₁: gaganapātramathāra° Pa: gaganapatrasamāranālaṃ| Pa: dhṛtvā dinaikam G: dhṛtvā dinaikamavaśoṣya A₁: dhṛ⸤tvā dinaikamaviśeṣyatva Pa: atha A₁: sūrasthaṃ G: sūraṇasthaṃ|| Pa: śoṣpacasūraṇasthaṃ| G: rasaiḥ⸤kadaliśṛṃgīkarīra Pa: kadaliśṛṃgikarīrakīra| A₁: kadaliśṛṃgikarīrajaṃ° Pa: raṃbī° G: jaṃbīranorapaṭubhiḥ A₁: saphuṭai sametaṃ G: sphaṭibhiḥ sametaṃ|| Pa: tu puṭaiḥ sametaṃ||18||
piṃḍākṛtaṃ tu bahuśo mahiṣīmalet?|
saṃsthāpya ko?gatamāśu dhame dṛḍhāgnau,
sattvaṃ yatetac ca gaganasya caturvidhasya|
tāpīṭhahasya bahuśosyaja dhātavaś ca,
A₁, Pa: piṃḍīkṛtaṃ G: piṣikṛtaṃ G: ca Pa: va?śo Pa: malena| G: mahiṣī malenae⸤ A₁: °lena A₁, G: saṃśoṣya Pa: saṃśodhya G: koṣṭhaga° Pa: koṣṭhagatam āśu A₁: koṣṭagata⸤māśudhameddṛḍhāgnau G, Pa: dhameddhamet Pa: evāgnau| Pa: pataṃti A₁: patecca G: paceca Pa: om A₁, G: tāpīruhasya Pa: tāsīruhasya G: bahuśo⸤śmaja Pa: bahuśo sya?dhā° A₁: bahuśosmajadhātavaśca G: dhātutaś Pa: ya||19||
phalaśrayaṃ vahni-valāṃ babhuva||
ligoyeṃ drava bhātṛvāhakaḥ thaḍvitukamaṃ dalikārajāhaṃ|
kā| uṣāś ca śaṃdhādvimukhī punarnavā,
A₁, G, Pa: phalatrayaṃ A₁: vahnibalābalā G: vanhibalābalā Pa: vahnibalābalābhra| A₁: ca bhūvalli gopendratha G: ca bhūvalli gopendraka Pa: om Pa: add bhrūvalli A₁, G: mātṛ° Pa: om A₁: ṣaḍviṃdukaṃ maṃḍalikārajāho G: ṣaḍviṃdukā maṃḍa⸤likāṃrajāha A₁: koṣāśvagaṃdhā° G: koṣāśvagaṃdhā dvimukhīpunarna vā||
dīnārikāmūraṇakaṃcukī ca||
kīṭāriṇīgokṣarakampapāṭhā,
unmaśrakolāṃgalikāvavīrā\dag
kṣāraśrayaṃ sthāllavaṇāni paṃca|
A₁, G, Pa: °kā sūraṇa kaṃcukī A₁: °ṇī gokṣura kaspapāṭhā 3 G: °ṇī gokṣura⸤kāśvapāhā|| Pa: °ṇī gokṣurakasya pāṭā| A₁, G: unmattakolāṃgalikā ca vīrāunmattakolāṃgalikā ca vīrā Pa: unmattako lāṃgalikā ca vīrā||21 A₁, G, Pa: kṣāratrayaṃ A₁, G: syālla° Pa: syal lava°
ete kaṣāpai sadhūmalabdha vetasām, \linenum \dag \dag sovīrakaṃ svedasamastadhātavo|
gaṃdhāśma saubhāgyaniva?pīḍā,\dag \dag \dag
dhmātvāgninādau prapatecca sattvam||
A₁: etai G: etaiḥ Pa: eteḥ A₁: kaṣāyai G, Pa: kaṣāyaiḥ Pa: sakṛ??ve° G: sa⸤kulatthavetasaṃ A₁: samudbhavetasāṃso G: om Pa: om G: om A₁: om G: sauvī° A₁: vārakaṃ A₁: sveda sa° G: svedyam aśeṣadhā° A₁, Pa: gaṃdhāśmasaubhāgyanibaddhapiṃḍīgaṃdhāśmasaubhāgyanibaddhapiṃḍīgaṃdhāśmasaubhāgyanibaddhapiṃḍī||21 G: °nibaddhapiṃḍī A₁: dhṛtvā° Pa: dhyā?āgni° G: dhyātāgninā⸤cet G: prapatec ca Pa: prapate ca

abhrakasatvapātanavidhiḥ|

mokṣamoraṭapālākṣā
kṣāragomūśrabhāvitaṃ|
vajrakaṃdaṃ śiṣākalka
phalaṃ cūrṇa--samanvitam|
A₁: °lā G, Pa: °lāśa°lāśa °lāśa| G: kṣāraṃ gaumūtrabhā° A₁: kṣāra gomūtrabhā° Pa: °mūtrabhāvitaṃ| A₁: vajrakaṃ daṃśiṣā kalkaṃ G: vajrakaṃ⸤ceśikhākalkaṃ G: phalacū°
tatkakaṃ ṭaṃkaṇaṃ lakṣā
cūrṇaṃ vaikrāntasaṃbhavam|
sā śyeṇa samāyuktaṃ
meṣaśṛgī dravānvitam|
G: tatkalkaṃṭaṃ° A₁: tatkakaṃṭaṃ° G, Pa: lākṣālākṣā lākṣā| A₁: lākṣācūrṇaṃ A₁, G: vaikrāṃta saṃ° A₁, Pa: sārayeṇasārayeṇa G: sārakeṇa A₁: meṣaśṛṃgī G, Pa: meṣaśṛṃgīdra°
piṃ?gataṃ mukamūṣāyāṃ
dhāmitaṃ ca haṭhāgnitī|
taśraiva patane sattvam|
kṣaudaṃ śaṃdharvatailaṃ
A₁: piṃḍataṃ G, Pa: piṃḍitaṃ A₁: mukamūkhāyāṃ G: mūkamūṣasthaṃ A₁, G, Pa: haṭhāgnināhaṭhāgninā|| haṭhāgninā| A₁, G, Pa: tatraivatatraiva A₁, G, Pa: patate G: vaikrāṃLtasya Pa: śuddhaṃ A₁: om Pa: gaṃdha° G: na saṃśayaḥ|| Pa: add ca||
sadhṛtamabhinavagaurvasāmamrakaṃ ca|
bhūyovātāritolaṃ kadalīrasaytutaṃ bhāvanākīrtitāstāḥ|
mukhāṃ kṛtvāgni- varṇāmaruṇakaranibhāṃ prakṣipenmākṣikendram|
sattvaṃ nāgendratulyaṃ patani mṛdutayā sūryavaiśvānarālam|
A₁: add kṣaudvaṃ gaṃdharvatailaṃ G: add kṣaudraṃ gaṃdharvatailaṃ A₁: saghṛtamabhinava gaurvasāmabhrakaṃ Pa: saghṛtamalinavagaurvasām abhrakaṃ G: saghṛtamabhinavaṃ gaurasaṃmūtra baca⸤ A₁, G, Pa: bhūyo vātāritailaṃbhūyo vātāritailaṃ A₁: kadalirasasaṃyutaṃ G: kadalirasayutaṃ Pa: °sasaṃyutaṃ| A₁: bhāvanāṃ kī° G: bhāvanā kīrtītāstāḥ|| Pa: bhāvanāḥ kīrttitās tā A₁, Pa: mūkhāṃmūkhāṃ G: mūṣāṃ A₁: kṛtvāgniva° Pa: kṛtvāgnivarṇām aru° G: kṛtvāgnivarṇā maruṇa karanibhāṃ⸤prakṣipen mā° A₁: prakṣipet mā° Pa: prakṣipet mākṣikeṃḍraṃ| A₁, G, Pa: patati Pa: mṛdutavyāscaryavaiśvānarābhaṃ|| A₁: °yāstvarya⸤vaiśvānarābhaṃ 26 G: °rābhaṃ||

mākṣikasattvam|

mahāvṛkṣārka--kṣārābhyāṃ nārīstanyena bhāvitam|
mūkhāyāmagnivarṇāyāṃ dravyet tāpyaṃ na saṃśāyaḥ|
G: mahā vṛkṣyarka⸤kṣīrābhyaṃ G: strīsta° G: add tu G: mūṣāyā° Pa: mūkhāyābhagni° A₁: dravye Pa: dravet G: dravettāpyaṃ A₁, G, Pa: saṃśayaḥsaṃśayaḥ 27saṃśayaḥ||saṃśayaḥ|
kaṃkuṣṭaṭaṃkaṣābhyāṃ ca tāpyāṃ strīstanyamarditam|
paścāddhi nipatati sattvaṃ mūkhāyāmagni varṣāyāḥ|
G: kaṃkuṣṭa taṃkaṇā⸤bhyāṃ A₁, Pa: °kaṇābhyāṃ A₁: tāpyaṃ G: tāpyastrī° A₁, Pa: stritanya°strita⸤nya° A₁: paścākṣi G, Pa: paścāt G: add satvaṃ G: om G: mūṣāyāmagnisaṃgataḥ|| Pa: mūkhāyām agnivarṇāyāṃ| A₁: °gnivarṇayā 28 G: om
kāṃjike bahuśaḥ svinnaṃ tāpyaṃ cūrṇekaṭannake|
madhubhyāṃ saṃpatkaṃ vajrīparyāsabhāvitam|
A₁: bahuśa Pa: svinnāṃ G: tāpya A₁: tāpyacūrṇe kaṭatṭhake Pa: tāpyacūrṇe kaṭatbake| G: cūrṇa kaṭu trikaṃ|| ghṛtama° Pa: madhughṛtābhyāṃ A₁, G, Pa: saṃpakvaṃsaṃpakvaṃ| A₁: vajrīpayi bhāvitaṃ 29 G, Pa: vajrīpayasi bhāvitaṃvajrīpayasi bhāvitaṃ||vajrīpayasi bhāvitaṃ|
grahadhūmaṃ ghṛtaṃ kṣaudraṃ saṃpuktaṃ punareva vā|
dhāmitaṃ mūrakamūkhāyāṃ sattvaṃ sattvanibhaṃ bhavet|
G: ghṛhadhūpaṃ Pa: gradhadhumaṃ G: ghṛtakṣau⸤draṃ A₁, G, Pa: saṃyuktaṃ Pa: punar eva A₁: cā G, Pa: caca|| ca| A₁, Pa: mūkhamū° G: mūkamūṣāyāṃ G: śulvanibhaṃ
kadalīrasasamabhāvitaṃ dhṛtamadhve'raṃ?taulaparipakvaṃ
tāpyaṃ muṃcati sattvaṃ rasakaṃ ca trisaṃdhāte
A₁: kadalira° G: °saparibhāvita⸤ghṛtamadhvairaṃḍa tailaparipakkvaṃ|| Pa: ghṛtamadhye eraṃḍataila° A₁: ghṛtamādhvaraṃḍa taila° A₁: rakaṃ A₁: triṃghāte G: tri saṃghātaiḥ|| Pa: trisaṃghāte|

mākṣikasattvapātanavidhi|

kṣāraiḥ snehaiḥ tathā cāmlair
amrakabhāvitam bahu|
arṇālākṣā tathā padhyā
mūtalādhūmasaṃputaṃ|
A₁: kṣārai G: kṣīraiḥ A₁, G: snehaistathā Pa: taghā A₁, Pa: cāmlaicāmlai| A₁, G, Pa: rasakaṃ bhā° G: muhuḥ|| G: ūrṇā° A₁: urṇā° Pa: urṇā lākṣā A₁, G, Pa: pathyāpathyā| A₁, Pa: bhūtalā dhūmasaṃyutaṃbhūtalā dhūmasaṃyutaṃ 32bhūtalā dhūmasaṃyutaṃ| G: bhūlatā dhūpasaṃyutaṃ||
mukamūkhāgataṃ dhmānaṃ ṭaṃkanena samāyuktam|
sattvaṃ kuṭilasaṃkāśaṃ patate nātrasaṃśayaḥ||
G: mūka⸤mūṣāgataṃ Pa: °gatadhmātaṃ| A₁, G: dhmātaṃ A₁, G, Pa: ṭaṃkaṇena A₁: samāyutaṃktaṃ G, Pa: samanvitaṃsamanvitaṃ|| samanvitaṃ| G: °kāsaṃ Pa: nātra saṃ° A₁, G: nātra saṃśayaḥnātra saṃśayaḥ 33nātra saṃśayaḥ|| Pa: add rasakasatvaṃ||
tilasarṣapa śigūṇāyāṃ lākṣātvavaṇāyāṃ guḍam|
ṭaṃkaṇena samāyuktaṃ tālakaṃ bhūdhare dravet|
G, Pa: °paśigūṇāṃ°paśigūṇāṃ?|| A₁: °paśigūṇāṃyāṃlākṣālavaṇayorguḍaṃ G: lākṣā ca lavaṇaṃ Pa: lākṣālavaṇāyārguḍaṃ| Pa: bhūdharaṃ A₁: bhūdhareṃdravet 34 Pa: bhavet|

tālaka sattvaṃ|

śigughaṭaugrabhavaistoyaiḥ bhāvitā ca manaḥ śilā|
tālakasya prayogena sattvaṃ hemaprabhaṃ bhavet|
G: śigrughaṭodbhavai° A₁: śigughaṭodbhavaistovyaiḥ Pa: śigrūghaṭodbhavais toyaiḥ| Pa: manaḥśilā| G: hema prabhaṃ Pa: add rājāvarttasatvaṃ||

rājāvartasattvam|

vimalaṃ śigugrato yena kākṣīkāsaṃsaṭaṃkaṇaiḥ|
vajrakaṃdasamāyuktaṃ bhāvitaṃ kadalīrasaiḥ|
A₁, G: śigrutoyenaśigruto⸤yena Pa: śigrūgratoyena| Pa: mākṣī kāsīsa° G: kāṃkṣīkāsīsa ṭaṃ° A₁: kākṣīkāsīsa ṭaṃ° A₁: vajrākaṃ° G: vajrakaṃda sa° Pa: vajrakaṃ dasam āyuktaṃ| G: kadalī rasaiḥ|| Pa: kadalirasaiḥ|
mokṣakakṣārasaṃyuktaṃ dhāminaṃ mukhamūkhakam|
saḥ candrārka saṃkāśaṃ patate nātrasṃśayaḥ|
vimalasattvaṃ varadaṃ pātanāyaṃtre pātitaṃ ca jalāśaye|
sattvaṃ sūṃkasaṃkāśaṃ jāpate nātraṃ saṃśayaḥ|
G, Pa: °rasayuktaṃ°rasayuktaṃ| A₁, G: dhāmitaṃ Pa: dhāmilaṃ A₁, Pa: mūkamū° G: mūkamūṣagaṃ|| G, Pa: satvaṃsatvaṃ A₁: satvacaṃdrārkasaṃ° Pa: caṃdrārkasaṃ° Pa: nātra saṃśayaḥ|| A₁, G: nātra Pa: daradaṃ Pa: pālanayaṃtreṇa| Pa: jalāśayāṃ Pa: sūtaka° Pa: jāyate Pa: nātra

varadasattvaṃ

varadasattvaṃ---
gaṃdhakaṃ ca svabhāvo sattvarūpaṃ svarūpaḥ|
tenākhyātaṃ mayā sattvaṃ rasendrasya samaṃ yataḥ|
Pa: dara° A₁: vi⸤malasatvaṃ G: om A₁: varadaṃ A₁: yātanāyaṃtreṇa Pa: svabhāvena A₁: om Pa: svarūpataḥ| A₁: pātitaṃ Pa: lenākhyābhaṃ A₁: jalāśayo A₁: sūtakasaṃkāśaṃ A₁: jāyate nātra saṃśayaḥ 38

iti abhrakādisattvaṃ pātanavidhiḥ|

abhrakādi

munikusumasallighṛṣṭaṃ sūraṇakandeṣu nikṣiptaṃ
nīrasamaṃ bhavati| goṣṭhe dharaṇīgatamāsaṃ
G: °ma salilaghṛṣṭaṃ A₁, Pa: °salilaghṛṣṭaṃ°salilaghṛṣṭaṃ| A₁: °kaṃdodareṣu G: °kando⸤dare G: vini° A₁, G, Pa: ghanaṃadd ghanaṃadd ghanaṃadd ghanaṃ| A₁: goṣṭe G: gogoṣṭhe A₁: °galita māsaṃ G: °gataṃ māsaṃ||
paśusalilaṃ bahuśaḥ bhāvitaṃ kapitiṃduka-
cūrṇamambaraṃ bahuśaḥ bhavati| haravīryasadṛśaṃ militaraseṣu vidhānena
A₁, G: paśu salila Pa: °lilabahuśabhāvitaṃ| G: vahu A₁: ba⸤hu śabhāvita41kapitiṃḍukacūrṇamaṃbare G: subhāvi⸤takapitiṃdukacūrṇa vāpitaṃ Pa: °kacūrṇaṃ bhāvitaṃgaganaṃ| G: gaganaṃ|| Pa: om A₁, G: °rya sadṛśaṃ A₁: milita rase G: milati rase Pa: °se A₁, G: add śubha Pa: ?bhavi° Pa: add kākinī guṃjāphalānāṃ saṃmasṛṇaṃ kṛtacūrṇam ambaraṃ bahuśaḥ kaliśatarudugdhabhāvitasaptāhe dhāmitaṃ dravati|| gaganacūrṇaṃ ciraṃ tiṣṭhati
kā?inī guṃjāphalānāṃ samasṛṇaṃ kṛtacurṇaṃ ambaraṃ
bahuśaḥ kaliśataru--dugdhamāvitaṃ samāhe dhāmitaṃ dravati|
A₁: kākinī Pa: kapikachacūrṇaṃtithā G: ⸤kākinīguṃjapha° Pa: guṃjācūrṇāṃ| A₁: samāṃsamṛṇaṃ G: samāṃśa Pa: samaṃ da?o Pa: samaṃ A₁, G: kṛtacūrṇamaṃbaraṃkṛtacūrṇamambaraṃ Pa: aṃbaradūr?ṃ| Pa: bhāgaḥ Pa: add kapikachabhāgaḥ guṃjābhagaḥ| A₁: kuliśe tarudugdhabhāvita G: kuliśataru dugdha bhāvita Pa: abhrakasamā?bhaḥ vitaṃ māhātṛkṣadugdhena dhāmitaṃ Pa: add dravati śaṃkhadrāvajravīrarasena tridinaṃ mardi??pe?taḥ sarve pi dhātavaḥ pānīyatāṃ Pa: add prāpnuvaṃti A₁: saptāhe Pa: panasasya tathā G: saptāhāt⸤dhāmitaṃ Pa: add jaṃbīrasya rasena marditāni abhra???ne Pa: add nīratāṃ gāṃti āmalāṃ baheḍaṃ haritakī citraka Pa: add dvibala bhūvalli gopeṃdra mātrivāhaka Pa: ṣaṭpada maṃḍalikā āsaṃdhi sāṃgeḍī giraṇī sūraṇa Pa: khīrakaṃda vaḍa Pa: add dhaturo javṣāra mārīṣāra taṃkaṇa lavaṇa || L 3 rasarūpaṃ kusuṃbhikātailaṃ saṃyuktaṃ||
gaganacurṇaṃ ciraṃ tiṣṭhati|
rasarūpaṃ kusumikātailasaṃyuktaṃ
Pa G: add raktotpalanāla rasena mardditaṃ dravati A₁: om G: gaganacūrṇa|| A₁: tiṣṭati A₁: kusubhikā° G: kusuṃ ⸤bhikātaila saṃyuktaṃ||
kaṃcukī---kanda---cūrṇe nija rasa parimāvitāni
samastāni lohāni toyasadṛśāni karoti|
gaganaṃ ca viśeṣanaṃ
A₁: kaṃcūkī kaṃ° G: kaṃcukī kaṃdakaṃ cūrṇa Pa: kaṃcūkī kaṃdacūrṇaṃ G: nijarasa A₁: nijarasaparibhāvitā Pa: nijarasaparibhāvita G: bhāvitaṃ A₁: samastāi⸤ni Pa: samasta?samasta? Pa: >to° A₁, G: toya sa°43toya sa° G: om A₁, G: viśeṣeṇaviśeṣeṇa|| Pa: viśeṣaṇaṃ
svarasena vajrakalpāndravati|
gaganaṃ so vacalācitaṃ pakṣaṃ hi śarāvapuṭe bahuvīraṃ bhavati|
rasarūpaṃ iti abhraka iti
A₁, G, Pa: vajravalyā dra°vajravalyāḥ dra° A₁: sauvacalānvitaṃ G: soccaṭāyutaṃ|| Pa: sovarcalānvitaṃ| A₁, Pa: pakvaṃpakvaṃpakvaṃ G: hi⸤śarāva puṭe A₁: sarāva puṭe Pa: sarāvapuṣṭe| A₁, Pa: bahuvāraṃ G: bahu vāraṃ A₁, G, Pa: om

drutipātana

śaśamaṃḍūkāsthivasā suragopa
aragalālābhiḥ kṛtarivāyaṃ kanakaṃ tiṣṭhati ruciraṃ yathā toyaṃ
A₁: śaśamāṃḍuḍū° G: śaśa maṃḍukā° Pa: ?śamaṃḍukāsthivasāṃ A₁, G: suragopatura° Pa: su?gopaturagalālāniḥ| A₁: kṛtaparivāpaṃ G: kṛ⸤ta parivāpaṃ Pa: kṛtapari?paṃ A₁: tiṣṭati G: suciraṃ
nijarasaṃ bahuparimāvitaṃ suradāli cūrṇadattaḥ prativāpaḥ dravati|
na saṃsthā--nipuṇaḥ kanakaṃ bahuśo'pi kālena śākhā-
Pa: nijarasa G: nijarasabahuparibhāvitasuradālīcūrṇadatta A₁: °ribhāvitaṃ Pa: °ribhāvitasuradāṃli A₁: °li⸤cūrṇaṃ dattaḥ Pa: cūrṇadattapra° A₁: praticāpaḥ G: pariLvāpaṃ|| G: om A₁: saṃsthāni punaḥ G: canotthānaṃ punaḥ Pa: saṃsthāḥ naṃ punaḥka° Pa: bahuśo pi A₁, G: om
paripakva nyāmalakaṃ rasaparibhāvito'pi saptāhaṃ tenāloḍitaṃ
bahuśo nikṣipta sarāvayugaleṣu
A₁: śākhāparipakvanyāmalakara° G: śākhāparipakvā⸤malakarasaparibhāvitaṃ hi Pa: °kvanyāmalakarasaparibhāvito pi Pa: saptāhāṃte nāloḍitabahuśo|nikṣiptasa° G: tenā lo° A₁: tenā loḍita G: nikṣiptaṃ G: śarā°
punar api kaṃbukībhāvitam āyasa-
cūrṇaṃ saptāhoparidhamitaṃ tikṣṇaṃ bhavati|
sarūpaṃ
A₁: punarapi G: api⸤kaṃcukibhā° Pa: kaṃcukī° A₁: kaṃcukī bhāvita A₁: lohamāyasacūrṇaṃ Pa: māyasacūrṇaṃsarāvayugalasthaṃ A₁: add sarāvayugalasthaṃ G: add śarāvayugalasthaṃ|| G: sasāhaṃpa° A₁: saptāho pa° G: add tat A₁: tīkṣṇāṃ G: tīkṣṇaṃ Pa: tattīkṣṇaṃ A₁, G, Pa: rasarūpaṃrasarūpaṃ 48rasarūpaṃ⸤rasarūpaṃ||
panasaphala
rasasubhavitadṛḍhamarditamaślavorgatoyena lohāni bhavanti|
svambāni lipite ravanayogyāni|
A₁: °larasasubhāvita dṛḍhamarditama⸤mlavargatoyena Pa: °larasabhāvita| dṛḍhamarditam amlavargatoyena| G: rasas tu bhāvitadraḍhamardditānyamlavarga to° G: lohāḥ⸤ni G: add khalu A₁, G, Pa: svachānisvacchānisvacchāni G: add ca G: lekhana° A₁, Pa: lipilekhana°
eka eva madrāvī- pārvatīnātha---saṃbhavaḥ|
kiṃ punas tribhiḥ saṃyukte vetasāmlā- mlakāṃjikaiḥ||
A₁: evama° G: mahā drāvī Pa: mahādrāvā A₁, G: °tha saṃbhavaḥ°tha saṃbhavaḥ|| Pa: add śṃkarā G: kiṃ⸤punastribhiḥ A₁: punastribhi A₁, G: saṃyukto Pa: sayukto| G: vetasāmāmla° Pa: vetasā?āmlakaṃjikaiḥ| A₁: °mlāmlakāṃjikaiḥ 50
muktāphalāni saptāhaṃ vetasāmlena bhāvitā|
jaṃbīro varamadhyasthā dhānyarāśau nidhāpapet|
G: bhāvayet|| Pa: bhāvitaṃ|| A₁: jambīrodaramadhyasthāṃ G: jaṃbīrodaramadyastaṃ Pa: jaṃbīrodaramadhyasthaṃ|| A₁: dhānyarāśo Pa: dhānyarāśīni dhāpayet| A₁, G: nidhāpayetnidhāpayet 51nidhāpayet||
puṭapāke taccūrṇaṃ dravate salilaṃ yathā|
kurute yogarājoyaṃ ratnānāṃ drāvaṇaṃ param|
iti abhrakādi dutipātana vidhiḥ|
Pa: puṭapā?na G: °ke⸤na A₁: °kena cūrṇena Pa: cūrṇena| Pa: yogarārjeyaṃ| A₁, G: om Pa: °didrutipātanavidhiḥ||ba

lohamāraṇa

tālena baṃgaṃ daradena tikṣṇaṃ,
nāgena hemaṃ śilayā ca nāgaṃ|
gaṃdhāśmanā caiva nihanti sattvaṃ|
tāraṃvamākṣīrakarasena hanyāt|
A₁: vaṃgaṃ Pa: va?da° G: °na⸤tīkṣṇaṃ A₁: tīkṣṇaṃ Pa: tīkṣṇaṃlāḍhuṃ| Pa: vai ya A₁, Pa: sūlvaṃsūlvaṃ| G: śulvaṃ A₁, Pa: tāraṃ ca mākṣīka°tāraṃ ca mākṣīLka° G: tāraṃ ca mākṣīkarasenaha⸤nyāt|| Pa: add aṣa?ā

athavā|

vaṃgaṃ palāśena ca tālakena,
nāgaṃ payaścārkamanaḥ śitāni|
hemaṃ tathā vajrīrasena nāge,
tāraṃ suhīsāraya mākṣikena|
G: baṃgaṃ Pa: tāla?na| G: raverdugdha manaḥ Pa: payaś cārkamanaḥśilāliḥ| A₁, G: śilābhiḥśilābhiḥ|| G: nā⸤ga G: snuhī kṣīra Pa: snuhī sārayam A₁: suhī sārayamā° G: sumā° Pa: ākṣikena|
sutvaṃ ajākṣīrake sugaṃdhakena|
tīkṣṇaṃ sunārī hi ni payaśulena|
ṣaḍāyasānāṃ kuliśakṛtānām|
nirutthaghātaṃ kathitaṃ hitajñaiḥ|
A₁, Pa: sulvaṃ G: śulvamajākṣīra A₁: °ra Pa: °rasuṃdhake| A₁: tīkṣṇāṃ Pa: tīkṣṇā Pa: sunārīṃ A₁: sunārīgulena G: sunārīpayo hiṃgulena⸤ Pa: payahiṃgulena| Pa: ṣaḍāyasonāṃ A₁, Pa: °kṛtīnāṃ°kṛtīnāṃ| Pa: nirtthaghātaṃ G: hi tajjñaiḥ|| Pa: hi tajñaiḥ|||
mṛtāni lohāni rasā bhavanti|
rasena yuktayā mayi nāśayanti|
abhyāsayuktā palitādināśaṃ|
kurvanti ruk janmajarāvināśam|
A₁: samṛddhi G: rasī A₁: yuktyā⸤maya G: yuktyāmayanāśanāni|| Pa: yuktyāmadhanāśayaṃta| abhyāsayuktāphalaṃ tāti nāśaṃ G: abhyāsa yogātpali° A₁: °yuktapalitāṃ vināśaṃ G: kurvatṃti G: rugjanma° A₁, Pa: rukjanma°
iti śrīmantāgārjuna viracite rasendramaṃgale vajramāraṇasattvapatan
abhrakādilutidrāvaṇa\bul lohamāraṇādhikāro dvitiyaḥ |
A₁, Pa: śrīmannāgārjunavi° G: śrī G: dvitīyo A₁: °tvapātana abhrakādi druti⸤drāvaṇalohamāraṇāṃdhikāro Pa: °tvapātana-abhrakādidrutidrāvaṇaṃlohapāṇādhikāro G: dhikāraḥ|| G: hariḥ A₁, Pa: dvitīyaḥdvitīyaḥ||2|| G: oṃ||
*\citet[45, end of ch.\ 2]{sarm-2003}