This shows you the differences between two versions of the page.
| Next revision | Previous revision | ||
| wiki:wujastyk:susrutasamhita:03-su.sa:provisional-edition_sarirasthana [2022/02/24 11:43] – created - external edit 127.0.0.1 | wiki:wujastyk:susrutasamhita:03-su.sa:provisional-edition_sarirasthana [2026/03/16 21:09] (current) – external edit 127.0.0.1 | ||
|---|---|---|---|
| Line 3: | Line 3: | ||
| < | < | ||
| < | < | ||
| - | < | + | < |
| + | Nepalese MSS, new edition (NE)</ | ||
| </ | </ | ||
| < | < | ||
| + | |||
| < | < | ||
| - | | + | |
| + | | ||
| < | < | ||
| < | < | ||
| Line 43: | Line 46: | ||
| < | < | ||
| < | < | ||
| - | < | + | < |
| < | < | ||
| < | < | ||
| Line 52: | Line 55: | ||
| <msDesc xml: | <msDesc xml: | ||
| < | < | ||
| - | <idno type=" | + | <idno type=" |
| </ | </ | ||
| </ | </ | ||
| - | | + | < |
| - | </fileDesc> | + | <witness xml: |
| + | > | ||
| + | <idno type=" | ||
| - | | + | <witness xml: |
| + | > | ||
| + | <idno type=" | ||
| + | 67 ff. Filmed as reel no A 224-9. Covers 1.8.3 - 1.44.24 of the Sūtrasthāna. </ | ||
| + | <witness xml: | ||
| + | <idno type=" | ||
| + | description at PanditProject <ptr | ||
| + | target=" | ||
| + | /> | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | </ | ||
| + | </ | ||
| < | < | ||
| <change when=" | <change when=" | ||
| + | <change when=" | ||
| + | H </ | ||
| + | <change when=" | ||
| + | Removed MS transcription coding.</ | ||
| </ | </ | ||
| - | | + | |
| </ | </ | ||
| - | | + | |
| - | + | ||
| - | <text xml: | + | < |
| < | < | ||
| - | + | ||
| <div n=" | <div n=" | ||
| - | | + | |
| - | < | + | < |
| - | + | ||
| <div n=" | <div n=" | ||
| - | < | + | < |
| - | + | ||
| - | + | | |
| - | + | | |
| - | | + | KL 699 (K) is a witness only for 3.1.1 below. MS Kathmandu NAK 1-1079 (N) is |
| - | | + | a witness only up to 3.2.35.</ |
| - | + | ||
| - | < | + | |
| - | edited. | + | |
| + | < | ||
| + | athātaḥ sarvvabhūtacintāṃ śārīraṃ vyākhyāsyāmaḥ ||</ | ||
| <l xml: | <l xml: | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | ||
| - | satvarajastamolakṣaṇam aṣṭarūpam akhilasyāsya jagataḥ sa|| ||mbhavahetur avyaktannāma || | ||
| - | tad ekam anekeṣāṃ kṣetrajñānām adhiṣṭhānāṃ | samudra | ||
| - | ivodakaujasām bhāvānāṃ</ | ||
| - | <l xml: | + | |
| - | | + | <label xml: |
| - | | + | < |
| - | | + | |
| - | || śrotraṃ tvak cakṣur jjihvā ghrāṇo vāg ghastopasthapāyupādamanānsīti | tatra | + | akhilasyāsya jagataḥ saṃbhavahetur avyaktan nāma | tad ekam anekeṣāṃ |
| - | pūrvvāṇi pañca | + | kṣetrajñānām adhiṣṭhānaṃ samudra ivodakaukasāṃ bhāvānām ||< |
| + | n=" | ||
| + | |||
| + | <ab corresp="# | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | <foreign xml: | ||
| + | which is linguistically and semantically implausible. It might mean | ||
| + | "like the ocean is a support for creatures that take their strength | ||
| + | (< | ||
| + | simile and the language remain obscure and unlikely. Philipp Maas | ||
| + | has suggested the minimal emendation to | ||
| + | < | ||
| + | semantically and palaeographically. It relies only on the confusion | ||
| + | of the Nepalese characters <foreign xml: | ||
| + | <foreign xml: | ||
| + | </ | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | tasmād avyaktān mahān utpadyate talliṅga eva | talliṅgāc ca mahatas | ||
| + | | ||
| + | | ||
| + | || tad yathā | ||
| + | > </ | ||
| + | | ||
| ubhayātmakam manaḥ | bhūtādes tallakṣaṇāny eva pañcatanmātrāṇy utpadyante || | ubhayātmakam manaḥ | bhūtādes tallakṣaṇāny eva pañcatanmātrāṇy utpadyante || | ||
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | tebhyas |
| - | | + | tattvāni vyākhyātāni bhavanti |</l> |
| - | <l xml: | + | <l xml: |
| - | | + | |
| + | < | ||
| + | tatra buddhīndriyāṇāṃ śabdādayo viṣayāḥ | karmmendriyāṇāṃ yathāsaṃkhyaṃ | ||
| + | | ||
| - | <l xml: | + | <l xml: |
| - | | + | |
| + | < | ||
| + | avyaktam mahān ahaṃkāraḥ | ||
| + | | ||
| - | <l xml: | + | <l xml: |
| - | vibhutvaṃ | + | |
| - | vuddher vvrahyā | ahaṃkārasyeśvaraḥ | manasaś candramāḥ | diśaḥ śrotrasya | | + | < |
| - | | + | svaḥ svaś caiṣāṃ viṣayo ' |
| - | | + | |
| + | | ||
| + | | ||
| + | | ||
| + | n=" | ||
| + | | ||
| - | <l xml:id=" | + | <ab corresp="#SS.3.1.7" type=" |
| - | | + | |
| - | | + | <item corresp="# |
| - | | + | especially in the light of the other very rare instances of these |
| + | parallels in Sanskrit literature. It is hard to make grammatical or | ||
| + | semantic sense of the Nepalese readings < | ||
| + | svaiṣām</foreign> (or < | ||
| + | < | ||
| + | < | ||
| + | < | ||
| + | < | ||
| + | early Nepalese orthography. Subsequently, | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | of the following list of deities. If these conjectures are correct, | ||
| + | these changes must have happened very early in the transmission, | ||
| + | an ancestor manuscript of both witnesses K and H. The word | ||
| + | < | ||
| + | < | ||
| + | context.</ | ||
| + | | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | described in < | ||
| + | ontological triples. </ | ||
| + | </ | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | awkward. Witnesses N and H have daṇḍas after the | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | | ||
| - | <l xml: | + | <l xml: |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | tatra sarvva evācetanaḥ eṣa varggaḥ |<anchor n=" |
| - | | + | |
| - | aguṇā avījadharmmiṇo prasavadharmmiṇo madhyasthadharmmiṇaś ceti |</l> | + | |
| + | | ||
| - | <l xml:id=" | + | <ab corresp="#SS.3.1.8" type=" |
| - | | + | |
| - | tad añcanatvāt tanmayatvāc ca tadguṇe eva puruṣo | + | <item corresp="# |
| - | | + | < |
| + | | ||
| + | < | ||
| + | text and Ḍalhaṇa's commentary unanimously read | ||
| + | < | ||
| + | </list> | ||
| + | </ab> | ||
| - | <l xml: | + | <l xml: |
| - | kālaḥ pariṇāmastatheś caraḥ | | + | |
| < | < | ||
| - | yadṛcchati | + | ata ūrdhvam prakṛtipuruṣayoḥ sādharmmyavaidharmmye vyākhyāsyāmaḥ || ubhāv |
| + | apy anādī ubhāv apy anantau | ubhāv api nityau |<anchor n=" | ||
| + | ubhāv apy aparau ubhāv apy aliṅgau ubhau ca sarvvagatāv iti ||< | ||
| + | n=" | ||
| + | prasavadharmminī amadhyasthadharmmiṇī< | ||
| + | bahavas tu puruṣāś cetanāvantaḥ |<anchor n=" | ||
| + | abījadharmmiṇo ' | ||
| - | <l xml:id=" | + | <ab corresp="# |
| - | | + | <list type=" |
| + | <item corresp="# | ||
| + | as the Nepalese witnesses do, that Puruṣa and Prakṛti are | ||
| + | impermanent. Perhaps at an earlier point in the text's transmission, | ||
| + | a scribe improperly repeated the initial alpha-privative that is | ||
| + | used in every other qualifier in the list. This emendation is | ||
| + | influenced by the very similar wording of < | ||
| + | Śāntiparvan 210.8ab: < | ||
| + | on testimonia). Note also that the sequence of qualifiers in the | ||
| + | Nepalese manuscripts is different than the vulgate: | ||
| + | < | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | | ||
| + | </ | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | sentence but disambiguates the sandhi.</item> | ||
| + | </ | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | sūkṣmatarau mahadbhyaś ca mahattarau /</ | ||
| + | </ | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| < | < | ||
| - | tebhyas tallakṣaṇaḥ kṛtsno bhūtagrāmaḥ prajāyate ||</ | + | tatra kāraṇānurūpaṃ kāryam iti kṛtvā sarvva evaite ca viśeṣāḥ |
| + | sattvarajastamomayā bhavanti | ||
| + | puruṣo bhavatīty eke bhāṣante | ||
| - | <l xml: | + | <l xml: |
| - | sarvvadā | | + | |
| < | < | ||
| - | | + | |
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| - | <l xml:id=" | + | <ab corresp="#SS.3.1.11" type=" |
| - | | + | |
| - | | + | <item corresp="# |
| + | xml: | ||
| + | the vulgate, because <foreign xml: | ||
| + | potior</ | ||
| + | translation.</ | ||
| + | </list> | ||
| + | </ab> | ||
| - | <l xml: | + | <l xml: |
| - | indriyair indriyārthaṃ tu svaṃ svaṃ gṛhṇāti mānavaḥ | | + | |
| < | < | ||
| - | niyataṃ tulyayonitvān nāmyenānyam iti sthitiḥ ||</ | + | tato jātāni bhūtāni tadguṇāny eva nirddiśet |<anchor n=" |
| + | < | ||
| + | | ||
| - | <l xml:id=" | + | <ab corresp="#SS.3.1.12" type=" |
| - | | + | |
| - | puruṣākhyāpakān hetūn udāharanti | āyurvvedasiddhāntād asarvvagatā | + | <item corresp="# |
| - | | + | 341), Gayadāsa also read < |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | sannipāteṣv abhivyajyante | yato ' | + | </ab> |
| - | mahābhūtaḥ śarīrasamavāyaḥ puruṣa iti | sa khalv eṣa | + | |
| - | karmmapuruṣaś cikitsāyām adhikṛtaḥ |</l> | + | |
| - | <l xml: | + | <l xml: |
| - | | + | |
| - | | + | |
| + | | ||
| + | | ||
| + | | ||
| - | <l xml: | + | <l xml: |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | yato ' |
| - | vuddhinirodho ' | + | |
| + | | ||
| - | <l xml: | + | |
| - | | + | <list type=" |
| - | | + | <item corresp="# |
| - | rūpendriyaṃ varṇṇasantāpo bhrājiṣṇutā paktir amarṣas taikṣṇyañ ca | | + | < |
| - | | + | </ |
| - | retaś ca | pārthivās tu gandho gandhendriyaṃ sarvvamūrttisamūho gurutā | + | </ |
| - | ca |</l> | + | |
| + | | ||
| + | | ||
| + | | ||
| + | | ||
| + | | ||
| + | | ||
| + | | ||
| - | <l xml: | + | <l xml: |
| - | | + | |
| - | | + | < |
| + | na cāyurvvedaśāstreṣūpadiśyante sarvvagatāḥ | ||
| + | | ||
| + | āyurvvedasiddhāntāt|< | ||
| + | nityāś ca tiryagyonimānuṣadeveṣu ca sañcaranti dharmmādharmmanimittaṃ | ||
| + | | ||
| + | cetanāvantaḥ śāśvatāḥ śukrārttavayoḥ sannipāteṣv abhivyajyante | yato | ||
| + | | ||
| + | /> sa khalv eṣa karmmapuruṣaś cikitsāyām adhikṛtaḥ | ||
| - | <l xml:id=" | + | <ab corresp="# |
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | <foreign xml: | ||
| + | witnesses N and H, for the logic of the passage and following the | ||
| + | vulgate. The character <foreign xml: | ||
| + | in both N and H, but a copying error from < | ||
| + | not inconceivable. </ | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | xml: | ||
| + | because this is a quotation from < | ||
| + | | ||
| + | </ | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | > | ||
| + | > | ||
| + | members of the dvandva. While rare, this usage has been observed: | ||
| + | Wackernagel 1896--1964, II.1, para 70.</ | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | </ab> | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tasya khalu sukhaduḥkhecchādveṣaprayatnaḥ prāṇāpānau nimeṣonmeṣau buddhir | ||
| + | mmanaḥ saṃkalpo vicāraṇānusmṛtijñānam adhyavasāyo viṣayopalabdhiś ca guṇāḥ | ||
| + | |</l> | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | jñānaṃ buddhir medhā dhṛtir anabhiṣvaṅgatā ca || rājasās tu duḥkha< | ||
| + | > </ | ||
| + | ahaṃkāro dambho māno harṣaḥ kāmakrodhaś ceti || tāmasās tu viṣāditvaṃ | ||
| + | nāstikyam adharmmaśīlatā buddhinirodho ' | ||
| + | nidrālutvañ ceti ||</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | n=" | ||
| + | sarvvaśarīraspandanaṃ laghutā ca | taijasās tu rūpaṃ rūpendriyaṃ varṇṇaḥ | ||
| + | santāpo bhrājiṣṇutā paktir amarṣas taikṣṇyañ ca | āpyās tu raso ca | ||
| + | rasendriyaṃ sarvvadravasamūho gurutā śaityaṃ sneho retaś ca | pārthivās tu | ||
| + | gandho gandhendriyaṃ sarvvamūrttisamūho gurutā ca |</l> | ||
| + | |||
| + | <ab corresp="# | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | xml: | ||
| + | > | ||
| + | we separate <foreign xml: | ||
| + | reason.</ | ||
| + | </ | ||
| + | </ab> | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tatra sattvabahulam ākāśaṃ | rajobahulo vāyuḥ | sattvarajobahulo ' | ||
| + | sattvatamobahulā āpaḥ | tamobahulā pṛthivī ||</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | sve sve dravyeṣu sarvveṣāṃ vyaktalakṣaṇam iṣyate ||</ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | <div n=" | ||
| + | |||
| + | <head xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | n=" | ||
| + | </l> | ||
| + | |||
| + | <ab corresp="# | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | xml: | ||
| + | Note that the 1931 and 1938 editions of the vulgate text offer two | ||
| + | different solutions to the awkward phrase.</ | ||
| + | </ | ||
| + | </ab> | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | > </ | ||
| + | > </ | ||
| + | > </ | ||
| + | <ab corresp="# | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | the SS by Ācārya have different readings at this point. <foreign | ||
| + | xml: | ||
| + | but omitted in the 1938 edition. There also seems to be some textual | ||
| + | confusion between <foreign xml: | ||
| + | <foreign xml: | ||
| + | passage.</ | ||
| + | </ | ||
| + | </ab> | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | śleṣmavarṇṇavedanaṃ śleṣmaṇā | śoṇitavarṇṇam pittavedanaṃ śoṇitena | kuṇapañ | ||
| + | ca raktena | granthibhūtaṃ śleṣmavātābhyāṃ | pūtipūyanibhaṃ pittaśoṇitābhyāṃ | ||
| + | | kṣīṇaśukraṃ pittamārutābhyāṃ | mūtrapurīṣagandhi sannipātena | teṣu | ||
| + | kuṇapa< | ||
| + | kṛcchrasādhyāḥ | mūtrapurīṣaretasas tv asādhyā iti | </l> | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | samastaiś copasṛṣṭam abījan bhavati | tad api doṣavarṇṇavedanābhir vvijñeyaṃ | ||
| + | | teṣu kuṇapagranthi< | ||
| + | sādhyam anyac ceti || </l> | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tatra vātātmake retasi bilvavidārīkṣīram āsthāpanam | madhūka< | ||
| + | > </ | ||
| + | tad uttarabastiṣu vidadhyāt || dāḍima< | ||
| + | > </ | ||
| + | > </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | sarjjadhavakalkaṃ yonyā dhārayet | madhukavipakvaṃ tailam anuvāsanaṃ | tad | ||
| + | evottarabastiñ ca vidadhyāt | kāṇḍekṣu< | ||
| + | > </ | ||
| + | > </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | pippalīviḍaṅgamadhuvipakvan tailam anuvāsanan | tad evottarabastiñ ca | ||
| + | vidadhyāt | pāṣaṇabheda< | ||
| + | > </ | ||
| + | pānārthaṃ || </l> | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | /></ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <ab corresp="# | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | texts diverge again this point. The vulgate adds a half-śloka | ||
| + | <foreign xml: | ||
| + | present in the Nepalese version. The Nepalese version then has about | ||
| + | eleven passages that are absent in the vulgate. The vulgate' | ||
| + | 3.2.11cd then appears after 3.2.32. </ | ||
| + | </ | ||
| + | </ab> | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | n=" | ||
| + | </l> | ||
| + | |||
| + | <ab corresp="# | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | the vulgate editions, the editor Y. T. Ācārya noted that words to | ||
| + | this effect were present in some sources (1931 ed., p. 290, note 2; | ||
| + | 1938 ed., p. 345, note 3).</ | ||
| + | </ | ||
| + | </ab> | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | > </ | ||
| + | | </l> | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | madhūkapuṣpakāśmaryaphalakvātham phānitayuktam vā candanapayasyākalkaṃ | ||
| + | yonyān dhārayet | nimbagairikakaṣāyam ācamanaṃ || śleṣmātmake | ||
| + | bhadraśriyakaṭukarohiṇīkaṣāyam pāyayet | kṣīravṛkṣaprabālakalkam vā | | ||
| + | tindukakapithaśalāṭucūrṇṇam vā kṣaudreṇa lehayet | sarjjadhavakalkaṃ yonyān | ||
| + | dhārayet | lodhratindukakaṣāyam ācamanaṃ || </l> | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | kuṣṭhabhadradārukalkaṃ yonyān dhārayet | teṣām eva kaṣāyam ācamanaṃ || </l> | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | kuṭajaphalabhadraśriyacandanam vā śarkkarāyuktaṃ || pūyābhe vā tad eva | ||
| + | prayacchet |</l> | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | krimijāte vidañgapāribhadrakamañjiṣṭhākaṣāyam pāyayet | </l> | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | tayor eva kaṣāyam ācamanam bhavati || </l> | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| | | ||
| - | | + | < |
| - | <caesura/> | + | <l xml: |
| - | sve sve dravyeṣu sarvveṣāṃ vyaktalakṣaṇam iṣyate ||</l> | + | <l xml: |
| | | ||
| + | <l xml: | ||
| - | <l xml: | + | <l xml: |
| - | caiva ṣoḍaśa | | + | |
| < | < | ||
| - | kṣetrajñāś ca samāsena | + | |
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | pibed bhadraśriyakvāthañ candanakvātham eva vā || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | evam aduṣṭaśukraḥ śuddhārtavā || <anchor n=" | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <ab corresp="# | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | manuscript witnesses. MS H adds a Newa comma after ṛtau in the next | ||
| + | section, suggesting that the scribe thought that was the start of a | ||
| + | new section of text.</ | ||
| + | </ | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | snānānulepanālaṅkāra< | ||
| + | divāsvapnāñjanāśru< | ||
| + | > </ | ||
| + | > </ | ||
| + | < | ||
| + | kiṃ kāraṇaṃ | divā svapatyā badhiraḥ | añjanād andhaḥ | rodanād | ||
| + | vikṛtadṛṣṭiḥ | snānānulepanād duḥśīlaḥ | tailābhyaṅgāt kuṣṭhī | | ||
| + | nakhāvakarttanāt kunakhaḥ | pralepanāt khalatiḥ | mārutāyāsasevanād unmatto | ||
| + | garbhbho bhavatīty evam etān< | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | > </ | ||
| + | tryahaṃ bharttā rakṣet | tataḥ śuddhasnātān tu caturthyām anāhata< | ||
| + | > </ | ||
| + | darśayed | | ||
| + | < | ||
| + | api tat kasya hetoḥ || </ | ||
| + | |||
| + | <ab corresp="# | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | xml: | ||
| + | xml: | ||
| + | </ | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tato vidheyaṃ putrīyam upādhyāyaḥ samācaret | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tato ' | ||
| + | brahmacārī tailamāṣottāhārān nārīm upagacched rātrau sāmabhir abhiviśvāsya | ||
| + | vikalpyam evaṃ caturthyāṃ ṣāṣṭhyām aṣṭamyān daśamyāṃ dvādaśyāñ copeyād | ||
| + | |<anchor n=" | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <ab corresp="# | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | misplaced folio at this point, image A 1267_11_67.jpg, | ||
| + | SS.3.2.22bis, | ||
| + | </ | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | < | ||
| + | image A 1267_11_67.jpg, | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <!-- 29, 30 and most of 31 missing | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <ab corresp="# | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | du même au même from <foreign xml: | ||
| + | the start of 30 to the end of 31.</ | ||
| + | </ | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | > </ | ||
| + | > </ | ||
| + | nāsāpuṭe putrakāmāyai vāme strīkāmāyai na cainan niṣṭhīved iti || </ | ||
| + | |||
| + | <ab corresp="# | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | written close to the abraded top of the folio so that superscript | ||
| + | vowels are uncertain. Witness H has a scribal correction of the | ||
| + | vowel <foreign xml: | ||
| + | with a feminine sentence subject, is neither the Nepalese nor the | ||
| + | vulgate and is almost certainly unoriginal. Without further evidence | ||
| + | it is not possible to recover the oldest reading.</ | ||
| + | </ | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | tad ārtavam praśansanti yac ca na virajyate || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tad evātiprasaṅgena pravṛttam anṛtāv api | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tatra māṃsa< | ||
| + | < | ||
| + | pāne mūtram udaśvic ca dadhiśuktañ ca bhojane | </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tatra tejodhātur varṇṇānām prabhavaḥ iti kṛtvā yadā garbhotpattāv | ||
| + | apāndhātuprāyam āhāram bhavati tadā garbhbhasya gauratvaṃ |< | ||
| + | n=" | ||
| + | pṛthivyākāśadhātuprāyaḥ śyāmatvaṃ | yādṛkvarṇṇam āhāram upasevate garbhbhiṇī | ||
| + | tadvarṇṇaḥ prasavo bhavtīty eke bhāṣante | yathā kṛṣṇapītaśvetāsu bhūmiṣu | ||
| + | sarppa< | ||
| + | /> satvāḥ kṛṣṇapītaśvetā iti ||< | ||
| + | apratipannan tejodhātur jjātyandhaṃ karoti | tad eva raktānugataṃ raktākṣaṃ | ||
| + | | śleṣmānugataṃ śuklākṣaṃ | pittānugatam piṅgākṣaṃ | vātānugatam vikṛtākṣaṃ | ||
| + | || </ | ||
| + | |||
| + | <ab corresp="# | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | form <foreign xml: | ||
| + | inflected genitive pl. of the first member of the compound (Whitney | ||
| + | 1250e).</ | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | > | ||
| + | variant pronunciation rather than a scribal error.</ | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | point and is unavailable for the remainder of the | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <ab corresp="# | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | <foreign xml: | ||
| + | dual.</ | ||
| + | </ | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | tasya netre prakāśete śuklamaṇḍalamaṇḍale || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <ab corresp="# | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | <foreign xml: | ||
| + | dual.</ | ||
| + | </ | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | bīje tu vāyunā bhinne dvau jīvau kukṣim āgatau | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | tadā prasūyate nārī garbhbhiṇī dārakadvayaṃ || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | sa śuklaṃ prāśya labhate dhvajocchrāyam asaṃśayaḥ ||</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | yaḥ pūtiyonau jāyeta sa saugandhikasaṃjñitaḥ || | ||
| + | < | ||
| + | sa yoniśephasor ggandham āghrāya labhate balam || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | sve gude brahmacaryād yaḥ strīṣu svāsu pravartate | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | tatra strīceṣṭitākāro jāyate ṣaṇḍhasaṃjñakaḥ || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | tatra kanyā yadi bhavet sā bhaven naraceṣṭitā || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | n=" | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <ab corresp="# | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | <foreign xml: | ||
| + | are two semen-carrying vessels in the | ||
| + | < | ||
| + | 9.12), not many.</ | ||
| + | </ | ||
| + | </ | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | yadā tu nārī nārī ca maithunāyopakalpataḥ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | n=" | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <ab corresp="# | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | conjunct consonant after <foreign xml: | ||
| + | followed by <foreign xml: | ||
| + | like <foreign xml: | ||
| + | similar to <foreign xml: | ||
| + | witness L, which at least make good sense.</ | ||
| + | </ | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <p xml: | ||
| + | |||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <div n=" | ||
| + | |||
| + | <head xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | aṇunā viśeṣeṇa parasparopakārāt parasparānupraveśāc ca || < | ||
| + | n=" | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <ab corresp="# | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | the dental <foreign xml: | ||
| + | xml: | ||
| + | emend to the retroflex for grammar and sense. In | ||
| + | < | ||
| + | phrase, <foreign xml: | ||
| + | retroflex in the witnesses K and N, so the emendation is | ||
| + | certain.</ | ||
| + | </ | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tatra dampatyoḥ samprayoge tejaḥ śarīrād vāyus samīrayati | tatra | ||
| + | tejonila< | ||
| + | saṃsṛjyate cārttavena | tato ' | ||
| + | anuprapadyate | kṣettrajñaś cetayitā spraṣṭā ghrātā draṣṭā śrotā rasayitā | ||
| + | puruṣo gantā sākṣī dhātā vaktā yaḥ ko 'sāv ādya āyur ity evam ādibhiḥ | ||
| + | paryāyavācakair nnāmabhir abhidhīyate | daivasaṃyogād akṣayo 'vyayo ' | ||
| + | bhūtātmā satvarajastamobhir ddevāsurair aparaiś ca saha bhāvair vvāyunā | ||
| + | preryamāṇo garbbhāśayam anupraviśati || </ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tatra śukrabāhulyāt pumān ārttavabāhulyāt strī sāmyād ubhayor napuṃsakaṃ || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tatra ṛtudvādaśarātraṃ bhavati |</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tatra prathame divase ṛtumatyāṃ maithunagamanam anāyuṣyam puṃso bhavati | ||
| + | |<anchor n=" | ||
| + | vipadyate | †dvitīye <damage extent=" | ||
| + | tṛtīye 'py evam asampūrṇṇo 'ṅgo ' | ||
| + | pariharet | na ca pravarttati raktabījaṃ pradiṣṭaṃ guṇakaraṃ bhavati | yathā | ||
| + | nadyām †pratisrotasi< | ||
| + | na pratinivarttate | tadvad bījaṃ draṣṭavyan | tasmāt trirātran niyamavantīm | ||
| + | pariharet | tatra ṛtudvādaśarātran dṛṣṭvānārttavā bhavati || </ | ||
| + | |||
| + | <ab corresp="# | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | > | ||
| + | needs to be read as a separate sentence because of the gender | ||
| + | difference with <foreign xml: | ||
| + | (n.).</ | ||
| + | </ | ||
| + | </ | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | dine vyatīte niyamaṃ saṃkucaty ambujaṃ yathā | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tad varṣād dvādaśāt kāle varttamānam asṛk punaḥ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tatra sadyo< | ||
| + | > </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | rātrijāgaraṇaṃ śokaṃ yānārohaṇam bhayam utkaṭakāsanañ caikāntataḥ | ||
| + | snehādikramaṃ śoṇitamokṣaṇañ cākāle na seveta |<anchor n=" | ||
| + | /></ | ||
| + | |||
| + | <ab corresp="# | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | xml: | ||
| + | because of the instability of <foreign xml: | ||
| + | and <foreign xml: | ||
| + | </ | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tatra prathame māse kalalañ jāyate || | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | granthir yadi pumān | strī cet peśī | napuṃsakaṃ ced arbbudam bhavati || | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | sarvvāṅgapratyaṅgavibhāgaś ca sūkṣmo bhavati || | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | garbbhahṛdapravyaktibhāvāc cetanādhātur abhivyakto <anchor n=" | ||
| + | /> | kasmāt | tatsthānatvād | garbbhaś caturthe māse abhiprāyam | ||
| + | indriyārtheṣu karoti |<anchor n=" | ||
| + | nimittāny ācakṣate | dvauhṛdayavimānanāt kubjakūniṃ ṣaṇḍam vāmanavikṛtākṣam | ||
| + | anakṣam vā nārī sutañ janayati | tasmāt sā yad icchet tat tasmai dāpayet | | ||
| + | labdhadauhṛdā hi vīryavantaṃ cirāyuṣañ janayati || </ | ||
| + | |||
| + | <ab corresp="# | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | <foreign xml: | ||
| + | xml: | ||
| + | vulgate. MS H, our only witness to the Nepalese version at this | ||
| + | point, is badly damaged here and while it looks as if the akṣara is | ||
| + | <foreign xml: | ||
| + | vertical line after the character has been destroyed. The damaged | ||
| + | portion may have supported the word <foreign xml: | ||
| + | > | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | between <foreign xml: | ||
| + | xml: | ||
| + | </ | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | /></ | ||
| + | |||
| + | <ab corresp="# | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | <foreign xml: | ||
| + | because of symmetry with the second half of the verse.</ | ||
| + | </ | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | /></ | ||
| + | |||
| + | <ab corresp="# | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | xml: | ||
| + | > | ||
| + | </ | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | ato ' | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | sarvvapravyaktaṃ śarīraṃ || aṣṭame ' | ||
| + | || nairṛtabhāgadheyatvāt tato balim māṃsodanaṃ bhāgadheyan tasmai dāpayet || | ||
| + | navamadaśamaikādaśadvādaśānām anyatamasmiñ jāyate | ato ' | ||
| + | bhavati || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | mātur āhārarasavīryam abhyavaharati || tenopasnehenābhivṛddhir asya bhavati | ||
| + | | asañjātāṅgavibhāgam api niḥṣekāt prabhṛti sarvvaśarīrānusāriṇīnāṃ | ||
| + | rasavahānāṃ tiryaggatīnān dhamanīnām upasnehena jīvayati ||< | ||
| + | n=" | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <ab corresp="# | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | <foreign xml: | ||
| + | following the sense of the passage and the vulgate reading.</ | ||
| + | </ | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | tanmūlatvāt || pradhānendriyāṇāṃ hṛdayam | ||
| + | sthānaṃ || nābhir iti pārāśaryas tato varddhate dehadehinaḥ prāṇaḥ | | ||
| + | pāṇipādam iti mārkkaṇḍeyas tanmūlatvāc ceṣṭāyāḥ | garbbhasya śarīram iti | ||
| + | subhūtigautamas tatra nibandhatvāt sarvvagātrasambhavasya | tat tu na samyak | ||
| + | | sarvvāṇy aṅgapratyaṅgāni yugapat sambhavanti | kāle garbbhasya sūkṣmatvān | ||
| + | nopalabhyante | vaṃśāṅkuravac cūtaphalavac ca | tad yathā cūtaphale vipakve | ||
| + | keśara< | ||
| + | kālaprakarṣāt tāny eva taruṇe nopalabhyante sūkṣmatvāt | teṣāṃ sūkṣmāṇāṃ | ||
| + | keśarādīnām pravyaktaṃ kālaḥ karoti | etenaiva vaṃśāṅkuro vyākhyātaḥ | evaṃ | ||
| + | garbbhasya tāruṇye sarvveṣv aṅgapratyaṅgeṣu satsv api saukṣmyād anupalabdhis | ||
| + | tāny eva kālaprakarṣāt pravyaktāni bhavanti | pūrvvottarakālayogo nāstīti | ||
| + | kevalan tu saukṣmyān nābhivyajyante | yathākālaṃ pravyaktāni bhavanti | ||
| + | |<anchor n=" | ||
| + | |||
| + | <ab corresp="# | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | which are not present in the vulgate, paraphrase the preceding | ||
| + | sentence and may be a gloss.</ | ||
| + | </ | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tatra pitṛjamātṛja< | ||
| + | lakṣaṇāni vakṣyāmaḥ || tatra keśaśmaśru< | ||
| + | > </ | ||
| + | pitṛjāni || māṃsaśoṇitamedomajjā< | ||
| + | > </ | ||
| + | balavṛddhir vvarṇṇasthitihāniś ca rasajāni | indriyāṇi jñānam āyuḥ | ||
| + | sukhaduḥkhādikaṃ cātmanaḥ | satvajāny uttaratra vakṣyāmaḥ | vīryam ārogyam | ||
| + | balaṃ varṇṇo medhā ca sātmyajaṃ || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tatra yasyā dakṣiṇe stane prāk payaso darśanaṃ dakṣiṇakukṣimahatvañ ca | ||
| + | pūrvvadakṣiṇaṃ sakthi utkarṣayati bāhulyāc ca punnāmadheyeṣu dravyeṣu | ||
| + | dauhṛdam abhidhyāyati svapne copalabhate padmotpalakumudāmrāmrātakādīni | ||
| + | punnāmany eva vā prasannamukhavarṇṇā ca bhavetāṃ brūyāt putram iyam | ||
| + | prajanayiṣyatīti | tadviparyaye kanyāṃ | yasyāḥ pārśvadvayam avanatam | ||
| + | purastān nirggatam udaraṃ prāgabhihitañ ca lakṣaṇan tasyāḥ napuṃsakam iti | ||
| + | vidyāt | yasyā madhye nimno droṇīprabhūtam udaraṃ sā yugmaṃ prasūyata iti || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <ab corresp="# | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | xml: | ||
| + | <foreign xml: | ||
| + | >metri causa</ | ||
| + | <foreign xml: | ||
| + | xml: | ||
| + | </ | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | te vai garbbhasya vijñeyā dharmmādharmmanimittajāḥ ||</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <div n=" | ||
| + | <head xml: | ||
| + | <note xml: | ||
| + | waiting to be edited.</ | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |<anchor n=" | ||
| + | </ | ||
| + | <ab corresp="# | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | discusses the word <foreign xml: | ||
| + | not present in the vulgate. See MS Cambridge Add.2491, f.34r.</ | ||
| + | </ | ||
| + | </ | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tasya khalu śukraśoṇitasyābhipacyamānasya kṣīrasyeva hi santānikāḥ sapta | ||
| + | tvaco bhavanti || tāsāṃ prathamāvabhāsinī nāma yā sarvvavarṇṇān avabhāsayati | ||
| + | | pañcavidhāñ ca cchāyām prakāśayati | sā vrīher aṣṭādaśabhāgapramāṇā | | ||
| + | dvitīyā lohitā nāma ṣoḍaśabhāgapramāṇā | tṛtīyā śvetā dvādaśabhāgapramāṇā | | ||
| + | carurthī tāmrāṣṭabhāgapramāṇā | pañcamī vedanī nāma pañcabhāgapramāṇā | | ||
| + | ṣaṣṭhī rohiṇī nāma vrīhipramāṇā | saptamī śukradharā nāma vrīhidvayapramāṇā | ||
| + | || yato vakṣyaty udare " | ||
| + | |<anchor n=" | ||
| + | </ | ||
| + | <ab corresp="# | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | navanavapratānāni bhavanti ||< | ||
| + | n=" | ||
| + | |||
| + | <ab corresp="# | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | xml: | ||
| + | and in the < | ||
| + | śārīrasthāna 5.20).</ | ||
| + | </ | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | xml: | ||
| + | in the light of the of the <foreign xml: | ||
| + | 3.4.9.</ | ||
| + | </ | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | sirāsu ca yakṛtplīhnoś ca bhavati || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | mahatsu cāntar mmajjā ca bhavati || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | bhavati || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | pakvāśayopasthitaṃ dhārayati | koṣṭham vibhajati pakvāśayasthā || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <ab corresp="# | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | feminine singular, with the vulgate, for < | ||
| + | its qualifiers because of sense, because other passages describe | ||
| + | single < | ||
| + | < | ||
| + | would break the metre.</ | ||
| + | </ | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | taj jīryati yathākālaṃ śoṣitam pittatejasā || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | ||</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | bhavanti | tasmād gṛhītagarbbhāṇām ārttavaṃ na tu dṛśyate | tatas tad | ||
| + | adhaḥpratihatagaty ūrddhvabhāgam upari copacīyamānam udare mucyate | śeṣaṃ | ||
| + | corddhvatarabhāgam āgatam payodharāv abhiprapadyate | tasmād garbbhiṇyaḥ | ||
| + | pīnonnatapayodharā bhavanti || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | śoṇitakiṭṭaprabhavaḥ uṇḍukaḥ || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | taṃ pacyamānaṃ pittena vātaś cāpy anudhāvati || </ | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tato ' | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | viśeṣeṇa cetanāsthānam uktaṃ || tasmiṃs tamasāvṛte sarvvaprāṇinaḥ svapanti | ||
| + | || </ | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | nispṛśati | tatra yadā saṃjñāvahāni srotānsi tamobhūyiṣṭhaḥ śleṣmā | ||
| + | pratipadyate || tadā tāmasī nāma nidrā bhavatyanavabodhinī sā pralayakāle | ||
| + | tamobhūyiṣṭhānāmahaḥsu ca niśāsu bhavati | rajobhūyiṣṭhā nāma | ||
| + | nimittasatvabhūyiṣṭhānām ardharātre kṣīṇaśleṣmaṇām anilabahulānām mano | ||
| + | bhighātāc ca vaikārikī || </ | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | tamobhibhūte tasmiṃs tu nidrā viśati dehinaḥ || </ | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | ggarīyān parikīrtyate || </ | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | prasupta iti cocyate || </ | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | pratiṣiddho | ||
| + | bālavṛddhakṣatakṣīṇamadyapītastrīyānavāhanādhvakarmmapariśrāntānām | | ||
| + | abhuktavatāṃ medomārutakapharasakṣīṇānāṃ muhūrttam praśaṃsanti | rātrāv api | ||
| + | khalu jāgaritavatāṃ jāgaraṇakālārddhan divāsvapet | vikṛtis tu divāsvapno | ||
| + | nāma tatra svapatāmadharmmaḥ sarvvadoṣaprakopaś ca tat prakopāt kāsaś | ||
| + | cāsapratiśyāyaśiro gauravāṅgamarddārocakāgnidaurvvalyāni bhavanti | rātrāv | ||
| + | api khalu jāgaritavatāntanimittāsta eva doṣāḥ prādurbhavanti || </ | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | | jñātvā doṣakarāv etau budhaḥ svapnam itaś caret mitaṃ || </ | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | valavarṇṇānvitā bhṛśaṃ | nātisthūlakṛṣaḥ śrīmān naro jīvet samā śataṃ || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | yasyehā tasya tandrā vinirddiśet || </ | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <l xml: | ||
| + | < | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | || </ | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tatra vāta prakṛtijāgarūkaḥ śītadveṣī durbhagas tenonāryo | ||
| + | mastarogāndharvvaḥ | sphuṭitakaracaraṇau rūkṣālpakeśaḥ smaśruḥ kaṭhimakrodhī | ||
| + | dantakhādī alpavalo ' | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l met=" | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | śithilāṅgastāmranakhanayanatālujihvauṣṭapādapāṇitalo durbhago valīpalito | ||
| + | sṛṣṭo vahubhuguṣṇadveṣī kṣiprakrodhaprasādaśīlo madhyamāyuś ca bhavati || </ | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | na bhayāt praṇamet praṇateṣu mṛduḥ | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | sa bhaved iha pittakṛtaprakṛtiḥ || </ | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | anyatamavarṇaḥ subhagaḥ priyadarśano madhurapriyaḥ | kṛtajño dhṛtimān | ||
| + | sahiṣṇur alolupo valavāṃściragrāhī dṛḍhavairodīrghāyuś ca bhavati || </ | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | ity ete trividhāḥ kāyāḥ proktā vairājasādayaḥ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | iti śārīraṃ caturtho dhyāyaḥ || </ | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <div n=" | ||
| + | |||
| + | <head xml: | ||
| + | |||
| + | <note xml: | ||
| + | NAK 5-333, waiting for full critical attention.</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | || tad acetanāvasthitam vāyur vvibhajate teja enam pacati | āpaḥ kledayati | | ||
| + | pṛthivī saṃhanti | ākāśam vivarddhayati | evam vivarddhitaḥ sa yadā | ||
| + | hastapādajihvāghrāṇavadanakarṇṇādibhir upetas tadā śarīram iti saṃjñāṃ | ||
| + | labhate | tac ca ṣaḍ aṅgaṃ śākhāś catvāraḥ | madhyaṃ ṣaṣṭhaṃ śira iti || </ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | mastakodarapṛṣṭhanābhilalāṭanāsācivukagrīvā ity ete ekaikāḥ || | ||
| + | karṇṇanetrabhrū vā ca | ||
| + | sagaṇḍakakṣastanavaṃkṣyaṇavṛṣaṇapārśvasphikjānukurpparavāhuprabhṛtayo dve | ||
| + | dve viṃśatir aṅgulyaḥ srotānsi vakṣyante || | ||
| + | < | ||
| + | ity etat pratyaṅgavibhāgam uktaṃ tvacābhihitāḥ kalā dhātavo maladharoś ca | ||
| + | || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | ' | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | | tāny eva strīṇām aparāṇi ca trīṇi | dve stanayor aparam adhastād raktavāhi | ||
| + | ca | </ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | tatra hastapādagatānāṅ kaṇḍarāṇāṃ nava nava prarohā grīvāhṛdayanivandhanīnām | ||
| + | meḍhraśoṇipṛṣṭhanivandhanīnāmadhogatānām nita mvam ūruvandhotkapiṇdīnāñ ca </ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | maṇivandhanagulphasaṃśritāni | yair vagākṣitam idaṃ śarītaṃ | </ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | dve vāhye abhyantare ca dve | </ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | sapta sīmanyas tatra vibhaktāḥ śirasi pañca jihvāśepasorekaikās tāḥ | ||
| + | parihartavyāḥ śastreṇa | </ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | vāhu ca vyākhyātau | trikaśirasorekaikaḥ | </ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | eva śatāni | teṣāṃ saviṃśaty asthiśataṃ śākhāsu | saptadaśottaraṃ śataṃ | ||
| + | śroṇīpārśvapṛṣṭhorassu grīvāyāṃ praty ūrddhvan triṣaṣṭhir |< | ||
| + | n=" | ||
| + | |||
| + | <ab corresp="# | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | discussion of this passage (Hoernle 1907: 218--219).</ | ||
| + | </ | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | talakūrccagulphasaṃśritāni | daśa pārṣṇyām ekaṃ jaṅghāyāṃ dve jānuny ekam | ||
| + | ekam ūrūbhyāṃ | triṃśad evam ekasmin sakthini bhavanti | etena itarasakthi | ||
| + | vāhu vyākhyātau || śroṇyām pañca | teṣāṃ gudabhaganitamveṣu catvāri | ||
| + | trikasaṃśritam ekaṃ pārśve ṣaṭtriṃśad ekasmin tāvantyeva dvitīye | pṛṣṭhe | ||
| + | dvātriṃśad evāṣṭhāvurasi | dve akṣakasaṃjñe grīvāyāṃ nava kaṇṭanāḍyāṃ | ||
| + | catvāti | dve hanusaṃjñe dantā triṃśan nāsāyān trīṇy ekatāluni | ||
| + | gaṇḍakarṇṇaśaṃkheṣv ekaikaṃ ṣaṭ chirasīti | </ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tān etān asthīni paṃcavidhāni bhavanti || tad yathā || | ||
| + | kapālarūcakataruṇavalayanalakasaṃjñāni bhavanti | teṣāṃ jānurpparanitamvāḥ | ||
| + | sagaṇḍutālumadhyaśiraḥ su kapālāni | daśanās tu rucakāḥ | | ||
| + | ghrāṇakaṇṭhakarṇṇākṣikūṭeṣu taruṇāni | pādahastagrīvāpṛṣṭheṣu valayāni | </ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | evam asthīni jantūnāṃ śarīran dhriyate tu taiḥ || </ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | grīvā yāṃty urddhan tryāśītiḥ | ekaikasyān tu pādāṅgulyāṃ trayas trayaḥ | | ||
| + | dvāvaṅguṣṭhe te caturddaśagulphajānuvaṃkṣyaṇeṣṭhekaikaḥ saptadaśaikasmin | ||
| + | sakthini bhavanti | etena itarasakthi vāhu ca vyākhyātau || trayaḥ | ||
| + | kaṭīkapāleṣu caturvviṃśatiḥ pṛṣṭhavaṃśe | tāvantya eva pārśvayoḥ | | ||
| + | aṣṭāvūrasi | tāvantya eva grīvāyān tu yaḥ kaṇṭhanāṇḍyāṃ hṛdayaklomāsa nāḍīṣv | ||
| + | aṣṭādaśatāsvevanibaddhā | dantaparimāṇā dantamūleṣv ekaikaḥ | kākalake | ||
| + | nāsāyāñ caikkekaḥ | dvau dvauvartmmamaṇḍala yor nnetrāśritau | | ||
| + | gaṇḍakarṇṇaśaṃkheṣv ekaikaḥ | dvau hanusaṃdhī dvāvupariṣṭād bhuvau śaṃkhayoś | ||
| + | ca pañca śiraḥ kapāleṣv eko mūrddhri | </ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | ta ete saṃdhayoṣṭavidhā bhavanti | tad yathā | | ||
| + | korodūkhalasāmudgaprataratūnasīvanī vāyasatuṇḍamaṇḍalaśaṃkhāvartāḥ | teṣām | ||
| + | aṅgulimaṇivandhagulphajānukūrppareṣu korāḥ saṃdhayaḥ | kakṣavaṃkṣaṇadaśaneṣū | ||
| + | dūkhalasaṃjñā | aṃsam pīṭhagudabhaganitamveṣu sāmudrāḥ | grīvāpṛṣṭhavaṃśeṣu | ||
| + | pratarāḥ | śiraḥ kaṭīkapāleṣu tūna sīvanī saṃjñāḥ | hanvorūbhayatas tu | ||
| + | vāyasa tuṇḍāḥ | kaṇṭhahṛdayanetravartmmaklomanāḍīṣu maṇḍalasaṃjñāḥ | | ||
| + | srotaśṛṅgāṭakeṣu śaṃkhāvartāḥ || teṣāṃ nāmabhir evākṛtayaḥ prāyeṇa | ||
| + | vyākhyātāḥ || </ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | nava snāyu śatāni bhavanti | teṣāṃ śākhāsu ṣaṭ chatāni | dve śate triṃśac | ||
| + | ca koṣṭhe grīvāyāṃ pratyurdhvaṃ saptatiḥ | ekaikasyāṃ pādāṅgulyāṃ | ||
| + | ṣaṭnicitāni triṃśac ca | tāvatya eva talakūrccagulpheṣu tāvatya eva | ||
| + | jaṅghāyāṃ | daśa jānuni | catvāriṃśadūrvvāḥ | daśavaṃkṣaṇe | pañcāśat chatam | ||
| + | evam ekasmin sakchini bhavanti | etena itarasakthi vahū vyākhyātau || ṣaṣṭiḥ | ||
| + | kaṭyāḥ pṛṣṭhetvaśītiḥ | pārśvayoḥ | ṣaṣṭiḥ | urasi triṃśat | ṣaṭtriṃśad | ||
| + | grīvāyāṃ | mūrddhri catustriṃśat | eva navasnāyuśatāni vyākhyātāni bhavanti | ||
| + | | mahāsnāyuṣu kaṇḍareti saṃjñā || </ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | naur yathā phalakās tīrṇṇā vandhanair vahubhir yutāḥ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | eva, eva śarīresmin yāvantaḥ sandhayaḥ smṛtāḥ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | na hy asthīni na peśyo vā na sirā na ca sandhayaḥ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | yaḥ snāyūni vijānāni sa vāhyāsyantarāṇi ca | | ||
| + | < | ||
| + | sa guḍhāṃ śalyamudvarntun dehāc chakroti mānavaḥ || </ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | grīvāyāṃ pratyurddhañ catvāriṃśat || ekaikasyāṃ pādāṅgulyāṃ tisrastisrastāḥ | ||
| + | pañcadaśa | pañcadaśaprapede pādopari | kurccasanniviṣṭās tāvantya eva | | ||
| + | daśagulphatalayoḥ | gulphajānvontare viṃśatiḥ | pañca jānini | ūrvoddaśa | | ||
| + | vaṃkṣaṇe daśa | śatam ekasmin sakthini bhavantye na itara sakthi vāhū ca | ||
| + | vyākhyātau || ekā meḍhra sevanyāṃ | apare dve vṛṣaśayoḥ | gude tisraḥ | | ||
| + | sphicoś ca pañca pañca | dve basti śirasi | saptodare nābhyām ekā | | ||
| + | pṛṣṭhorddhasaṃniviṣṭāḥ pañca pañca dīrghāḥ | pārśvayor daśa | dve vakṣasi | | ||
| + | akṣakāṃ saṃpratisamaṃtāt sapta | dve hṛdyāmāsaye | ekābhyantarataḥ koṣṭhe | | ||
| + | grīvāyāñ ca tasra | ekaikā galakālayoḥ | dve tāluni | jihvāyāṃ ṣaṭ | dve | ||
| + | joṣṭhayoḥ | nāsāyāṃ dve | gaṇḍayoś catasraś catasraḥ | netrayor ddha | | ||
| + | karṇṇayor dve | catasro lalāṭe | ṣaṭ chirasīti | tāny etāni pañca peśīśatāni | ||
| + | puṃsām bhavanti | </ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | yauvane tāsāṃ parivṛddhir bhavati | apatyapathe catasras tāsāṃ dve prasṛte | ||
| + | ' | ||
| + | śukrār bhavaḥ praveśinyaḥ | tisra eva garbhaśayyāyāṃ yatra garbhas tiṣṭhati | ||
| + | | </ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | tat sthānañ ca yathārūpaṃ garbhaśayyām vidur budhā || </ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | sa yoniṃ yāti śirasā svabhāvāt prasavam prati || </ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | | vibaddhaṃ muñjabalvajaiḥ pañjarastham aprakāśe deśe kothayet | samyak | ||
| + | prakuthitañ coddhṛtyāyatadehaṃ kṛtvośīra< | ||
| + | > </ | ||
| + | tvagādīn sarvvān eva bāhyābhyantarān aṅgapratyaṅgaviśeṣān yathoktān | ||
| + | upalakṣayec cakṣuṣā ||< | ||
| + | </ | ||
| + | <ab corresp="# | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | > | ||
| + | see Oberlies (2003): 9.7.2 (p. 283).</ | ||
| + | </ | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | na śakyañ cakṣuṣā draṣṭuṃ saukṣmyāsaukṣmyataraṃ viduḥ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <p xml: | ||
| + | |||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <div n=" | ||
| + | <head xml: | ||
| + | |||
| + | <note xml: | ||
| + | waiting to be edited.</ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | māṃsamarmmāṇi | śirāmarmmāṇi | snāyumarmmāṇi, | ||
| + | | na khalu māṃsaśirāsnāyvasthisandhivyatirekeṇānyāni marmmāṇi bhavanti || | ||
| + | yasmān nopalabhyante || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | snāyumarmmāṇi | aṣṭāv asthimarmmāṇi | viṃśatiḥ sandhimarmmāṇīti | tad etat | ||
| + | saptottaram marmmaśataṃ || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | ca bhavataḥ | udarorasor ddvādaśa | caturddaśa pṛṣṭhe | grīvāyām | ||
| + | pratyūrddhvaṃ saptatriṃśat | </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tatra sakthimarmmāṇi | | ||
| + | kṣipratalahṛdayakurccakūrccaśirogulphendrabastijānuścāṇyūrvīlohitākṣāṇi | ||
| + | ciṭipañ ceti | etenetaratsakthibāhū vyākhyātau || udarorasos tu marmmāṇy | ||
| + | anuvyākhyāsyāmaḥ || gudo bastir nnābhir hṛdayaṃ stanamūle stanalohite | ||
| + | apālāye apastambhe ceti || pṛṣṭhamarmmāṇi tu | kaṭīkataruṇa | | ||
| + | kukundaranitambe pārśvasandhibṛhatyaṃsaphalakrakanyāsau ceti || jatruṇa | ||
| + | ūrdhvaṃ catasro dhamanyo ṣṭau mātṛkāḥ | dve kṛkāṭike | dve vidhure | dve | ||
| + | phaṇe | dvāv apāṅgau | dvau śaṃkhau | dvāv āvartau | dvāv utkṣepau | ekā | ||
| + | sthapaṇī | pañca sīmantāḥ | catvāri śṛṅgāṭakānyeko ' | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tatra talahṛdayendrabastigudastanarohitāni | māṃsamarmmāṇi | nīladhamanī | | ||
| + | mātṛkā sirāḥ | ||
| + | śṛṅgāṭakāpāṅgasthapaṇīphaṇastanamūlāpalāpāpastambhahṛdayanābhipārśvasandhibṛhatīlohitākṣāṇy | ||
| + | ūrvvyās sirāmarmmāṇi | ciṭipakakṣadharakurccaḥ | kūrccaśirobastikukṣāṇy | ||
| + | ansavidhurotkṣepāḥ snāyumarmmāṇi | kaṭīkataruṇanitambānsaphalakaśaṃkhāny | ||
| + | asthimarmmāṇi | | ||
| + | jānukurpparasīmantā' | ||
| + | sandhimarmmāṇi || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tāny etāni marmmāṇi pañcavidhāni bhavanti || tad yathā | sadyaḥprāṇaharāṇi | ||
| + | | kālāntaraprāṇaharāṇi | viśalyaghnāni | vaikalyakarāṇi | rujākarāṇi ceti || | ||
| + | tatra sadyaḥprāṇaharāṇy ekonaviṃśatiḥ | kālāntaraprāṇaharāṇi trayastriṃśat | | ||
| + | viśalyaghnāni trīṇi | catuścatvāriṃśad vaikalyakarāṇi | aṣṭau rujākarāṇīti | ||
| + | || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | nirddiśet || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | tathā | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | tathaiva ca || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | prāṇās tiṣṭhanti | marmmasv abhihatās tāṃs tān bhāvān āpadyante || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tatra sadyaḥprāṇaharāṇi | āgneyāni | agniguṇeṣu kṣīṇeṣv āyuḥ kṣapayanti | | ||
| + | viśalyaghnāni vāyavīyāni śastramukhāvaruddho yāvad atra vāyus tiṣṭhati tāvaj | ||
| + | jīvaty uddhṛtamātre tu śalye | marmmasthānāśrayo vāyur nniṣkrāmati | tasmāt | ||
| + | saśalyo jīvaty uddhṛtaśalyo mriyate | vaikalyakarāṇi | saumyāni | somo hi | ||
| + | śaityāt sthiratvāc ca prāṇāvalambanaṃ karoti | rujākarāṇi | | ||
| + | agnimārutabhūyiṣṭhāni viśeṣeṇa tau rujākarau pāñcabhautikīñ ca rujām apare | ||
| + | tv āhuḥ | </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | kecid āhur mmāṃsādīnāṃ samastānāṃ samṛddhānāñ ca samavāyāt | | ||
| + | sadyaḥprāṇaharāṇi | ekahīnānām alpānāñ ca samavāyakālāntaraprāṇaharāṇi | | ||
| + | dvihīnānāṃ tu viśalyaprāṇaharāṇi | trihīnānān tu vaiguṇyakarāṇi | ekasminn | ||
| + | eva rujākarāṇīti || yataś caivamato sthimarmmasv api kṣateṣu śoṇitāgamanam | ||
| + | bhavati || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | prāyeṇa tā marmmasu sanniviṣṭāḥ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | santarppayantyopacayanti dehaṃ ||</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | vivarddhamānas tu sa mātariśvā rujāḥ sutīvrāḥ pratanoti kāye || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | pralīyate naśyati cāsya saṃjñā || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | etena śeṣaṃ vyākhyātaṃ || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tatra sadyaḥprāṇaharam ante viddhaṃ kālāntareṇa mārayati | | ||
| + | kālāntaraprāṇaharam ante viddhaṃ vaikalyakaram bhavati | viśalyaghnañ ca | ||
| + | vaikalyakaram bhavati | nānātīvrāṃ vedanāñ janayaṃti | vaikalyakaraṃ | ||
| + | kālāntareṇa kleśayati | rujām vā karoti rujākaraṃ cālpavedanāṃ karoti |</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tatra sadyaḥprāṇaharāṇi saptarātrābhyantarāt mārayanti | | ||
| + | kālāntaraprāṇaharāṇi pakṣāt māsād vā | teṣv api tu kṣiprāṇi kadācid āśu | ||
| + | mārayanti | viśalyaprāṇaharāṇi <unclear cert=" | ||
| + | > | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | uta ūrdhvaṃ sakthimarmmāṇy anuvyākhyāsyāmaḥ || tatra pādasyāṅguṣṭhāṅgulyor | ||
| + | mmadhye kṣipraṃ nāma marma <gap n=" | ||
| + | madhyamāṅgulim anupūrvveṇa madhye pādatalasya talahṛdayan nāma marmma tatra | ||
| + | rujāyām maraṇaṃ | kṣipratyopariṣṭā< | ||
| + | ubhayataḥ kūrcco nāma | <gap n=" | ||
| + | /></ | ||
| + | tatra rujāśophau bhavataḥ || pādajaṅghayos tu sandhāne gulpho nāma tatra | ||
| + | <unclear reason=" | ||
| + | reason=" | ||
| + | jaṅghāmadhyendrabastir nnāma marmma tatra śoṇitakṣaye maraṇaṃ | jaṅghorvvoḥ | ||
| + | sandhāne jānur nnāma tatra khañjatā bhavati | <unclear reason=" | ||
| + | tryaṅgulād ūrddhva< | ||
| + | nnāma marmma tatra śophābhivṛddhiḥ stabdhasakthitā ca | ūrūmadhye ūrvvī nāma | ||
| + | marmma tatra śoṇitakṣayāt sakthiśoṣaḥ | ūrvvyās <unclear reason=" | ||
| + | > | ||
| + | /></ | ||
| + | pakṣāghāto vā || vaṃkṣaṇavṛṣaṇayor antare ciṭipan nāma marmma tatra sāṃḍhyam | ||
| + | alpaśukratā ca bhavati | evam etāny ekādaśa sakthimarmmāṇi vyākhyātāni | | ||
| + | etenetarasakthi bāhū ca vyākhyātāḥ || viśeṣatas tu yāni sakthini | ||
| + | gulphajānuvaṃkṣaṇaciṭipāni tāni bāhau maṇibandhakurpparakakṣadharāṇi | ||
| + | bhavanti | yathā ca pādajaṅghayos tu sandhau gulphau nāma marmma | evaṃ | ||
| + | hastatalaprakoṣṭhayoḥ sandhau maṇibandho nāma marmma | yathā ca jaṅghorvvoḥ | ||
| + | sandhāne jānu nāma marmma | evaṃ prahastabāhvoḥ sandhāne kurpparo nāma | ||
| + | marmma | yathā ca vaṃkṣaṇavṛṣaṇayor mmadhye ciṭipan nāma marmma | evam | ||
| + | akṣakakṣayor mmadhye kakṣadharo nāma marmma | tatra viddheṣu ta evopadravā | ||
| + | bhavanti | viśeṣatas tu maṇibandhe kuṇṭhatā | kurppare pakṣāghātaḥ | | ||
| + | kuṇitvaṃ kakṣadhare ceti | evam etāni catuścatvāriṃśac chākhāmarmmāṇi | ||
| + | vyākhyātāni bhavanti ||</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | ata ūrdhvam udarorasor dvādaśa marmmāṇy anuvyākhyāsyāmaḥ || tatra | ||
| + | vātavarcconiḥsaraṇī sthūlāntrapratibaddham mahāgudo nāma | tatra sadyo | ||
| + | maraṇaṃ | alpamāṃsaśoṇitam abhyantarataḥ | kaṭyāmutrāsayayor bastir nnāma | ||
| + | marmma | tatrāpi sadyo maraṇaṃ | aśmarīvraṇād ṛte tatrāpy ubhayato viddhe | ||
| + | maraṇam ekato bhinne mūtrāsrāvī vraṇo bhavati | sa tu yatnenopakrānto rohati | ||
| + | || pakvāmāśayayor mmadhye śirāprabhāvo nābhir nnāma marmma tatrāpi sadyo | ||
| + | maraṇaṃ | stanayor mmadhyam adhiṣṭhāyorasi āmāśayadvāraṃ sattvarajastamasām | ||
| + | adhiṣṭhānaṃ hṛdayan nāma marmma tatrāpi sadyo maraṇaṃ | stanayor adhastād | ||
| + | dvyaṅgulam ubhayataḥ stanamūle nāma marmaṇī | tatra kaphapūrṇṇakoṣṭhatayā | ||
| + | maraṇaṃ | stanacūcukayor ūrddhve stanarohite nāma marmmaṇī | tatra | ||
| + | raktapūrṇṇakoṣṭhatayā kāsaśvāsābhyām maraṇaṃ | aṃsakūṭayor adhastāt | ||
| + | pārśvayor uparibhāgayor apālāpau nāma marmmaṇī | tatra pūyabhāvam āpanne | ||
| + | śoṇite maraṇaṃ | ubhayatroraso nāḍyo vātavahe | apastambhau nāma marmmaṇī | | ||
| + | tatra vātapūrṇṇakoṣṭhatayā kāsaśvāsābhyām maraṇaṃ | evam etāny udarorasor | ||
| + | dvādaśa marmmāṇi vyākhyātāni ||</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | ata ūrdhvam pṛṣṭhamarmmāṇy anuvyākhyāsyāmaḥ || tatra pṛṣṭhavaṃśam ubhayataḥ | ||
| + | pratiśroṇīkarṇṇāvasthinī kaṭīkataruṇe nāma marmmaṇī | tatra śoṇitakṣayāt | ||
| + | pāṇḍuvivarṇṇo hīnarūpo vā maraṇaṃ | pārśvayor jjaghanabahirbbhāge | ||
| + | pṛṣṭhavaṃśam ubhayato kukundare nāma marmmaṇī | tatra sparśājñānam adhaḥkāye | ||
| + | daurbbalyaṃ ceṣṭānāśaś ca bhavati | śroṇīkarṇṇayor upary āmāśayāc chādane | ||
| + | pārśvāntaraprativahe nitambe nāma marmmaṇī | tatrādhaḥkāyaśoṣo daurbbalyam | ||
| + | maraṇañ ca | adhaḥpārśvāntarapratibaddhe jaghanapārśvamadhye tiryag | ||
| + | ūrddhvajaghanāt pārśvasandhī nāma marmmaṇī | tatra śoṇitapūrṇṇakoṣṭhatayā | ||
| + | mriyate | stanamūlādṛjūbhayataḥ pṛṣṭhavaṃśasya bṛhatī nāma marmmaṇī | tatra | ||
| + | śoṇitātipravṛttinimittair upadravair mmriyate | pṛṣṭhopari pṛṣṭhavaṃśam | ||
| + | ubhayataḥ | trikasaṃbandhe ' | ||
| + | bāhuśīrṣagrīvāmadhye ' | ||
| + | tatra tabdhabāhur bbhagnapṛṣṭhatā vā bhavati | evam etāni caturddaśa | ||
| + | pṛṣṭhamarmmāṇi vyākhyātāni || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | ata ūrddhvam ūrddhajatrugatāni marmmāṇy anuvyākhyāsyāmaḥ || tatra | ||
| + | kaṇṭhanāḍīm ubhayataś catasro dhamanyo vyatyāsena | dve nīle dve ca manye | ||
| + | nāma marmmaṇī | tatra mūkatā svaravaikṛtya maraṇam arasagrāhitā ca bhavati | | ||
| + | grīvāyām ubhayataś catasraḥ sirāmātṛkā nāma marmmaṇī | tatra sadyo maraṇaṃ | | ||
| + | śirogrīvayoḥ kṛkāṭikā nāma marmmaṇī | tatra calaśīrṣatā maraṇam vā | | ||
| + | karṇṇapṛṣṭhato ' | ||
| + | ghrāṇamārggam ubhayataḥ srotomārggapratibaddhe ' | ||
| + | marmmaṇī | tatra gandhājñānam āpādayati | bhruvoḥ pucchāntayor adhaḥ | | ||
| + | netrayor bbāhyataḥ | apāṅgau nāma marmmaṇī | tatrāndhyadṛṣṭyupaghāto vā | | ||
| + | bhruvoḥ pucchayor upary anukarṇṇalalāṭo śaṃkhau nāma marmmaṇī | tatra sadyo | ||
| + | maraṇaṃ | bhruvor antare upari nimnayor āvarttau nāma marmmaṇī | tatrāpy | ||
| + | āndhyaṃ dṛṣṭyupaghāto vā | āvarttaśaṃkhayor upari keśānte utkṣepau nāma | ||
| + | marmmaṇī | tatra saśalyaḥ pākāt patitaśalyo vā jīve noddhṛtaśalyaḥ | bhruvor | ||
| + | mmadhye sthapaṇir nnāma marmma | tatrotkṣepavat pañca sandhayaḥ śirasi | ||
| + | vibhaktāḥ sīmantā nāma marmmaṇī | tatrotmādacittanāsābhyāṃ maraṇaṃ | | ||
| + | ghrāṇasrotrākṣisandhijihvātarppaṇīnāṃ sirāṇāṃ madhye śiraḥ srotaḥ sannipātas | ||
| + | tāni catvāri śṛṅgāṭakāni marmmāṇi | tatrāpi sadyo maraṇaṃ | | ||
| + | mastakābhyantaram upariṣṭāt sirāsandhisannipāto romāvarttaḥ so ' | ||
| + | nnāma marmma | tatrāpi sadyo maraṇaṃ | evam etāny ūrddhvajatrugatāni | ||
| + | saptatriṃśad marmmāṇi vyākhyātāni bhavanti || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | kurpparābhyāṃ || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | dve || | ||
| + | < | ||
| + | tāni ścapāṇitalakuñcitasanmitāni, | ||
| + | || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | >,</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | ||</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | marttyāḥ | </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | hi || | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | | </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | prahārāḥ || | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | bhūtātmanā saha || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | hate kālāntare cāpi< | ||
| + | nṛṇāṃ || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tato dhātukṣayāj jantur vvedanābhiś ca naśyati | | ||
| + | < | ||
| + | hate vaikalyajanake< | ||
| + | vaidyanaipuṇāt || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | iti śārīre ṣaṣṭho ' | ||
| + | |||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | <div n=" | ||
| + | <head xml: | ||
| + | |||
| + | <note xml: | ||
| + | waiting to be edited.</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | sapta śirāśatāni bhavanti | yābhir idaṃ śarīram ārāma iva jalaharaṇībhiḥ | | ||
| + | kedāra iva ca kulyābhir upasnihyate cākuñcanaprasāraṇābhir vviśeṣair | ||
| + | ddrumapatrasevanīnām iva tāsām pratānām tāsāṃ khalu nābhimūlan tataḥ | ||
| + | prasaranty ūrdhvam adhas tiryak ca ||</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | daśa śleṣmavahāḥ | daśa raktavahā iti | tāsāṃ khalu vātavahānāṃ sirāṇāṃ | ||
| + | vātasthānaga tānām pañcasaptatiśataṃ bhavati | tāvanty eva pittavahāḥ | ||
| + | pittasthāne | raktavahāś ca yakṛtplīhāḥ | kaphavahāś ca kaphasthāne | evam | ||
| + | etāni sapta śirāśatāni bhavanti |</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tatra vātavahānām ekasmin sakthini pañcaviṃśatiḥ sirā bhavanti | | ||
| + | etenetarasakti vāhū ca vyākhyātau | koṣṭhe catustriṃśat tāsāṃ | ||
| + | gudameḍhrasaṃśritāḥ śroṇyām aṣṭau dve dve pārśvayoḥ ṣaṭpṛṣṭhe tāvantya | ||
| + | evodare daśa vakṣasi | jatruṇa ūrddhvam ekacatvāriṃśat tāsām aṣṭau jihvāyāṃ | ||
| + | | nava nāsāyāṃ | dve grīvāyāṃ | hanvoś catasraḥ | netrayoḥ ṣaṭ lalāṭe tisraḥ | ||
| + | karṇṇayoś catasraḥ | dve śaṃkhayoḥ | tisraḥ śirasītyevam etat | ||
| + | pañcasaptatiśataṃ | vātavahānāṃ śirāṇāṃ vyākhyātaṃ | eṣa eva vibhāgaḥ | ||
| + | śeṣāṇām evam etāni sapta śirāśatāni vyākhyātāni bhavanti |</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | yadā vāyur aduṣṭas tu sevate svavahāḥ sirāḥ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | yadā tu kupito vāyuḥ stāḥ śirā pratipadyate | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | yadā tvakupitam pittaṃ sevate svavahāḥ sirāḥ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | yadā tu kupitam pittaṃ tāḥ sirāḥ pratipadyate | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | yadā tv akupitaḥ śleṣmā svāḥ sirāḥ saṃprapadyate | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | yadā tu kupitaḥ śleṣmā tāḥ sirāḥ pratipadyate | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | yadā tv akupitaṃ raktaṃ sevate svavahāḥ sirāḥ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | yadā tu kupitaṃ raktaṃ tāḥ sirāḥ pratipadyate | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | na hi vātasirāḥ kaścit na pittaṃ kevalaṃ sirāḥ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | <gap extent=" | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | ata ūrddhvaṃ pravakṣyāmi yās tv avadhyāḥ sirā nṛṇāṃ |</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tatra sirāḥ śatam ekasmin sakthini bhavanti | tāsāṃ jaladhārā tvekā tisraś | ||
| + | cābhyantarataḥ | tatrorvvīsaṃjñe dve lohitākṣa saṃjñakā tās tv avyadhyāḥ | | ||
| + | etenetarasakthi vāhū ca vyākhyātau | evam aśastrakṛtyāḥ ṣoḍaśaśākhāsu | | ||
| + | śroṇyāṃ dvātriṃśat | tāsām aṣṭāvaśastrakṛtyāḥ | dve dve vaṃkṣaṇaciṭipayor | ||
| + | evaṃ kaṭīkataruṇayoś ca | aṣṭāvaṣṭāv ekaikasmin pārśve tāsām ekaika | ||
| + | ūrddhvage ubhayato dve pārśve sandhisaṃśrite ca pariharet | caturvviṃśatiḥ | ||
| + | pṛṣṭhe pṛṣṭhavaṃśam ubhayataḥ | tāsāṃ vṛhatī saṃjñe ūrddhvagāminye dve | ||
| + | pariharet | tāvantya evodare tāsāṃ meḍhropari romarājīm ubhayato dve dve | ||
| + | pariharet | catvāriśaṃd vakṣasi tāsāṃ caturddaśāśastrakṛtyā hṛdi dve | ||
| + | stanamūle saṃśrite tu dve dve pariharet | stanam ubhayataś catasraḥ | ||
| + | pariharet | dve dve cāpālāpe stambheṣv ity e va dvātriṃśadaśastrakṛtyāḥ | | ||
| + | śroṇī pṛṣṭhodaroraḥsu bhavanti catiḥṣaṣṭiśataṃ mūrddhani tāsāṃ viṃśatiḥ | | ||
| + | śirodharāyāṃ tāsām aṣṭau catasraś ca marmmasaṃjñāḥ | dve kṛkāṭikayos | ||
| + | tāvantya eva vidhurayoḥ hanvor ubhayato aṣṭāvaṣṭau tāsāṃ tu | ||
| + | sandhinivaṃdhanyau dve dve pariharet | ṣaṭtriṃśaj jihvāyāṃ tāsām adhaḥ | ||
| + | ṣoḍaśāśastrakṛtyā rasavāhinyaḥ | catuvviṃśatir nnāsāyāṃ tāsām aupanāsyāś | ||
| + | catasraḥ parihare tāsām eva ca tāluny ekā ṣaṭtriṃśad ubhayor nnetrayoḥ | | ||
| + | tāsām ekaikām apāṅgayoḥ pariharet | lalāṭe ṣaṣṭistāsāṃ keśāntānugatāś | ||
| + | catasraḥ pariharet | āvarttayor ekaikāsthapaṇyāś caikā pariharttavyāḥ | ||
| + | karṇṇayoḥ pañ ca pañca | tāsāṃ śabdavahām ekaikāṃ pariharet | śaṃkhayoś ca | ||
| + | tāvantya eva tāsāṃ śaṃkhasandhigatām ekaikām pariharet | dvādaśamūrddhani | ||
| + | tāsām utkṣepayoḥ | dve dve sīma manteṣv ekaikām adhipatau parihared iti | ||
| + | ||</ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | |||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <div n=" | ||
| + | <head xml: | ||
| + | |||
| + | <note xml: | ||
| + | waiting to be edited.</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | bālasthavirabhīrurūkṣakṣatakṣīṇamadyādhvastrīkarṣitānāsitavāntaviraktadantabastiklībagarbbhiṇīkāsaśvāsaśoṣapravṛddhajvarātīsārākṣepakapakṣāghātopavāsapīḍitānāṃ | ||
| + | sirānavyadhyāḥ || kiṃ kāraṇameṣāṃ tu khalu vedhādindriyasaṃmohaḥ śoṣo vā | ||
| + | bhavati | raktapittino raktātyayād vātakopo mṛtyurvvā | garbbhiṇyas tu | ||
| + | garbbhaśoṣapatanahīnāṅgānāyuṣkatā vā garbbhasya ||</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | yāś cāvyadhyā dṛṣṭādṛṣṭāś cāyantritāyantritā notthitā iti || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | cānubhukteṣu yathābhyāsam anatyayañ ca sirāṃ vyadhayet || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tatra snigdhasvinnam āturaṃ yathā doṣapratyanīkaṃ dravaprāyam annaṃ | ||
| + | bhuktavantaṃ yavāgūm pītam vā yathākālam upasthāpyāsīnaṃ sthitam vā prāṇān | ||
| + | abādhamānaḥ | plotapaṭṭaś carmmāntarvvalkalalatānām anyatamena yantreṇa | ||
| + | yantrayitvā nātigāḍhannātiśithilaṃ śarīrapradeśam āsādya | ||
| + | vidhivacchastramādāya yathoktāṃ sirāṃ vyadhayet | </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tatra vyadhyasirāṃ | naivātiśīte nātyuṣṇe na pravāte na ca durddine | | ||
| + | sirāṇāṃ vyadhanaṃ kāryam aroge vā kadācana || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tatra vyadhyasirāṃ puruṣaṃ pratyād ity amukhamarannimātrocchrite | ||
| + | niveśyāsane sakthnor ākuñcitayor nniveśya kurpparasandhidvayaṃ | ||
| + | hastāvantagūḍhāṅguṣṭhakṛtamuṣṭīm anyayo< | ||
| + | inserted later slightly above the line."> | ||
| + | yantraśāṭakena parikṣipya grīvāyām anyena paścāt sthitena puruṣeṇa | ||
| + | vāmahastena śāṭakāntadvayaṃ grāhayitvā sirotthāpanārtham asṛksrāvaṇārthañ ca | ||
| + | yantram pramāṇena pīḍayet | karmmapuruṣaś ca mukhaṃ vāyunā pūrayet | | ||
| + | uttamāṅgagatānām eṣa sirotthāpam ayantravidhiḥ | sthitasakthim īṣet | ||
| + | kuñcitapādam uccaiḥ sthāpayitvā vyadhapradeśasyopari samyag yantram badhvā | ||
| + | pādasirām vidhyet | upaviṣṭasya hastaṃ gūḍhāṃ< | ||
| + | > | ||
| + | vidhyet | gṛdhrasīviśvacyorākuñcitajānukurpparasya | ||
| + | śroṇīpṛṣṭhaskandheṣūnnamitapṛṣṭhasya udarorasau prasārito rasaḥ | ||
| + | sphurjjitadehasya bāhūbhyām avalambamānasya pārśvayoḥ | avanamitameḍhrasya | ||
| + | meḍhraṃ | unnāmitavidaṣṭajihvāsyādhojihvāyām | ativyātānānanasya tāluni | ||
| + | dantamūle ca | evaṃ yantropāyān anyāṃś ca sirotthāpanahetūn buddhyāvekṣya | ||
| + | śarīravaśena vyādhivaśena ca vidadhyād iti | </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | nyathārddhayavamātram asthnām upari kuṭhārikayā || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | hemantakāle madhyāhne śastrakālās trayaḥ smṛtāḥ || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | suviddhāntāṃ vinirddiśet || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | duṣṭam agre pravarttate || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | tūttare 'hani vāyunaḥ || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | saṃśamanair jjayet || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tatra pādadāhapādaharṣacipyavātaśoṇitapādakaṇṭakavipādikāpādadārīprabhṛtiṣu | ||
| + | rogeṣu kṣipramarmmopariṣṭād dvyaṅgule vrīhimukhena sirāṃ vyadhayet | | ||
| + | ślīpadeṣu yathoktaṃ kroṣṭukaśirṣavātavedanāsu sakthisaṃsritāṃ | | ||
| + | gulphasandher upari caturaṅgule apacyāmindrabaster adhastād dvyaṅgule | | ||
| + | jānusandher upari caturaṅgule gṛdhrasyāmūrusaṃdhisanniviṣṭāṃ | galagaṇḍe | ||
| + | śroṇipratisamantāt pravāhikā< | ||
| + | > | ||
| + | etenetarasakthibāhūvyākhyātau || viśeṣatas tu | ||
| + | vāmabāhukurpparasandhāvabhyantarato bāhumadhye plīhni etām eva | ||
| + | dakṣiṇabāhuyakṛddālye | etām eva ca kāsaśvāsayor apyādiśanti | gṛdhrasyāmiva | ||
| + | vipaṃcyām vāmapārśvakakṣastanāntarayor antarasthām vidradhau pārśvaśūle ca | | ||
| + | etām eva ca kaphodare | dakṣiṇapārśve bāhuśoṣāpabāhukayor bbāhumadhye eke | ||
| + | vadanty aṃsamadhye trikasandhimadhyagatān tṛtīyake | skandhasandhigatānām | ||
| + | anyatarapārśvasaṃsthitānāñ caturthake | hanusandhimadhyagatām apasmāre | | ||
| + | śaṃkhasandhigatānām unmāde | jihvāroge< | ||
| + | function=" | ||
| + | >dī 3</ | ||
| + | tālavye ca | karṇṇayor upari samantāt karṇṇaśūle tadroge ca | gandhāghrāṇe | ||
| + | nāsārogeṣu nāsāgre | timirākṣipākaprabhṛtiṣv akṣcāmayeṣūpanāsyāṃ lālāṭīm | ||
| + | āpāṅgī vā | etām eva śirorogādhimanthaprabhṛtiṣu ca rogeṣu | </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tatra durvviddhātividdhākuñcitā piccitā kuṭṭitā aprasrutānutīrṇṇā | ||
| + | anteviddhāpariśuṣkākūṇitā vepitā anutthitaviddhā | avyadhyaviddhā śastrahatā | ||
| + | tiryagviddhā | aviddhā vidrutā dhenukā punaḥ punarvviddhā | ||
| + | marmmasirāsnāyvasthisandhiṣu viddhā ceti | viṃśatiṃ duṣṭavyadhyā bhavanti || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tatra sūkṣmaśastrapraṇidhānān nāsṛgvyaktaṃ sravati | tatra rujā śophau | ||
| + | bhavataḥ | sā durvviddhā nāma | pramāṇātiriktaviddhāyāmantaḥ śoṇitam | ||
| + | praviśatyatipravṛttirvvā bhavati sātividdhā nāma kuñcitāyām apyevaṃ | | ||
| + | kuṇṭhaśastrapramathitāpṛthulabhāvam āpannā piccitā nāma anāsāditamantayoś ca | ||
| + | bahuśaḥ | kuṭṭitākuṭṭitā nāma śītabha< | ||
| + | perhaps indicating that it is cancelled"> | ||
| + | function=" | ||
| + | > | ||
| + | tīkṣṇamahāmukhaśastraviddhā anudīrṇṇā nāma alparaktasrāvinyanteviddhā nāma| | ||
| + | kṣīṇaśoṇitānilapūrṇṇāpariśuṣkā nāma | caturthabhāgamāsāditā | ||
| + | kiñcitpravṛttaśoṇitākūṇitā nāma | dutthānabandhodveṣiṇyāśoṇitasaṃmoho | ||
| + | bhavati | sā vepitā nāma | anusthitāyām apyevamaśastrakṛtyā avyadhyā nāma | | ||
| + | chitvāt ipravṛttaśoṇitā kriyāsaṅgrahakarī śastrahatā nāma | | ||
| + | tiryakpraṇihitaśastrākiñciccheṣātiryagviddhā nāma | bahuśaḥ kṣatā | ||
| + | hīnaśastrapraṇidhānenāviddhā nāma | anavasthitaviddhā vidrutā nāma | | ||
| + | vyadhapradeśasya bahuśovaghaṭṭanādasaṃārohamāṇavyadhā raktasrāvinyatyarthaṃ | ||
| + | dhenukā nāma | punaḥ punaḥ praṇidhānā sirāmarmmasnāyvasthisaṃdhiṣu viddhā | ||
| + | rujāśophau vaikalyam maraṇam vā bhavati || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | parivarttante tasmād yatnena tāḍayet || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | cāpy upadravāḥ || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | yathā samyak sirāvyadhāt || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | bastiḥ kāyacikitsite ||</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tatra snigdhasvinnavāntaviriktānuvāsitāsthāpitaviddhasirair mmanuṣyaiḥ | ||
| + | pariharttavyāni || | ||
| + | krodhāyāsamaithunadivāsvapnoccairbbhāṣyavyāyāmayānāsanānisthānacaṃkramaṇaśītavātātapaciruddhāsātmyājīrṇṇānyācalalābhātmāsameke | ||
| + | manyante | vistaram eṣām upariṣṭād vakṣyāmaḥ || </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | kriyate duṣṭaśoṇitaṃ ||</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | iti śārīre ' | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | <div n=" | ||
| + | <head xml: | ||
| + | |||
| + | <note xml: | ||
| + | waiting to be edited.</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | āhur ācāryāḥ | sirādhamanīsrotasām avibhāgaḥ | sirāvikārā eva hi dhamanyaḥ | ||
| + | srotānsi ceti | tat tu na samyag atrocyate | anyā eva hi dhamanyaḥ srotānsi | ||
| + | sirāśceti | kasmād vyañjanānyatvāt mūlasanniyamāt karmmavaiśeṣyād āgamāc ca | ||
| + | | kevalaṃ tu parasparapratānasannikarṣāt sadṛśakarmmatvāt saukṣmyāc ca | ||
| + | vibhaktakarmmaṇām apy avibhāga eva karmmasu bhavati |</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | tiryaggāḥ |</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | > </ | ||
| + | > </ | ||
| + | > </ | ||
| + | dhārayanti | tās tu hṛdayam abhiprapannās tridhā tridhā jāyante | tās | ||
| + | triṃśat tāsāṃ tu vātapittaśleṣmaśoṇitarasān dve dve vahatas tā daśa | | ||
| + | śabdasparśarūparasagandhān aṣṭābhir gṛhṇīte | dvābhyāṃ bhāṣate dvābhyāṃ | ||
| + | ghoṣaṃ karoti | dvābhyāṃ svapiti dvābhyāṃ pratibudhyate | dve asravāhinyo | ||
| + | dve stanyaṃ striyā vahataḥ stanasaṃśritā eva | śukraṃ narasya stanayor | ||
| + | abhivahatas tās tv etās triṃśat savibhāgā vyākhyātāḥ | etābhir ūrddhvan | ||
| + | nābher udarapārśvapṛṣṭhoraḥ skandhagrīvāśīrṣabāhavo dhāryante yāpyante | ||
| + | ||</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | abhiprapannās tatrastham annapānarasam abhipakvam auṣṇād vivecayantyo | ||
| + | ' | ||
| + | cābhipūrayanti | tatra mūtrapurīṣasvedāṃś ca vivecayaṃty āmapakvāśayāntare | ||
| + | tridhā tridhā prajāyante tāṃs triśat | tāsān tu vātapittakaphaśoṇitarasān | ||
| + | dve dve vahatas tā daśa | dve annavāhinyau | antrāśrite toyavahe dve dve | ||
| + | mūtrabastim abhiprapanne | śukraprādurbbhāvāya ca dve | evaṃ raktam | ||
| + | abhivahate | nārīṇām ārttavasaṃjñe dve | varcconiḥsarataḥ | ||
| + | sthūlāntrapratibaddhe dve | aṣṭāv anyas tiryaggās tāḥ svedam arppayanti | | ||
| + | tās tv etās triṃśat saṃvibhāgā vyākhyātāḥ | tābhir adho nābheḥ | ||
| + | pakvāśayaikaṭīmūtrabastigudameḍhrasakthīni dhāryante | </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | asaṃkhyeyā | tābhir idaṃ śarīraṃ gavākṣitaṃ vibaddham ātatañ ca | tāsāñ ca | ||
| + | mukhāni romakūpapratibaddhāni yaiḥ sveda prasravati rasaś cābhisantarppayati | ||
| + | antar bbahiś ca | tābhir eva cābhyaṅgapariṣekāvagāhāvalepanavīryāṇy | ||
| + | antaḥśarīram abhiprapadyante tvaci vipakvāni | tābhir eva ca sparśaṃ śubham | ||
| + | aśubham vā gṛhṇīte | tāś catasro dhamanyaḥ sarvvāṅgagatāḥ savibhāgā | ||
| + | vyākhyātāḥ ||</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | /></ | ||
| + | |||
| + | <ab corresp="# | ||
| + | <list type=" | ||
| + | <item corresp="# | ||
| + | the Nepalese version and is supported in witness H. It is hard to | ||
| + | parse, partly because of the plurals in the first pāda and the | ||
| + | singular in the second. Some transmission problem is signalled by | ||
| + | the need for the emendation of H's <foreign xml: | ||
| + | tāḥ</ | ||
| + | > | ||
| + | </ | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | ata ūrddhvaṃ srotasāṃ mūlaṃ viddhalakṣaṇaṃ vyākhyāsyāmaḥ | tāni tu | ||
| + | prāṇānnodakarasaraktamāṃsamedomūtrapurīṣaśukrārttavavahāni yeṣv adhīkāraḥ | | ||
| + | eṣāṃ viśeṣā bahavaḥ | teṣāṃ mūlaṃ dayaṃ rasavahinyaś ca dhamanyas tatra | ||
| + | viddhasya krośanavinamanabhramaṇāni saṃjñānāśo maraṇañ ca | annavahe dve | ||
| + | tayor mmūlamāmāsayonnavāhinyaś ca dhamanyaḥ | tatra viddasya | ||
| + | prāṇavahaviddhavat maraṇaṃ | talliṅgaś ca raktavahe dve tayor mūlaṃ | ||
| + | yakṛtplīhānau tatra viddhasya śyāvāṅgatā jvaraḥ pāṇḍutādāhaṛ | ||
| + | śoṇitābhigamanañ ca | māṃsavahe dve tayor mmūlaṃ snāyustvagraktavahāś ca | ||
| + | nāḍyas tatra viddhasya śvayathur mmāṃsaśoṣaḥ śirāgranthayor mmaraṇañ ca | | ||
| + | medovahe dve tayor mmūlaṃ kaṭīvṛkkau ca tatra viddhasya svedāgamanaṃ | ||
| + | snigdhāṅgan tāluśoṣaś ca | mūtravahe dve tayor mmūlaṃ bastimeḍhrañ ca | | ||
| + | tatra viddhasyānaddhabastitā mūtranirodhastavdhameḍhratā ca | purīṣavahe dve | ||
| + | tayor mmūlam pakvāśayo gudaś ca tatra viddhasyānāho | ||
| + | durggandhatāgrathitāntratā ca | śukravahe dve tayor mmūlaṃ stanau vṛṣaṇau ca | ||
| + | | tatra viddhasya klaivyaṃ cirād vā pra sekaḥ praseke cālpaśukradarśanaṃ | | ||
| + | sevanīcchedā pradurbbhāvo maraṇañ ca | srotoviddhan tu pratyākhyāyopakrameta | ||
| + | | uddhṛtaśalyaṃ tu kṣatavidhānenopakramed iti | </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | ya evaṃ na prajānāti srotasām mūlaniścayaṃ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | yaḥ samyag etaṃ jānīyāt sa bhaved rājasammataḥ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | iti dhamanīvyākaraṇaṃ śārīrannavamodhyāyaḥ ||</ | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <div n=" | ||
| + | <head xml: | ||
| + | |||
| + | <note xml: | ||
| + | waiting to be edited.</ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | || athāto garbbhiṇīvyākaraṇaṃ śārīram vyākhyāsyāmaḥ ||</ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tatra garbhiṇīm prathamadivasāt prabhṛtyādi sennityaṃ | ||
| + | hṛṣṭaśucyalaṃkṛtavāsasā śāntimaṅgaladevatābrāhmaṇaguruparā ca bhavitavyaṃ | | ||
| + | malinavikṛtahīnagātrāṇi ca na spṛśet | durggandhadurddaśanāni ca dūrata eva | ||
| + | pariharet | vahin nniḥkṛṭāśūnyāgāracaity aśmaśānacaity avṛkṣasevāś ca | ||
| + | krodhāyāsakarāṃś ca bhāvān uccair bhāṣyādikaṃ ca pariharet | udvejanīyāś ca | ||
| + | kathāḥ śuṣkam paryuṣitaṃ kuthitaṃ klinnaṃ cānnanopayuñjīta yāni ca garbham | ||
| + | vyāpādayanti | na ca tailābhyaṅgotsādanādīni niseveta | na cāyāsayec | ||
| + | charīraṃ pūrvvoktāni ca pariharet | śayanāsanañ ca samṛddhās taraṇaṃ | ||
| + | nātyucchritam apāśrayopetam asaṃvādham vidadhyāt | hṛdyaṃ | ||
| + | dravamadhuraprāyasnigdhan dīpanīyaṃ saṃskṛtabhojanañ ca bhojayet sāmānyam | ||
| + | etad ā prasavakālāt |</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | madhuraśītadravaprāyamāhāramā āseveta | caturthe māse payo navanītam āhāram | ||
| + | āharet | pañcame kṣīrasarppiḥ saṃsṛṣṭaṃ | ṣaṣṭhe svadaṃṣṭrāsiddhasya | ||
| + | sarppiṣā pakṣamātraṃ yuktyā yavāgūm pāyayet | saptame pṛthak parṇyādisiddham | ||
| + | evam āpyāyyate garbhaḥ | aṣṭame khalv enāṃ vadarodakena | ||
| + | valātivalāpayodadhimas tu tailamadhughṛtaśatapuṣpāmiśreṇāsthāpayet | ||
| + | purāṇapurīṣaśuddhyartham anulomārthañ ca vāyos tataḥ payo madhurasiddhena | ||
| + | tailenānuvāsayet | anulome hi vāyau sukham prasūyate | nirupadravāś ca | ||
| + | bhavanti | ata ūrddhvaṃ snigdhābhir yavāgūbhir jjāṅgalarasaiś copahared ā | ||
| + | prasavakālāt | evam upakrāntāsnigdhāvalavatīsukham anupadravā prasūyate | ||
| + | |</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | tatreṣṭāgāraṃ brāhmaṇakṣattriyavaiśyaśūdrāṇāṃ śvetaraktakṛṣṇeṣu | ||
| + | bhūmipradeśeṣu | vilvanyagrodhatindukanirmmitaṃ sarvvāgāran tat mayañ ca | ||
| + | paryavanaddhaṃ samupaliptabhittiparicchadaṃ prāgdvāram udagdvāram | ||
| + | vāṣṭahastāyata caturhastavistṛtaṃ rakṣāmaṅgalasampannam vidheyaṃ |</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | mūtramabhīkṣṇam prasicyate | yonimukhāc ca śleṣmā </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | sa ghṛtāṃ yavāgūṃ kaṇṭhāt pītavatī mṛduni kṛtopadhānavistīrṇṇe śayane | ||
| + | sthitāmābhugnasakthinīmuttānām aśaṅkanīyās tisraś catasraḥ pariṇatavayasaḥ | | ||
| + | vrajananakuśalāḥ kalpitanakhyaḥ paricareyuriti ||</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | subhage pravāhayaś ceti | mā cāprāptāvīḥ pravāhiṣṭhāḥ | anāgatā svāviṣu | ||
| + | pravāhamāṇāḥ | badhiraṃ mūkaṃ srastahanuṃ mūrddhābhighātinaṃ | ||
| + | kāsaśvāsaśoṣopadrutaṃ kuvjaṃ vikaṭam vā janayati |tasmād anāgatāvī na | ||
| + | pravāheta | sraste tu kukṣau vimukte garbhanāḍī pravandhe samūle | ||
| + | śroṇīvaṃkṣaṇabastiśiraḥ supravāheta śanaiḥ śanais tato garbhayonimukhaṃ | ||
| + | prapannagāḍhataram āviśalyabhāvāt |</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tatra pratilomam anupānaṃ pāyayet śosayet |</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | kuṣṭhatailenābhyajya sūtreṇābaddhya kumārasya grīvāyām vadhnīyāt |</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | atha kumāraṃ śītābhir adbhir āśvāsya jātakarmmaṇi madhusarppiranantāmiśraṃ | ||
| + | vrahmīrasena suvarṇṇamaṅgulyā nāsikayā lehayet | sūtikāñ ca ghṛtatailayor | ||
| + | anyatarasya mātrāṃ pipalyādi kaṣāyam anupānam pāyayet | valavatīm avalāṃ | ||
| + | yavāgūn trirātram pañcarātram vā || ata ūrddhvaṃ | ||
| + | snigdhenānnasaṃsarggeṇopacaret snehanity ā ca syāt |</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | pariharet ||</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | sa kṛcchrasādhyo ' | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | lāvukṛtavedhanasarṣapasarppanirmmocakair vvā kuṭatailair yonim udrūpayet | | ||
| + | lāṅgalakīmūlakalkena vāsyāḥ pāṇipādatalam ālimpet | | ||
| + | kuṣṭhalāṅgalakīmūlakalkam vā madyamūtrayor anyatareṇa pāyayet | | ||
| + | śālimūlakalkam vā 'pi ppalyādikalkam vā madyena | | ||
| + | siddhārthakakuṣṭhailālāṅgalakīmahāvṛkṣakṣīrasurāmaṇḍairāsthāpayet | | ||
| + | etaiṣveva ca siddhena siddhārthakatailenottaracūrṇṇabastiś cāsyai dadyāt | | ||
| + | hastena cāpaharet |</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | makkalaḥ | tatra yavakṣāracūrṇṇaṃ sarppiṣā sukhodakena pāyayet || | ||
| + | lavaṇacūrṇṇam vā surāmaṇḍena | purāṇaguḍam vā trikaṭuka | ||
| + | trijātakakustumburumiśram vā khādayet | pṛthakparṇṇyādikvāthaṃ | ||
| + | bhadradārumaricavacāsaṃsṛṣṭam pāyayet |</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | atha bālaṃ kṣaumaparihitaṃ kṣaumakārppāsās tṛtāyāṃ śāyayīta | | ||
| + | nimba< | ||
| + | parivījayet | mūrddhni cāsya tailapicum avatārayet | dhūpayec cainaṃ | ||
| + | rakṣoghnair dhūpaiḥ | rakṣoghnāni cāsya pāṇipādaśirogrīvāsv avasujet | | ||
| + | tilātasīsarṣapakaṇāś cātra prakiret | adhiṣṭhāne cāgnim prajvālayet | | ||
| + | vraṇitopāsanīyañ cāvekṣyeta </ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tato daśamyāṃ mātāpitarau kṛtamaṅgalakautukau svastivācakapūrvvakaṃ nāma | ||
| + | kuryāt āṃ | yathābhipretaṃ nakṣatran nāma vā |</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tato yathāvarṇṇaṃ dhātrīm upasthāpayet | kṛṣāmasthūlām vayaḥsthāmam | ||
| + | avyādhitām prasannakṣīrāmavalamvorddhastanīm avyaṅgām avyasanaṃ | ||
| + | nījīvavatsāṃvatsalāṃ dogdhīm akṣudrāṃkule jātamato bhūyiṣṭaiś ca guṇair | ||
| + | anvitām ārogyavalavṛddhaye kumārasya | tatrātikṛṣātisthūlāninditā vyādhitāś | ||
| + | ca vyākhyātās tāviṣamadhātutvād rogān āpādayanti bālasya viśeṣataḥ | | ||
| + | ūrdhvastanī karālaṃ kumāraṃ kuryāl lamvastanī nāsikāmukhaṃ cchādayitvā | ||
| + | maraṇam āpādayanti | atha praśastāṃ śirasnātā mahadvāsasām udaṅmukhīm | ||
| + | upaveśya dakṣiṇaṃ stanaṃ kumāraṃ pūrvvam pāyayet || anena mantreṇābhimantrya | ||
| + | ||</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | santu te śubhage nityaṃ bālasyānuvalapradāḥ |</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | piben bālo ' | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | yavagodhūmaśāliṣaṣṭikamāṃsakṣīrasurāsauvīrapiṇyāka | ||
| + | rasonamatsyakaśerukāśṛṅgāṭakavidārīkandaśatāvarīviśamṛṇālanālikālāvukālaśākaprabhṛtīni | ||
| + | vidadhyāt | atha tasyāḥ stanyam apsu parīkṣeta tac cec chītalam amalaṃ tanuṃ | ||
| + | śaṃkhāvabhāsaṃ apsu caikībhāvaṃ gacchaty aphenilaṃ matraṇḍulaṃ na plavate | ||
| + | sīdati vā tac chuddham iti vindyāt | tena kumārasyārogyaṃ bhavati ||</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | yathābhihitaṃ mṛdvacchedanīyam auṣadham mātrayā kṣīrasya kṣīrasarppiḥ | ||
| + | saṃyuktaṃ vidadhyāt | dhātryāś ca kevalaṃ | kṣīrānnād asya kalkī kṛtaṃ | | ||
| + | dhātryāś ca pūrvvavat | annād asya kaṣāyādīnām ātmany eva na dhātryāḥ ||</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <l xml: | ||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | sarppiḥ pātuṃ prayacchet | kṣīrānnād asya madhukavacātriphalāsiddhaṃ | annād | ||
| + | asya dvipañcamūlīkṣīratagarabhadradāruviḍaṅga- drākṣādisiddhaṃ tena | ||
| + | kumārasyārogyavalamedhāyūṃṣi bhavanti |</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | prabodhayed vitrāsabhayāt | sahasā nāhared utkṣiped vātābhighātabhayān | ||
| + | nopaveśayet kauvjabhayān nityaṃ cainam anuvartteta priyahitair eva m | ||
| + | abhihitamanādyamapyabhivarddhate nityamudagrasatvasampannastv arogo bhavati | ||
| + | ||</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | rakṣyā bālā bhavanti ||</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | atha kumāra udvijate trasyati roditi naṣṭasaṃjño bhavati || nakhadaśanair | ||
| + | ddhātrīm ātmānañ ca paritudati dantān khādati kūjati jṛmbhate | ||
| + | bhrūvāvutkṣipaty ūrddhvan nirīkṣate phenam udvamati sandaṣṭauṣṭhaḥ | ||
| + | krūrabhinnārttasvaro niśi jāgartti durvvalomnāṅgo yathāpūrvvaṃ dhātryāḥ | ||
| + | stanyan nābhilaṣatīti sāmānyaṃ grahopasṛṣṭalakṣaṇ uktaṃ | vistareṇotta re | ||
| + | vakṣyāmaḥ ||</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | mitradharmmārthakāmaprajāḥ prāpsyāmīti ||</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | yady ādhatte pumān garbhaḥ kukṣisthaḥ sa vipadyate |</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | jāto vā ni ciraṃ jīved vā durbalendriyaḥ |</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | tatra pūrvoktaiḥ kāraṇaiḥ prapatiṣyati garbhaḥ | | ||
| + | garbbhāśayaśroṇīvaṃkṣaṇabastiśūlāni bhavanti | raktadarśanañ ca | tāsām | ||
| + | pariṣekāvagāhālepanair upacaret kṣīrapānaiś ca | alpālpasyandate | ||
| + | kṣīramutpalādi siddham vā pāyayet | saṃsramāne savātapārśvaśūlānāha | ||
| + | mūtrasaṅgāḥ sthānāt sthānaṃ cotkrāmati garbhaḥ | tatra snigdhaṃ śītāḥ kriyāḥ | ||
| + | | vedanāyāṃ mahāsahamadhukasvadaṃṣṭrakaṇṭakārikāsiddha payaḥ | | ||
| + | < | ||
| + | darbbhādisiddhaṃ | ānāhe hiṅgusauvarccalaraso na siddhaṃ sravati rakte | ||
| + | koṣṭhāt kaṇṭakārikāmṛtpiṇḍagairikasarjjarasāñjanacūrṇṇa | ||
| + | yathālābhaṃnyagrodhāditvakprabālakalkan vā pāyayet | utpalādikase di siddham | ||
| + | vā | vṛhatīdvayotpalaśārivāpayasyāmadhukasiddham vā | etenopavarttate rujasu | ||
| + | garbhaś cāpy āyyate || māsānumāsikam <unclear extent=" | ||
| + | vyavasthi< | ||
| + | /> | ||
| + | uddālukādīnāṃ pācanīyopasaṃbhṛtābhir upakrāmet yāvanto māsā garbhasya | ||
| + | tāvantyahāni vastyudaraśūle purāṇaguḍan dīpanīyasaṃyuktam pāyayed ariṣṭam vā | ||
| + | | vātātapaśramasevinyā vātopahīhītatvāt srotasāṃ līyate garbhaḥ sotikālam | ||
| + | avatiṣṭhamāno vyāpadyate | tāṃ mṛdunā snehādinā krameṇopacaret | | ||
| + | utkrosarasaṃ yavāgūñ cālpasnehām prayacchet | kālātītasthāyini | ||
| + | garbhaviśeṣato dhānyam udūkhalamusalenābhihanyāt | viṣamam vā yānāsanam | ||
| + | upasevet | vātābhipanna eva śuṣyati garbhaḥ samātuḥ kukṣin na pūrayati | | ||
| + | mandaṃ spandate ca taṃ vṛṃhaṇīyaḥ payobhir mmāṃsarasaiś copacaret | | ||
| + | śukraśoṇitaṃ vāyunoparuddham anavaktrāntajīvam ādhmāpayaty udaran tat | ||
| + | kadācid yadṛcchayopaśāntan naigameṣā pahṛtam iti vadanti | tam eva kadācit | ||
| + | pravilīyamānam āpūryamāṇam vā nāgodaram ity āhus tatrāpi līnavat pratikāraḥ | ||
| + | | nivṛttaprasavāyāḥ punaḥ ṣaḍbhyo varṣebhya ūrddhvam prasavatyāḥ kumāro | ||
| + | ' | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | payas tu śritaśītam praśasyate ||</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | evam apyāyyate garbhas tīvrā ruk copaśāmyati ||</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | atha garbbhiṇī vyādhyutpannāvātyayec charddayen madhurāmlenānnopahitena | | ||
| + | anulomayec ca saṃśamanīyam mṛdu vidadhyāt | annapānayor iti | aśnīyāc ca | ||
| + | mṛduvīryaṅ garbbhāviruddhāṃś ca kriyāyogān vidadhīta iti ||</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | unit=" | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | ||</ | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| + | <label xml: | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <l xml: | ||
| - | <p ana=" | + | |
| - | </ | + | |
| - | | + | |
| </ | </ | ||