User Tools

Sitemap
Trace: • Delhi University Library MS 5954.29 • Bhau Dāji Memorial MS 56

Differences

This shows you the differences between two versions of the page.

Link to this comparison view

Both sides previous revisionPrevious revision
Next revision		Previous revision
wiki:jatisamuddesa:15-patan [2022/02/28 03:22] – added empty paragraphs chuckwiki:jatisamuddesa:15-patan [2022/04/08 04:41] (current) – [Edit section c3.1.2-4] marco
Line 255: Line 255:
         <div1 n="2">         <div1 n="2">
             <p xml:id="c3.1.2-0">             <p xml:id="c3.1.2-0">
-            </p>+tad ichaṃ padāpoddhāre pradarśitê tadarthasvāpoddhatasya siddhasāddhyadvayayogino matabhêdena svarūpa<pb n="3v"/>pradarśanārtham āha||  
 +</p>
             <lg xml:id="v3.1.2">             <lg xml:id="v3.1.2">
-            </lg> +              <l> 
-            <p xml:id="c3.1.2-1"></p> +        padārthānām apoddhāre jātir vā dravyam eva vā 
-            <p xml:id="c3.1.2-2"></p> +            </l> 
-            <p xml:id="c3.1.2-3"></p> +            <l> 
-            <p xml:id="c3.1.2-4"></p>        +            pedārtho sarvaśabdānāṃ nityāv evopadhaṇitau || ꣸ | 
 +            </l>  
 +         
 +</lg> 
 +            <p xml:id="c3.1.2-1"> 
 +          arūparthadvāreṇa padaṃ parīkṣyata i<lb n="2"/>ti darśanabhedêna pṛthamagam apoddhārapadārthavicāraḥ | tathā hi sarveṣām api śabdānāṃ nomākhyātādisvabhāvanāṃ rūpāṇāṃ jātivādimate jātir e<lb n="3"/> vārtho na dravyaśa dravyavādimate tu dravyam eva na jātiḥ | dvitīyena vāśabdena padārthāṃ kṣītaraṃ <unclear>sū</unclear>citaṃ jātiviśiṣṭadravyābhidhānam ity ata eva tad êva <lb n="4"/>saṃkalanādirūpaṃ padārthāv itiḥ | spuṭīkṛtaṃ anyathā vārtho prakrānte vārtho pi saṃhāro yaṃ nopapadyate. tadvad abhidhāne tv abhidhānaṃ tāvad vayor api samā<lb n="5"/>naṃ |viramya vyāpārābhāvāchabdatya | arthakta jātidravyor guṇapravānabhāvaḥ | yad vā prādhānyenaiva bhinnaviṣayatayā pāṇinīyadarśane jātidravye śa<lb n="6"/>bdenābhi<unclear>dhī</unclear>yete ity ayam aparaḥ pakṣaḥ | padārthāv ity uktaṃ tatra nāmapadasya gaûr ity āder gotvādijātir niyatakriyāviṣayasāvanekārthasamave<lb n="7"/>tasaṃsyājātiviśeṣabhāvam āpannā'bhidheyā|nāśrayāyā jāter anupapatteḥ| sāmarthapra|tītaṃ dravya|m  
 +</p> 
 +            <p xml:id="c3.1.2-2"> 
 +evam ākhyātapadasyāpi vibhinnakri<lb n="8"/>yājakṣaṇasamavetabhinnābhidhānapratyayahetukriyājātiviṣayāsāmkhyāvācakaśakti | kārakādijāti tv atra guṇabhūtā | nāmapa<lb n="9"/>dagatayā ca ākhyātapadasyāpi kārakajātyā kriyājātir ākhyātagatā vyaktidvāreṇa samanvayam eti | dravyajātis tv ekārthasamavāyāt sādhanaśaktidvāreṇa<lb n="10"/> kriyāyogam anubhavati <space/> saṃkhyājātir apy ekārthasamavāyāt <unclear>a</unclear>vyaktyātmanā śaktimukhenaiva kriyānvayinīti padārthasamanvayopapattau<lb n="11"/> kalpyate vākyārthaḥ yathā cotkṣepaṇādikṣaṇaîr asamasamayabhāvibhir apy athāvṛttyotkṣepaṇatvādijātir abhivyajyate | yathā adhiśravaṇādi<lb n="12"/>bhiḥ kriyākṣaṇaîḥ pacyādikriyājātir iti vicārayiṣyate<space/> vyaktidvārata cāsyā nityāyā api sādhyatvam upapadyate|  
 +           
 +</p> 
 +            <p xml:id="c3.1.2-3"> 
 +upasargādir<lb n="13"/> apy atra darśane nāmākhyātasahabhāvī tadarthasya viṣāvadyotakatvāj jātipadartha<unclear>eva</unclear> viśeṣasya viśiṣṭaviśrāntasyaivāvasāyāt karmapravaca<lb n="14"/>nīyo 'pi saṃbandhajātiniṣṭha eva | guṇaśabdānām api śuklādīnāṃ guṇajātivācyā saṃjñāśabdānām api ḍitthādiśabdānāṃ jātivācitvaṃ samarthayiṣya<lb n="15"/>te | 
 +           
 +</p> 
 +            <p xml:id="c3.1.2-4"> 
 +tad itthaṃ vājapyāyanācāryamatena sārvatrikī jātipadārthavyavasthopapadyate | vyāḍimate tu sarvaśabdānā dravyam <gap/>syeva sākṣāt kriyayā sama<lb n = "16"/>nvayopapatte | vākyārthāṅgatayā codanāviṣayatvāt | yathāha— 
 +‘codanāsu ca tasyārambhāt’ (Vā. on P. 1.2.64) 
 +iti | ekajātisamanvayavaśena cātra saṃketopapattiḥ | anabhidhīyamānāpi jātir upalakṣaṇīkriyate śabdārthe yathā gṛhādau kākādi | ākhyāte 'pi ca sādhanādhāradravyaprādhānyaṃ vyāḍimate | devadattaḥ pacatīti dravyeṇaiva sākṣāt sāmānādhikaraṇyopapatteḥ | kriyā tu guṇabhūtātra, vyāpārāviṣṭaṃ hi dravyam ākhyātārthaḥ, idaṃ tad iti sarvanāmapratyavamarśayogyaṃ cātra dravyam iti sārvatrikīyaṃ vyavasthā | tathā ca vakṣyati— 
 +‘dravyadharmā padārthe tu dravye sarvo 'rtha ucyate |’ 
 +iti | ata eva śuklādīnām api dravyapadārthatā siddhā | tattadupādhivyavacchinnaṃ vā brahma dravyaśabdavācyaṃ sarvaśabdānāṃ viṣaya iti vakṣyata eva | vyaktiparyāyo vā dravyaśabda iti jātivyaktivikalpena sarvaśabdaviṣayaḥ | tathā ca sarvaśabdānām ity abhidhānāt padād apy apoddhāre Lprakṛtipratyayarūpasyāpi śabdasya yathāyogaṃ kriyākārakasaṃkhyādir apoddhārapadārtho jātivyaktibhedena samāmnātaḥ | ubhayasyāpi vā śabdāt pratīter ubhayaṃ padārthaḥ | guṇapradhānabhāvabhedāśrayas tu matavikalpaḥ | nityatvopavarṇanaṃ ca 
 +‘siddhe śabdārthasaṃbandhe’ (Vā. in paspaśāhnika of the M. Bh. Kiel. 1.616) 
 +ity atra bhāṣye— 
 +‘yasmiṃs tattvaṃ na vihanyate’ (M. Bh. Cf. Kiel. 1.722) 
 +iti dravyasyāpi nityatvam, pravāhanityatayā śabdāt sadaiva pratīteḥ || 2 || 
 +Edit 
 +(From page 16) 
 +tad evam etad anantarakāṇḍe darśanadvayam upapāditam iti yathāsaṃbhavaṃ pratinidhiś ca cintitaḥ | idānīṃ jātau śabdenābhidhīyamānāyāṃ tatra jātyantarābhāvān nirnimittā śabdasya pravṛttir āyātety āśaṅkyopapādayitum āha― 
 +</p>        
         </div1>         </div1>
         <div1 n="6" type="commentary">         <div1 n="6" type="commentary">

Page Tools