This shows you the differences between two versions of the page.
| Both sides previous revisionPrevious revisionNext revision | Previous revision | ||
| wiki:wujastyk:susrutasamhita:01-su.su:provisional-edition_sutrasthana [2022/04/22 14:09] – external edit 127.0.0.1 | wiki:wujastyk:susrutasamhita:01-su.su:provisional-edition_sutrasthana [Unknown date] (current) – removed - external edit (Unknown date) 127.0.0.1 | ||
|---|---|---|---|
| Line 1: | Line 1: | ||
| - | <TEI xmlns=" | ||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | </ | ||
| - | |||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | <p> | ||
| - | <ref target=" | ||
| - | > | ||
| - | > | ||
| - | Unported License. </ | ||
| - | </p> | ||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | </ | ||
| - | < | ||
| - | <p> | ||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | by the author or licensor (but not in any way that suggests that | ||
| - | they endorse you or your use of the work).</ | ||
| - | < | ||
| - | you may distribute the resulting work only under the same or similar | ||
| - | license to this one.</ | ||
| - | </ | ||
| - | </p> | ||
| - | < | ||
| - | Commons website.</ | ||
| - | < | ||
| - | rights of any copyright owners, known or unknown.</ | ||
| - | </ | ||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | </ | ||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | </ | ||
| - | |||
| - | |||
| - | < | ||
| - | <msDesc xml: | ||
| - | < | ||
| - | <idno type=" | ||
| - | </ | ||
| - | </ | ||
| - | </ | ||
| - | </ | ||
| - | |||
| - | <!-- < | ||
| - | <stemma format=" | ||
| - | < | ||
| - | xmlns=" | ||
| - | xmlns: | ||
| - | xmlns: | ||
| - | xmlns: | ||
| - | xmlns: | ||
| - | xsi: | ||
| - | > <otus id=" | ||
| - | <otu id=" | ||
| - | <otu id=" | ||
| - | <otu id=" | ||
| - | <otu id=" | ||
| - | </ | ||
| - | <tree id=" | ||
| - | <node id=" | ||
| - | <node id=" | ||
| - | <node id=" | ||
| - | <node id=" | ||
| - | <node id=" | ||
| - | <node id=" | ||
| - | <node id=" | ||
| - | <edge source=" | ||
| - | <edge source=" | ||
| - | <edge source=" | ||
| - | <edge source=" | ||
| - | <edge source=" | ||
| - | <edge source=" | ||
| - | </ | ||
| - | </ | ||
| - | </ | ||
| - | | ||
| - | </ | ||
| - | |||
| - | |||
| - | < | ||
| - | <change when=" | ||
| - | </ | ||
| - | |||
| - | </ | ||
| - | |||
| - | |||
| - | <text xml: | ||
| - | < | ||
| - | |||
| - | <div n=" | ||
| - | |||
| - | < | ||
| - | |||
| - | <div n=" | ||
| - | |||
| - | < | ||
| - | |||
| - | <p xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | āśramasthaṃ kāśirājaṃ divodāsam aupadhenava< | ||
| - | > </ | ||
| - | > </ | ||
| - | ūcuḥ |</l> | ||
| - | |||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | vividhavedanābhighātopadrutān sanāthān anāthavad viceṣṭamānān vikrośataś ca | ||
| - | mānavān abhisamīkṣya manasi naḥ pīḍābhavat |</l> | ||
| - | |||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | prāṇayātrārtham āyurvedaṃ icchāma upadiśyamānam | atrāyattam aihikam | ||
| - | āmuṣmikañ ca śreyas tad bhagavantam upasannāḥ smaḥ śiṣyatveneti |</l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | adhyāpyāś ca bhavanto vatsāḥ |</l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | anutpādyaiva ca prajāḥ ślokaśatasahasram adhyāyasahasrañ ca kṛtavān | ||
| - | svayambhūr alpāyuṣkālpamedhastvañ cālokya narāṇām bhūyo ' | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | kaumārabhṛtyam agadatantraṃ rasāyanatantraṃ vājīkaraṇatantram iti |</l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | vividhatṛṇakāṣṭhapāṣāṇapāṃsulohaloṣṭāsthibālanakhapūyāsrāvaduṣṭavraṇāntargarbhaśalyoddharaṇārthaṃ | ||
| - | yantraśastrakṣārāgnipraṇidhānaviniścayārthañ ca ṣaṣṭyābhidhānair iti | </l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | śravaṇanayanavadanaghrāṇādisaṃśritānāṃ vikārāṇām upaśamakaraṇārtham |</l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | upaśamakaraṇārthaṃ jvaraśophagulmaraktapittonmādāpasmārapramehātisārādīnāñ | ||
| - | ca |</l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | devagandharvayakṣarākṣasapitṛpiśācavināyakanāgagrahopasṛṣṭacetasāṃ | ||
| - | śāntikarmabaliharaṇādigrahopaśamanārthaṃ |</l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | kumārabharaṇadhātrīkṣīradoṣasaṃśodhanārthaṃ duṣṭastanyagrahasamutthitānāñ ca | ||
| - | vyādhīnām upaśamakaraṇārtham |</l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | vividhaviṣavegopaśamanārthañ ca |</l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | vyādhyupaśamakaraṇārthañ ca |</l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | svalpaduṣṭakṣīṇaviśuṣkaretasāṃ śukrāpyāyanaprasādopacayajanananimittaṃ | ||
| - | praharṣajananārthañ ca |</l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | kiṃ varṇyatām iti |</l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | bhagavān iti | </l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | abhisamīkṣya suśruto bhagavantaṃ prakṣyati | asyopadiśyamānaṃ vayam apy | ||
| - | upadhārayiṣyāmaḥ |</l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | vyādhiparimokṣaḥ svastharakṣaṇañ ca | āyur asmin vidanty anena vāyur vidyata | ||
| - | ity āyurvedaḥ | tasyāṅgavaram āgamapratyakṣānumānopamānair aviruddham | ||
| - | ucyamānam upadhārayadhvam | </l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | vraṇasaṃrohaṇakaratvād yajñaśiraḥpradhānasandhānāc ca | śrūyate hi yathā | ||
| - | purā rudreṇa śiraś chinnam aśvibhyāṃ punaḥ sandhitam iti | </l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | āśukriyākaraṇād yantraśastrakṣārāgnipraṇidhānāt sarvatantrasāmānyāc ca |</l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | vṛttikarañ ca | </l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | aśvināv aśvibhyām indra indrād ahaṃ mayā tv iha pradeyam arthibhyaḥ | ||
| - | prajāhitahetoḥ |</l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <ab corresp="# | ||
| - | <list type=" | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | abbreviation "< | ||
| - | cātra</ | ||
| - | </ | ||
| - | </ab> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | marāṇāṃ | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | ity ucyate | tasmin kriyā so ' | ||
| - | dvividhaḥ< | ||
| - | evāgneyaḥ saumyaś ca tadbhūyastvāt pañcātmako vā | tatra caturvidho | ||
| - | bhūtagrāmaḥ saṃsvedajādrijajarāyujāṇḍajasaṃjñaḥ | tasmin puruṣaḥ pradhānas | ||
| - | tasyopakaraṇam anyat | tasmāt puruṣo ' | ||
| - | |||
| - | |||
| - | <ab corresp="# | ||
| - | <list type=" | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | sandhi.</ | ||
| - | </ | ||
| - | </ab> | ||
| - | |||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | ||
| - | ceti | teṣv āgantavo ' | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | ' | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | vātapittakaphaśoṇitavaiṣamyanimittāḥ | </l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | krodhaśokadainyaharṣakāmaviṣāderṣyāsūyāmātsaryalobhādaya icchādveṣanimittāḥ | ||
| - | | </l> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | ||
| - | samyakprayuktā nigrahahetavo bhavanti | </l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | ṣaṭsu raseṣv āyattaḥ | rasāḥ punar dravyāśrayinaḥ | dravyāṇi punar oṣadhyaḥ | ||
| - | | tā dvividhā | sthāvarā jaṅgamāś ca | </l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | vīrudha iti | tāsv apuṣpā phalavantyo vanaspatayaḥ | puṣpaphalo ye tā vṛkṣāḥ | ||
| - | | phalapākaniṣṭhās tv oṣadhyaḥ | pratānavatyo vīrudha iti |</l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | jarāyujāṇḍajasaṃsvedajodbhidā iti | teṣām paśumanuṣyavyālādayo jarāyujāḥ | | ||
| - | khagasarīsṛpasarpās tv aṇḍajāḥ | kṛmikuntapipīlikāprabhṛtayaḥ< | ||
| - | n=" | ||
| - | | </l> | ||
| - | |||
| - | <ab type=" | ||
| - | <list type=" | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | "skin disease, leprosy," | ||
| - | the word here must refer to an insect or similar creature. In our | ||
| - | MSS, < | ||
| - | possibly Sanskritized to < | ||
| - | MS H. It is not obvious how it could be a scribal error for the | ||
| - | Vulgate' | ||
| - | </ | ||
| - | </ab> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | tvakpatrapuṣpaphalamūlakandakṣīraniryāsasārasnehasvarasāḥ prayojanavantaḥ | | ||
| - | jaṅgamebhyaś carmaromanakharudhirādayaḥ | </l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | pravātanivātātapacchāyātamojyotsnāśītoṣṇavarṣāsu samplavāḥ | kālaviśeṣās tu | ||
| - | nimeṣakāṣṭhākalāmuhūrtāhorātrapakṣamāsartvayanasamvatsarayugaviśeṣāḥ | </l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | sañcayaprakopopaśamapratīkārahetavo bhavanti | prayojanavantaś ca | </l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | samāsena catuṣṭayaṃ vyākhyātam bhavati | tatra puruṣagrahaṇāt | ||
| - | tatsaṃbhavadravyasamūho bhūtādir uktaḥ tadaṅgapratyaṅgavikalpāś ca | ||
| - | tvaṅmāṃsāsirāsnāyvasthisandhiprabhṛtayaḥ | vyādhigrahaṇād | ||
| - | vātapittakaphaśoṇitasannipātāgantusvabhāvanimittāḥ sarva eva vyādhayo | ||
| - | vyākhyātā bhavanti | oṣadhagrahaṇād dravyarasaguṇavīryavipākānām ādeśaḥ | | ||
| - | kriyāgrahaṇāt snehādīni cchedyādīni ca karmāṇy upadiṣṭāni bhavanti | | ||
| - | kālagrahaṇāt sarva eva kriyākālādeśaḥ | </l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | tatra ślokasthānanidānaśārīracikitsitakalpeṣv arthavaśād vibhajya uttare | ||
| - | vakṣyāmaḥ | </l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | sa puṇyakarmā bhuvi pūjito nṛpair | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | </ | ||
| - | |||
| - | |||
| - | |||
| - | |||
| - | |||
| - | |||
| - | |||
| - | <div n=" | ||
| - | |||
| - | < | ||
| - | |||
| - | |||
| - | <p xml: | ||
| - | vyākhyāsyāmaḥ || </p> | ||
| - | |||
| - | <p xml: | ||
| - | |||
| - | <p xml: | ||
| - | anvayaḥ | vayaḥ< | ||
| - | > </ | ||
| - | > </ | ||
| - | ṛjuvaktrākṣināsaṃprasannacittavākceṣṭaṃ kleśasahañ ca śiṣyam upanayet | sa | ||
| - | hi guṇavān tasmai deyam ato|| viparītaguṇan nopanayet | </p> | ||
| - | |||
| - | <p xml: | ||
| - | adhyāpayed ity eke | upanayanīyan tu brāhmaṇam praśasteṣu | ||
| - | tithikaraṇamuhūrttanakṣatreṣu praśastāyān diśi śucau deśe gocarmamātraṃ | ||
| - | sthaṇḍilam upalipya darbhasaṃstaraṇam ahitaṃ kṛtvā puṣpair dhūpair janvair | ||
| - | bhankais ca pūjayitvā palāśodumvarabilvānāṃ samidbhir ghṛtam aktābhir | ||
| - | dārvīhomikenāgnim upasamādhāyā ṇḍya huyāt | pratidevatam ṛṣibhyaḥ śiṣyaṃ | ||
| - | svāhākāraṃṅ kārayet | </p> | ||
| - | |||
| - | <p xml: | ||
| - | vaisyasyaiva | </p> | ||
| - | |||
| - | <p xml: | ||
| - | brūyāt | kāmakrodhalobhamohamānāhaṃkārerṣyāmātsarya< | ||
| - | > </ | ||
| - | nīcanakharomṇā trirātraṃ śucinā satyabrahmacaryābhivādanapareṇa bhavitavyaṃ | ||
| - | | mamānumatasthānagamanaśayanāsanabhojanādhyayanapareṇa bhūtvā | ||
| - | matpriyahiteṣu varttitavyam ato' | ||
| - | ca vidyā na ca prākāśyaṃ prāpnuyāt | </p> | ||
| - | |||
| - | <p xml: | ||
| - | ananyathādarśā syāt tadeva nāsau bhāgyavidyāphalabhāk ca bhaveyaṃ | </p> | ||
| - | |||
| - | <p xml: | ||
| - | dharmmāsau' | ||
| - | |||
| - | <p xml: | ||
| - | dvijadaridrasādhvanāthābhyupagatapāśaṇḍasthitānām ātmabāndhavānām | ||
| - | ivātmabheṣajaiḥ | pratikartavyam evaṃ sādhu bhavati | | ||
| - | vyādhaśākunikapatitapāpakarttṝṇāñ ca na pratikarttavyam evaṃ vidyā prakāśate | ||
| - | | mitradharmakāmayaśāṃ micā vāpnoti || </p> | ||
| - | |||
| - | <p xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | |||
| - | <p xml: | ||
| - | |||
| - | </ | ||
| - | |||
| - | <div n=" | ||
| - | |||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | anādimadhyanidhano 'tra rasavyāpatsampattayo jīvitamaraṇe ca manuṣyāṇām āyatte | ||
| - | ssa sūkṣmām api kalān na līyata iti kālaḥ | saṅkalayati kalayati vā bhūtānīti | ||
| - | kālaḥ |</l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | nimeṣakāṣṭhākalāmuhūrttāhorātrapakṣamāsartvayanasamvatsarayugapravibhāgaṃ | ||
| - | karoti |</l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | triṅśatkāṣṭhā kalā | viṅśatikalāmuhūrttaḥ kalāyāḥ daśabhāgaś ca | | ||
| - | triṃśatmuhūrttam ahorātraṃ | pañcadaśāhorātraḥ pakṣaḥ | sa dvividhaḥ kṛṣṇaḥ | ||
| - | śuklaś ca tau māsaḥ | </l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | dvimāsikamṛtuṅkṛtvā ṣaḍṛtavo bhavanti || te ca | ||
| - | śiśiravasantagrīṣmavarṣāśaraddhemantāḥ | teṣān tapastapasyau śiśiraḥ | | ||
| - | madhumādhavau vasantaḥ | śuciśukrau grīṣmaḥ nabhonabhasyau varṣā | iṣorjau | ||
| - | śarat | sahassahasyau hemanta iti |</l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | kālavibhāgakaratvādayane dve bhavataḥ | dakṣiṇamuttarañ ca | | ||
| - | tayordakṣiṇamvarṣāśaraddhemantāḥ teṣu bhagavānāpyāyate somaḥ | | ||
| - | āmlalavaṇamadhurāś ca rasā balavanto bhavanti | uttarottarañ ca | ||
| - | sarvaprāṇināṃ balam abhivarddhate | uttaraṃ śiśiravasantagrīṣmāḥ | teṣu | ||
| - | bhagavān āpyāyate rkaḥ | kaṭutiktakaṣāyāś ca rasā balavattarā bhavanti | | ||
| - | uttarottaraś ca prāṇinām balam parihīyate ||</ | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | ayane varṣasamvatsaraḥ parivatsaraḥ iḍāvatsaraḥ vatsara ity evaṃ paṃcapañca | ||
| - | varṣāni || te pañca yugam iti saṃjñā labhante sa eṣa nimeṣādir yugaparyantaḥ | ||
| - | kālaś cakravat parivarttamānaḥ kālacakra ity ucyate | </l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | bhavanti | doṣopacayaprakopapraśamanimittaṃ | te tu bhādra padādyair | ||
| - | dvimāsike naivaṃ vyākhyātāḥ | tadyathā | bhadrapadāśvayujau varṣāḥ | ||
| - | kārttikamārgaśīrṣau śarat | pauṣamāghauhemantaḥ | phālgunacetrau vasantaḥ | | ||
| - | vaiśākhajyeṣṭhau grīṣmaḥ | āṣāḍhaśrāvaṇau prāvṛḍiti ||</ | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | vidahyante | āpaścāpraśāntāḥ kṣitimalaprāyāstāstāstūpayujyamānā nabhasi | ||
| - | meghāvatate jalapraklinnāyāṃ bhūmau klinnadehānāṃ dehināṃ | ||
| - | śītavātavarṣaviṣṭambhitāgnīnāṃ vidahyante | sa vidāhāt pittasañcayam | ||
| - | āpādayanti | sa sañcayaḥ śaradi praviralameghe viyaty upaśuṣyati | ||
| - | paṅkerkakiraṇapravilāyitaḥ paittikāṃ vyādhīṃ janayati | tā evauṣadhyaḥ | ||
| - | kālapariṇāmātpariṇatavīryā balavatyo hemante bhavanti | āpaś ca praśāntāḥ | ||
| - | snigdhā atyarthaṃ gurvyastā upayujyamānāḥ mandakiraṇatvād | ||
| - | bhānossatuṣāraupaṣṭambhitadehānāṃ dehinām avidagdhāḥ snehād gauravād | ||
| - | upalepitvāc ca śleṣmaṇassañcayam āpādayanti | sa saṃcayo | ||
| - | vasanterkakiraṇapravilāyitaḥ śleṣmikāṃ vyādhīṃ janayati | tā evauṣadhyau | ||
| - | grīṣmaniḥsārā rūkṣā atimātralaghvyo bhavaty āpaś ca tā upayujyamānāḥ tatra | ||
| - | śaraddhemantayor madhyasamam ahorātraṃ yugapac cādhimāsakau bhavataḥ | | ||
| - | viṃśatikāṣṭhāś caikanimeṣārdhaś ca dinapariparivṛddhir uttarāyaṇe | | ||
| - | sūryapratāpopaśoṣitadehānān dehināṃ raukṣyāl laghvāc ca vāyoḥ sañcayam | ||
| - | āpādayanti | sa sañcayaḥ prāvṛṣi cātyarthaṃñ jalopaklinnāyāṃ bhūmau | ||
| - | cātiklinnadehānāṃ dehināṃ śītavātavarṣerito vātikāṃ vyādhīṃñjanayati | evam | ||
| - | eṣāṃ doṣāṇāṃ sañcayaprakopahetur uktaḥ |</l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | śaradvasantaprāvṛṭsu ca prakupitānāṃ nirharaṇaṃ |</l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | śleṣmikāṇānnidāghe vātikānāṃ śaradi | svabhāvatas tv ete sañcayaprakopaśamā | ||
| - | vyākhyātāḥ ||</ | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | aparāhṇe prāvṛḍliṅgaṃ | pradoṣe vārṣikaṃ | śāradam ardharātre | pratyuṣasi | ||
| - | haimanam upalakṣayet | evam ahorātram api varṣam iva | ||
| - | śītoṣṇavarṣadoṣopacayaprakopopaśamair jānīyāt</ | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | tūpayayujyamānāḥ prāṇāyurbalavīryaujaskaryo bhavanti |</l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | khalu viparītāny auṣadhīr vyāpādayanty āpaś ca |</l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |</l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | viṣauṣadhipuṣpagandhena vā vāyunopanītena | | ||
| - | kāsaśvāsapratiśyāyaśirorogajvarair upatapyante prajāḥ grahanakṣatracaritair | ||
| - | vā | śayanāsanayānavāhanam aṇiratnopa karaṇagarhitalakṣaṇaprādurbhāvair | ||
| - | vā</ | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | parityāgaśāntiprāyaścittabalimaṅgalajapahomopahārejyāñjalinamaskārataponiyamadayādānadīkṣābhyupagamadevatābrāhmaṇaguruparair | ||
| - | bhavitavyam evaṃ sādhu bhavati ||</ | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | ||< | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | |||
| - | |||
| - | |||
| - | </ | ||
| - | |||
| - | <div n=" | ||
| - | |||
| - | < | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | ṣaṣṭhe māse saptame vā śuklapakṣe praśasteṣu tithikaraṇamuhūrttanakṣatreṣu | ||
| - | kṛtamaṅgalaṃ svastivācanan dhātryaṅke kumāram upaveśyābhisāntvayamāno bhiṣag | ||
| - | vāmahastenākṛṣya karṇṇan daivakṛte chidre dakṣiṇahastena ṛju vidhyet | | ||
| - | pūrvvan dakṣiṇaṃ kumārasya vāmaṅ kanyāyāḥ | pratanuṃ sūcyā bahalam ārayā | ||
| - | ||2|| <anchor n=" | ||
| - | |||
| - | |||
| - | <ab corresp="# | ||
| - | <list type=" | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | vulgate.</ | ||
| - | </ | ||
| - | </ab> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | nirupadravatā taddeśaviddhaliṅgam ||3||< | ||
| - | |||
| - | |||
| - | <ab corresp="# | ||
| - | <list type=" | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | folio, so the rest of this chapter is constructed on the basis of | ||
| - | witnesses N and H.</ | ||
| - | </ | ||
| - | </ab> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | > </ | ||
| - | > </ | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | yavamadhukamañjiṣṭhāgandharvvahastamūlair mmadhughṛtapragāḍhair ālepayet | | ||
| - | surūḍhañ cainam punar vvidhyet ||5|| <anchor n=" | ||
| - | |||
| - | |||
| - | <ab corresp="# | ||
| - | <list type=" | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | read < | ||
| - | </ | ||
| - | </ab> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | varttiṃ sthūlatarāṅ kurvvīta pariṣekañ ca tam eva ||6|| </l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | laghupravarddhanakena muñcet ||7||</ | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | yathā | nemīsandhānakaḥ | utpalabhedyakaḥ | vallūrakaḥ | āsaṅgimaḥ | | ||
| - | gaṇḍakarṇṇaḥ | āhāryaḥ | nirvvedhimaḥ | vyāyojimaḥ | kapāṭasandhikaḥ | | ||
| - | arddhakapāṭasandhikaḥ | saṅkṣiptaḥ | hīnakarṇṇaḥ | vallīkarṇṇaḥ | | ||
| - | yaṣṭīkarṇṇaḥ | kākauṣṭhaḥ | iti | teṣu tatra pṛthulāyatasamobhayapālir | ||
| - | nemīsandhānakaḥ | vṛttāyatasamobhayapālir utpalabhedyakaḥ | | ||
| - | hrasvavṛttasamobhayapālir vallūrakarṇṇakaḥ | abhyantaradīrghaikapālir | ||
| - | āsaṅgimaḥ | bāhya< | ||
| - | ubhayato' | ||
| - | vyāyojimaḥ | abhyantaradīrghaikapālir itarālpapāliḥ kapāṭasandhikaḥ | | ||
| - | bāhyadīrghaikapālir itarālpapāliś cārddhakapāṭasandhikaḥ | tatraite | ||
| - | daśakarṇṇasandhivikalpā bandhyā bhavanti | teṣān nāmabhir evākṛtayaḥ prāyeṇa | ||
| - | vyākhyātāḥ | saṃkṣiptādayaḥ pañcāsādhyāḥ | tatra śuṣkaśaṣkulir itarālpapāliḥ | ||
| - | saṃkṣiptaḥ | anadhiṣṭhānapāliḥ paryantayoś ca kṣīṇamāṃso hīnakarṇṇaḥ | | ||
| - | tanuviṣamapālir vallīkarṇṇaḥ | granthitamāṃsaḥ stabdhasirātatasūkṣmapālir | ||
| - | yaṣṭīkarṇṇaḥ | nirmmāṃsasaṃkṣiptāgrālpaśoṇitapāliḥ kākauṣṭha iti | baddheṣv | ||
| - | api dāha< | ||
| - | siddhim upayānti ||9|| <anchor n=" | ||
| - | |||
| - | |||
| - | <ab corresp="# | ||
| - | <list type=" | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | (1.16.10) point out that others read | ||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | also mentions that some read | ||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | read < | ||
| - | </ | ||
| - | </ab> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <anchor n=" | ||
| - | <ab corresp="# | ||
| - | <list type=" | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | < | ||
| - | also absent in the version of the < | ||
| - | commented on by Cakrapāṇi, | ||
| - | "read by some" in regard to the joins (< | ||
| - | they describe.</ | ||
| - | </ | ||
| - | </ab> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | agropaharaṇīyoktopasambhṛtasambhāraḥ viśeṣataś cātropaharet surāmaṇḍakṣīram | ||
| - | udakaṃ dhānyāmlakapālacūrṇṇañ ceti | tato ' | ||
| - | grathitakeśāntaṃ laghubhuktavantam āptaiḥ suparigṛhītaṃ kṛtvā ca bandhān | ||
| - | upadhārya chedyabhedyalekhyavyadhanair upapādya karṇṇaśoṇitam avekṣyaitad | ||
| - | duṣṭam aduṣṭam veti tato vātaduṣṭe dhānyāmlodakābhyāṃ pittaduṣṭe | ||
| - | śītodakapayobhyāṃ śleṣmaduṣṭe surāmaṇḍodakābhyāṃ prakṣālya karṇṇam punar | ||
| - | avalikhet | anunnatam ahīnam aviṣamañ ca karṇṇasandhin niveśya sthitaraktaṃ | ||
| - | sandarśya madhughṛtenābhyajya picuplotayor anyatareṇāvaguṇṭhya nātigāḍhan | ||
| - | nātiśithilaṃ sūtreṇāvabadhya kapālacūrṇṇenāvakīryācārikam upadiśet | | ||
| - | dvivraṇīyoktena cānnenopacaret ||10|| </l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | sandadhyāt | sa hi vātaduṣṭe raktabaddho' | ||
| - | pittaduṣṭe gāḍhapākarāgavān | śleṣmaduṣṭe stabdhakarṇṇaḥ kaṇḍūmān | ||
| - | atipravṛttasrāvaḥ śophavān kṣīṇālpamāṃso na vṛddhim upaiti ||12|| </l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | śanaiḥ śanair abhivarddhayet | anyathā saṃrambhadāhapākavedanāvān bhavati | | ||
| - | punar api chidyeta ||13|| </l> | ||
| - | |||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | godhāpratudaviṣkirānūpaudakavasāmajjāpayastailaṃ gaurasarṣapajañ ca | ||
| - | yathālābhaṃ saṃbhṛtyārkālarkabalātibalānantāvidārīmadhukajalaśūkaprativāpan | ||
| - | tailam pācayitvā svanuguptan nidadhyāt ||14|| <anchor n=" | ||
| - | /></ | ||
| - | |||
| - | |||
| - | <ab corresp="# | ||
| - | <list type=" | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | been accepted by Cakrapāṇi (1.16.18–20), | ||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | read sarpis in the place of < | ||
| - | compound beginning with < | ||
| - | some read < | ||
| - | </ | ||
| - | </ab> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | < | ||
| - | tato ' | ||
| - | n=" | ||
| - | |||
| - | |||
| - | <ab corresp="# | ||
| - | <list type=" | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | < | ||
| - | '< | ||
| - | elsewhere.</ | ||
| - | </ | ||
| - | </ab> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | ||16||< | ||
| - | |||
| - | |||
| - | <ab corresp="# | ||
| - | <list type=" | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | < | ||
| - | bhavet</ | ||
| - | </ | ||
| - | </ab> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | < | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | < | ||
| - | yo yathā suniviṣṭaḥ syāt tat tathā yojayed bhiṣak ||17||< | ||
| - | n=" | ||
| - | |||
| - | <ab corresp="# | ||
| - | <list type=" | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | < | ||
| - | version) instead of < | ||
| - | </ | ||
| - | </ab> | ||
| - | |||
| - | < | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | ||
| - | |||
| - | < | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | |||
| - | <ab corresp="# | ||
| - | <list type=" | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | < | ||
| - | states that some read, < | ||
| - | vayaḥsthasya śarīriṇaḥ | nāsānurūpaṃ saṃcchidya patraṃ gaṇḍe | ||
| - | niveśayet ||</ | ||
| - | </ | ||
| - | </ab> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | taṃ sādhubaddham bhiṣag apramattaḥ ||20||</ | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | |||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | </ | ||
| - | |||
| - | </ | ||
| - | |||
| - | </ | ||
| - | </ | ||
| - | </ | ||