MS Cambridge CUL Add. 2491

Suśruta project, University of Alberta

Cambridge UK Cambridge University Library Add. 2491 C A paper manuscript in Devanāgarī script. Gayadāsa NyāyacandrikāNyāyacandrikā Sanskrit in Devanagari script.

Folio 1 missing.

ba and va not distinguished.
Transcribed f. 2r.
bālo tikaṃ kṛtaṃ prāṇikāyaṃ tasyedaṃ hetusvalakṣaṇakāryaciṃtayā sthānam iti|| hetutvād iti eva viśeṣo ralivyākhyā prakathayiṣyāmā|| yathovāca dhanvaṃtarir iti pratisaṃskartṛsūtraṃ|| tatrādau hetuniścaṃtanam āha|| sarvabhūtānām ityādi|| sarvabhūtāni kṛtyāni utpādayaṃti| vakṣyamāṇamahadāyāmūlatagaṃ tasya kāraṇaṃ kiṃ tad ity āhā avyaktaṃ nāma || nāmaprasiddhyupasaṃgrahe|| tatra vyaktam api yat dravyaṃ prasiddhaṃ || tena vyaktād avyaktam iti || paramātmany api avyaktasaṃjñā nirastā | kiṃ tad avyaktaśabdaprasiddham ity āha| satvarajastamolakṣaṇam iti| carake || punar ātmany evāvyaktavyapadeśā|| ata eva caturviṃśatikatatvaṃ || tasyāvyaktasya kāraṇam athāstīti darśayann āha|| akāraṇam iti avidyamānotpattihetrur aṣṭarūpam iti|| aṣṭau rūpāṇi cāsya|| etā ca tā buddhi ahaṃkāraspāñcatanmātrāṇāṃ pṛthakkāraṇatvaṃ niṣiddhaṃ|| anye pi pradhānasyaiva pariṇamato buddhyādīni rūpāṇīty ūcuḥ||cha|| aṣṭarūpam ity atra jajā|| avyaktabuddhyahaṃkārā|| pañcamahābhūtānīty āha|| paṭhaṃti ca vyāsam|| bhūmir āpo nalo vā mano buddhir eva ca | ahaṃkāra itīyaṃ me bhinnā prakṛtir aṣṭadhā||1|| tathāpi hi vara ke 'pi|| svādīni busahaṃ kāras tathāṣṭama iti|| tatra vyāsasya manasā pratiṣṭā nirddeśo na carakasya va ruṣo pa śatabhinna darśanatvāt|| atra sarvabhūtānām ity asya bhāṣyaṃ nirddiśann āha|| akhilama stasya mahadāditatvabhūtabhavanopakaraṇātmakaviśvasya bhavahetur iti||cha|| upādānakāraṇam iti|| atha || saṃbhavasya hetur ity ato bhavaṃti|| tatrākhila jagadutpādakārakasya mahadādir ity arthaḥ|| tadekamiti śilopaṭṭavat sāmyāvasthāyāṃ sthitena punas tridaṃḍavat|| ataḥ śilākākalyaṃ bhinnam etat vyavasthitam| anekeṣāṃ bahūnāṃ kṣetrajñānāṃ śarīravidāṃ karmmapuruṣāṇāṃ teṣāṃ śarīrabhāvāya|| adhiṣṭāṇaṃ viṣayaḥ|| eteṣāṃ karmmātmakānāṃ punaḥ parityāgam eva|| ekam anekeṣāṃ adhiṣṭānam iti|| prasrutam upamānena saṃbaṃdaṃ kurvann āha||cha|| audakānāṃ bhāvānām iti||udakabhāvāsv audakāḥ|| nadīnadasarastaḍāgaprabhṛtayaḥ|| ānye audakabhāvā matsyādaya ity āhuḥ|| tan na manyaṃte|| gaṃgādyadhiṣṭānatvāt|| audakānāṃ bhāvānāṃ pradeśākhyāpako dṛṣṭoparsmmavatad evāvyaktaṃ karaṇatve nādhikṛtaṃ|| sarvabhūtānāṃ kāraṇam iti vacanāt|| ātmanaḥ punar bhūtasadbhāvina akāraṇatvaṃ nityatvaṃ ca|| sadakāraṇavan nityam iti vacanāt|| ata eva kṣetrajñasya paṃgvaṃdhar iva saṃyogaḥ|| tad uktaṃ|| puruṣasya darśanārthaṃ kevalyārthaṃ|| tathā pradhmanasya|| paṃgvaṃdhavad ubhayor api| saṃyo