MS Kathmandu NAK 5-333, Uttaratantra, 31-44

Suśruta project, University of Alberta

Kathmandu [region] Nepal Kaiser Library https://www.klib.gov.np/ [collection] 5-333 H [description of manuscript] Suśruta Suśrutasaṃhitā [title of commentary] [Sanskrit in Nepalese script.]

Some observations. Missing verses/lines in 6.1

SS.6.1.24cd SS.6.1.44 SS.6.1.45abcd

Metre Break

SS.6.1.3cd 6.1.6ab SS.6.1.18ab SS.6.1.21cd SS.6.1.29cd

Verse SS.6.1.26 and 27 are not in sequence and mixed up with each other. Folio no 353r has a few words in the margin below which I couldn’t find where to add them.

6.41 from NAK 5-333: the ending of the chapter is: uttaratantre śoṣacikitsā aṣṭatriṃsattamaḥ kāyacikitsāyāṃ tṛtīyodhyāyaḥ || So it looks like it is being called chapter 38, not 41.

Missing verses

SS.6.39.2, 7cd, 11cd, 12, 13ab, 16cd, 17, 18, 19ab, 33cd, 34ab, 35, 36, 37, 38ab, 39cd, 40ab, 42, 43, 44, 45ab, 49cd, 50.1, 50.2, 50.3, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57cd, 62ab, 68cd, 71cd, 71ef, 72, 73, 74, 75, 78cd, 82cd, 95cd, 96ab, 99, 100ab, 101ab, 102ab, 109ab, 110cd, 114, 115ab, 116cd, 117, 118, 119ab, 122cd, 123, 125cd, 135cd, 136, 137ab, 138cd, 139cd, 142cd, 144ab, 145ab, 147cd, 148ab, 157, 160

Additions:

SS.6.39.32a, 49a, 57a, 82a, 99a, 101a, 103cd, 103ef, 103gh, 113a, 121a, 121b, 121c, 121d, 134a, 136a, 138a, 142a, 144a, 156a, 158a, 158b

Special Notes

a) 6.39.68cd is placed at 6.39.71cd b) 6.39.75cd is placed at 6.39.71ef c) 6.39.121cd is placed after 121d d) 124ab is after 121a e) 124cd is at 123 f) 127cd is after 128 g) 128cd after 127cd h) 134ab is after 128cd i) 129cd is after 134ab j) 129ab is after 129cd k) 134cd is after 134a l) 140cd - half verse has different text m) 143cd - half verse has different text
1) I have doubt about the chapter number as the colophon of the manuscript mentions: "uttaratantre'ṣṭapañcāśattamaḥ kāyacikitsāyāṃ yonivyāpaccikitsā trayoviṅśatitamo'dhyāyaḥ samāptaḥ ||" As I have understood it, the above heading is given to the subject of this mail . I have also marked the same in the transcription file. Please comment. 2) The folios which I have transcribed i.e 480r:3, 480v, 481r, 481v are not paginated. 3) Missing verses: 6.38.2, 3, 4, 5ab, 5cd, 5, 6, 7, 6.38.30ab, 32cd, 32ef Probably, 6.38.4.1 is left out to mark in the vulgate copy, like other verses 6.38.3.1, 6.38.2 etc. which are in manuscript. I am not sure about this observation. In vulgate, verse number 6.38.8.1 is shown as missing but in manuscript I could not find different text relating to that for addition. (Here, also I may be wrong.) 4) Additions: 6.38.3.1, 3.2, 4.1, 5.1, 6.1, 7.1 5) SS. 6.38.8cd, 17 cd , 23cd, 26cd, 27cd - the second half has different text. 6) SS.6.38.28 ab - the first half has different text. This adhyaya is numbered 47 in the vulgate and 44.9 in NAK 5-333 1) Missing verses: 6.47.2, 6.47.4cd, 6.47.11, 12, 6.47.21ab, 22cd, 23ab, 29cd, 30ab 6.47.54ab, 6.47.65cd, 68cd 6.47.73cd, 75cd, 76, 79ab 2) Additions: 6.47.4a, 4b, 6.47.13a, 13b, 13c, 13d, 13e, 13f, 13,g, 13h, 13i, 13j, 6.47.65a, 66a, 68a 6.47.73a, 73b, 73c, 73d, 73e, 73f, 73g 3) Special Notes: i) The text of 6.47.4a and 4b added by me is intermingled with 6.47.4cd which is shown missing by me. ii) 6.47.20cd - the second half verse has different text. iii) 6.47.38 - the first half verse has different text. iv) 6.47.43cd and 44ab - the text is intermingled i.e. 43.cd has only a word whereas 44ab has rest of the text. v) The Letter-numerals given on the folios are not noted by me in the transcription.
N
ba and va not distinguished. Nepala Saṃvat 663 (1465 CE). Nepal
Started the file. Transcription of 6.17 Transcription of SS 6.42 Transcription of SS 6.43 Transcription of SS 6.44 Transcription of SS 6.45 Transcription of SS 6.01 Transcription of SS 6.41 Transcription of SS 6.04 Updated version of SS 6.42 Transcription of SS 6.15 Transcription of SS 6.39 Transcription of SS 6.38 Transcription of SS 6.47 Transcription of SS 6.41 Transcription of SS 6.46 Transcription of SS 6.48 Transcription of SS 6.49 Transcription of SS 6.50 Transcription of SS 6.51 Transcription of SS 6.03 Transcription of SS 6.05 Transcription of SS 6.07 Transcription of SS 6.08 Transcription of SS 6.18 Transcription of SS 6.09 Transcription of SS 6.61 Transcription of SS 6.10 Transcription of SS 6.11 Minor corrections in SS 6.18 Transcription of SS 6.16 Transcription of SS 6.30 Transcription of SS 6.19 Transcription of SS 6.25 Transcription of SS 6.26 Transcription of SS 6.27 Transcription of SS 6.62 Transcription of SS 6.28 Transcription of Su.6.63 Transcription of SS 6.20 Transcription of SS 6.29 Transcription of SS 6.31 Transcription of SS 6.34 Transcription of Su.6.54 Transcription of SS 6.35 Transcription of SS 6.36 Transcription of Su.6.64 Transcription of Su.6.65 Transcription of SS 6.55 minor corrections in SS 6.55 Transcription of SS 6.56 Transcription of SS 6.57 minor corrections in SS 6.57 Transcription of SS 6.40 (fragment only survives) Transcription of SS 6.58 minor corrections in SS 6.58 Transcription of SS 6.59 Correction of 6.65 (6.64 in Nepalese mss) Rechecked and corrected 6.39 Split the uttaratantra files from 31-end into 31-44 and 45-66. Updated all the file and folder names accordingly. Removed the empty passage tags so that these passages do not show up in the edition as being present but empty. Restructuring of the Uttaratantra xml files. The xml files are now divided according to the internal naming of the sections, Śālākyatantra (adhyāyas 1-26), Kumāratantra (27-38), Kāyacikitsātantra (39-59), Bhūtavidyātantra (60-62), Tantrabhūṣaṇādhyāya (63-66). Moved vulgate 6.38 to the Kāyacikitsā, where it appears in NE
athāto navagrahavijñāyam vyākhyāsyāmaḥ || vālagrahāṇām vijñānaṃ sādhanañ cāpyanantaraṃ | utpattiñ kāraṇaiñ caiva saśrutaikamanā śṛṇu || skandagrahas tu prathamaḥ skandāpasmāra eva ca | śakunī revatī caiva pūtanā cāndhapūtanā || pūtanā śītanāmā ca tathaiva mukhamaṇḍikā | navamo naigameṣaś ca yaḥ pitṛgrahasaṃjñitāḥ || dhātrīmātroś copacārāparadvāñ chaucabhraṣṭaṃ maṅgalācārahīnāṃ | trastān bhītāñ tritāñs tarjitān vā pūjāhetor hi syur ete kumārān || aiśvaryas thāste na śakyam viśakyaṃ viśanto vedaṃ draṣṭuṃ mānuṣair viśvarūpāḥ | āptaṃ vākyaṃ samyag īkṣyābhidhās ye liṅgāny eṣāṃ yāni deheṣu tāni || stabdhākṣaḥ kṣatavasagandhikaḥ stanadviḍ ¦syo hatacaraṇekapatranetraḥ | udvignaḥ salulitacakṣuralparogī skandārtto bhavati ca gāḍhamuṣṭivandhā || niḥsaṃjño bhavati punar llabhet ca saṃjñaṃ saṃrabdhaḥ karacaraṇaiś ca nṛtyatīva | viṇmūtraiḥ sṛjati vinadya jṛmbhamāṇaṃ phenāñś ca sṛjati ca tat sakhābhipannaḥ || srastāṅgo bhayacakito vihaṅgagandhā sā srāvavraṇapariparipīḍitaḥ samantāt | sphoṭaiś ca pracitatanuḥ sadāhapākair niḥsaṃjño bhavati śiśuḥ kṣataḥ śakunyā || raktāsyo haritamalobhipāṇḍudehaḥ śyāvo vā jvaramukhapākavedanārttaḥ | mṛdrīte vyāthitatanuś ca karṇanāsāṃ revatyā bhṛśam atipīḍitaḥ kumāraḥ || srastāṅgaḥ svapiti sukhan divā na rātrau vibhinnāṃ sṛjati ca kākatulyagandhiḥ | chardyārto hṛṣitatanūr uhaḥ kumāras tṛṣṇālur bhavati ca pūtanāgṛhītaḥ || yo dveṣṭi stanam atisārakāsahikkāc charddir vvā jvarasahitābhir ardyamānaḥ | durvvarṇṇaḥ satatamathāpi cāmlagandhī taṃ vvrūyād upahatam andhapūtanāyāḥ || ākrandatyati cakitas tu vepamānaḥ saṃlīnaḥ svapiti ca yasya cāntra kūjā | srastāṅgo bhṛśamatisāryate ca yo vaitaṃ vrūyā bhiṣag atha śītapūtanārtaḥ || mlānāṅgaḥ surucirapāṇipādavakro vahvāśī kaluṣasirāvṛtodaro yaḥ | saṃsṛṣṭaḥ śiśur atha vakrumaṇḍikā yā sodvego bhavati ca vas tu mūtragandhaḥ || yaḥ phenam vamati vināmyate ca madhye so¦dvego vihasati cordhvamīkṣamānaḥ | jvaryec ca pratatamatho vasāśragandhī sa jñeyo bhavati hi naigameṣadaṣṭaḥ || dhātrīstanadvidviṣṭavva āviṣṭo muhyate muhuḥ | tam vālan na cirādvanti grahaḥ sampūrṇalakṣaṇaṃ || viparītamataḥ sādhyaṃ cikitsedacirārdditaṃ || gṛhaṃ purāṇahaviṣābhyajya vālaṃ śucau śuciḥ | sarṣapā prakiret tatra tailadīpaṃ ca kārayet || sadā sannihitañ tu juhuyāddhvyavāhanaṃ | sarvvavanauṣadhīn vījān gandhapuṣpairalaṅkatān | agnaye kṛttikābhyaś ca svāheti satataṃ || namaḥ skandāya devāya grahādhipataye namaḥ | śirasā tvabhivandehaṃ pratigṛṇhīṣva me valiṃ || nīrujānirvvikāraś ca śiśurvvāś ca jāyatām iti || ❈ || kumāratantre navagraha¦vijñānīyaṃ prathamodhyāyaḥ || ||
athāto skandhagrahapratiṣedhanīyam adhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ || skandagrahopasṛṣṭānāṃ kumārāṇām praśasyate | vātaghnadrumapatrāṇān niḥ kvāthaḥ pariṣecane || teṣāṃ mūleṣu siddhañ ca tailam abhyañjane hitaṃ | aśvagandhasurāmustākotaryām api ceṣyate || siddhaṃ sarppiś ca sakṣīraṃ pānamasyopakalpayet | devadāruṇi rāsnā ca madhureṣv adrijeṣu ca | sarṣapā sarppanirmokaṃ vacā kākādanī ghṛtaṃ || uṣṭrājāvigavām vāpi romāṇy uddhūpanaṃ bhavet || somavallīmindravallīṃ śamīvilvāc ca vandakaṃ | mṛgādanyāś ca mūlāni grathikānyapi dhārayet || raktāni mālyāni tathā patākaṃ raktāñś ca gandhān vividhāñś ca bhakṣyān | ghaṇṭā ca devāya valin nivedya sakukkuṭāḥ skandahate hitāya || snānas trirātran niśi catvare ca kuryāt parśāliyavainivedya | gāyatri pūtābhir ayobhir agnim prajvālayed āhrtibhiś ca dhīmān || rakṣām anupravakṣāmi vālānām pāpanāśanī | ahanyahani kartavyā yā bhiṣag niratandritaiḥ || tapasān tejasāñ caiva vapiṣāṃ yaśasān tathā || vidhānaṃ yovyayo devaḥ sa te skandaḥ prasīdatu || grahasenāpatir ddevo devasenāpatir vvibhuḥ | devasenāripuharaḥ pātu tvāṃ bhagavān guhaḥ || devadevasya mahataḥ pāvakasya ca yaḥ sucaḥ | gaṅgomākṛttikānāñ ca sa te śarmma prayacchatu || raktamālyāmvaradharo raktacandanabhūṣitaḥ | raktadivyavapuḥ śrīmān pātu tvāṃ krauñcasūdanaḥ iti || || skandagrahapratiṣedhanīyaṃ dvitīyo 'dhyāya || ||
athātaḥ skandāpasmārapratiṣedham adhyāyam vyākhyāsyāmaḥ || vi¦lvaṃ śirīṣagolomī surasādirgaṇaś ca yaḥ | pariṣeke prayoktavyaḥ skandāpasmāraṇaśāntaye || vastumūtravipakvan tu tailamabhyañjane hitaṃ | kṣīravṛkṣakaṣāye ca ¦ kākolyādau gaṇe tathā || vipaktavyaṃ ghṛtañ cāpi pānīyam payasā saha | gṛdhrolūkapurīṣāṇi keśāhastinakhaṃ ghṛtaṃ || vṛṣabhasya ca romāṇi yojyāny uddhūpane pi ca | anantāṃ kukkuṭīṃ vimvīṃ markaṭīñ cāpi dhārayet || pakvāpakvāni māṃsāni prasannā rudhiraṃ payaḥ | bhūtodano nivedyaś ca skandāpasmāriṇo vata | catuḥpathe ca karttavyaṃ snānam asya yatātmanā || skandāpasmārasaṃjño yaḥ skandasya dayitaḥ sakhā | viśākhasaṃjñaḥ saśiṇāḥ śivos tu vitānena iti || 0 || skandāpasmārapratiṣedhastṛtīyaḥ || ||
athātaḥ śakunipratiṣedham adhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ || śakuny abhiparītasya kāryaṃ vaidhena dhīmatā | vetasāmrakapitthānāṃ niḥkvāthaḥ pariṣecane || kaṣāyamadhurais tailaiḥ kāryañjābhyañjanaṃ śiśāḥ | vraṇeṣūktāni cūrṇṇāni pathyāni vidhadhīta ca || skandagrahadhūpanāni pathyānīha bhavanti ca | skandāpasmāraṇa¦manaṃ ghṛtañ cāpīha pūjitaṃ || tilataṇḍulakaṃ mālyaṃ haritā¦lam manaḥśīlā | valir eṣa karañje tu nivedyo niyatātmanā || niṣkuṭe prayoktavyam snānam asya yathāvidhiṃ || antarikṣacarā devī sarvvālaṅkārabhūṣitā | ayomukhī tīkṣṇaśakunī devatā te prasīdatu || durdarśanā mahākāyā piṅgākṣī bhairavasvanā | laṃvodarīśaṅkukarṇā śakunī te prasīdatām iti || 0 || śakunīpratiṣedhaś caturthaḥ || ||
athāto revatīpratiṣedhaṃ vyā vyākhyāsyāmaḥ || aśvagandhā ja śṛṅgī ca śārivātha purnarnnavā | sahavidārī ca tathā kaṣāyaḥ pariṣecane | tailam abhyaṅgane kāyaṃ kuṣṭhe sarjarase tathā | palaṃ kaṣāyainalade tathā girikadaṃbake | vaṭāś ca karṇṇakakubhadhātakītindūkeṣu ca | kākolyādau gaṇecāpi pāṇīyaṃ sarpir iṣyate | gṛdhrolūkapurīṣāṇi tathā yavaphalāghṛtaṃ | saṃdhyayor ubhayoḥ kāryam etad uddhūpanaṃ śiśā | varuṇāriṣṭakamayaṃ rumakaṃ saindhavaṃ tathā | dhārayed yāpi satataṃ vacā putrakajīvake | śuklāḥ sumanaso lājapayaḥ śālyodanaṃ tathā | valin nivedya gotīrthe revatyaiprayatātmanā | saṃgame ca bhiṣak snānaṃ kuryād dhātrīkumārayoḥ | nānāvastradharādevī citramālyānulepanā | calatkuṇḍalinī śyāmā revatīte prasīdatu | yām upāsannisatataṃ devyo vividhabhūṣaṇāḥ | lamvākarālāvinatā tathaiva vahuputrikā | raivatī śuṣkanāsā ca sā ca devī prasīdatām iti || kumāra || 3 || ❈ ||
athātaḥ putanāpratiṣedham adhyāyam vyākhyāsyāmaḥ || kapotavaṃk ca aralur ca varuṇaḥ pāribhadrakaḥ | āsphotā caiva yo¦jyāḥ syur vvālasya pariṣecane || vacā vayaḥ sthā golomī haritālaṃ manaḥ śilā | kuṣṭhaṃ sarjjarasaś caiva tailārthe vargam iṣyate || hitaṃ ghṛtaṃ tukākṣīryāḥ siddhaṃ madhurakeṣu ca | kuṣthatālīsakhadirāḥ sarṣapaiṣṭajane tathā || śananākulakumbhīkā majjāno vadarasya ca | karkkaṭāsthi ghṛtañ cāpi dhūpanaṃ saha sarṣapaiḥ || kākādanīṃ citraphalāṃ vimvīṃ guñjāñ ca dhārayet | matsyodanañ ca kurvvīta kṛśaram palalan tathā || śarāvasampuṭakṛtam valiṃ śūnyagṛhaṃ haret | utsṛṣṭānnābhiṣekaś ca śiśoḥ snāpanam iṣyate || malināmvarasamvītā malinārūkṣamūrdhajā | śūnyāgāraśrayādevī dārakaṃ pātapūtanā iti || 0 || pūtanāpratiṣedhaḥ ṣaṣṭhaḥ || ||
athā¦to 'ndhapūtanāpratiṣedham adhyāyam vyākhyāsyāmaḥ || tiktakadrumāṇāṃ patraiś ca kvāthaḥ kāryo 'vasecane | surā sauvīrakañ kuṣṭhaṃ haritālam manaḥ śilā || tathā sarjjarasaś cā pi tailārtham apasaṃharet || pippalīpippalīmūlaṃ vargam madhurakam madhuḥ || sālaparṇī vṛhatyau ca ghṛtārtham api vuddhimān | purīśaṃ kaukkuṭaṃ keśāḥ ścarmma sarvppatvageṣu ca || jīrṇṇāṃ ca bhikṣusaṃghāṭīṃ dhūpanāyopakalpayet | kukkuṭīṃ markkaṭīvimvīm anantā cāpi dhārayet || mānsamāsan tathā pakvaṃ śoṇitañ ca catuṣpathe || nivedyam antañ ca gṛhe śiśoḥ snapanam iṣyate || karālapiṅgalā muṇḍā ṣāyamvaradhāriṇī | devī vālam imaṃ prītā rakṣatām andhapūtanā iti || 0 || andhapūtanāpratiṣedhaḥ saptamodhyāyaḥ || ||
athātaḥ śītapūtanāpratiṣedhanīyam adhyāyam vyākhyāsyāmaḥ || viṃvīṃ kapitthasūrasan tathā vilvapracīvalau | naṃdībhallātakaṃ cāpi pariṣeke 'vacārayet || vastamūtraṃ gavāṃ mūtramūstacāmavadārū ca | kuṣṭhañ ca sarvvagandhañ ca tailārtham avacāra¦yet || rohiṇīsarjjakhadirapalāśakakubhatvacaḥ | niḥkvāthya tasminnikvāthe sakṣīraṃ vipaceddhṛtaṃ || gṛdhrolūkapurīṣāṇi vastagandhāṃ sahāmvacāṃ | nivasya patrā¦ṇi tathā pūpanārtham prayojayet || dhārayed api guñjāñ ca lamvāṃ kākādanīn tathā | nadhyāmaṅgodanaiś cāpi tarppayec chītapūtanāṃ || jalāyaśānte vālasya spanañ copadiśyate || mugdaudanāśinī devī surāśoṇitapāyinī | jalāśayaratādevī pātu tvāṃ śītapūtanā iti || 0 || śītapūtanāpratiṣedho 'ṣṭamaḥ || ||
athāto mukhamaṇḍikāpratiṣedhanīyam adhyāyam vyākhyāsyāmaḥ || kapitthavilvatarkkārīvaṃśagandharvvahastakaḥ || kuverākṣī ca yojyāni vālasya pariṣecane || svarasairbhṛṅgavṛkṣāṇāṃ tathaiva hayagandhayā | tailaṃ vasāṃ ca saṃyojya paced abhyañjanaṃ śiśāḥ || madhūlikā payasyā ca tukākṣīdyo gaṇe na ca | madhuraiḥ pañcamūlyāś ca kanīyasyā ghṛtam pacet || yavāḥ sarjjarasaḥ kuṣṭhaṃ sarppiścoddhūpanaṃ hitaṃ | dhārayed api jihvāś ca cāṣavaiḍālasatyajāḥ || varṇakaṃ cūrṇakaṃ mālya¦m añjanam pāratan tathā | manaḥ śilāñ copaharet goṣṭhamadhye valiṃ śuciḥ || mantrapūtābhir adbhiś ca tatraiva snāpanam bhavet || alaṅkatā rūpavatī subhagā kāmarūpiṇī | goṣṭhamadhyālayā devī pātu tvāṃ mukhamaṇḍikā iti || 0 || mukhamaṇḍikāpratiṣedhanīyaṃ navamaḥ || ||
athāto naigameṣapratiṣedhanīyam adhyāyam vyākhyāsyāmaḥ || vilvāgnimanthapūtīkāḥ kāśmaryā pariṣecane | savītañcāpi dhānyāmlam pariṣekapraśasyate || priyaṅgu saralānantā śatapuṣpākuṭannaṭaiḥ || pacet tailaṃ surātakradadhimastvamlakāñjikaiḥ | pañcamūladvayakvāthaiḥ kṣīre madhurakeṣu¦ ca | paced ghṛtañ ca matimān kharjjūryā mastakena ca || vacā vayaḥ sthā jaṭilāṃ cāpi dhārayet | tilataṇḍulakais tulyaṃ bhakṣāṃś ca vividhāni ca || kumārapitṛme¦ṣāya vṛkṣamūle nivedayet || adhastān kṣīravṛkṣasya snāpanañ copadiśyate | ajānanaṃ calākṣi¦bhrū kāmarūpī mahāyaśāḥ | vālaṃ vālapitā devo naigameṣo 'bhirakṣatām iti || 0 || naigameṣapratiṣedhanīyaṃ daśamodhyāya || ||
athāto grahotpatnāmādhyāyam vyākhyāsyāmaḥ || navaskandādayaḥ proktā vālānāṃ ya ime grahāḥ | śrīmanto divyavapuṣo nārīpuruṣavigrahāḥ || ete guhasya rakṣārthaṃ kṛttikomāgniśūlibhiḥ | sṛṣṭāḥ śaravanasthā¦sya rakṣitasatmatejasā || strīvigrahāgrahā ye tu nānārūpā mayeritāḥ | devīnāṃ kṛttikānān te bhāgā rājasatāmasā || naigameṣas tu pārvvatyā sṛṣṭo meṣānano grahaḥ | kumāradhāro devasya guhasyātmod bhavasya ca || skandāpasmāraḥ sañja yaḥ so 'gnināgnisamadyutiḥ | saivaskandasakho nāmnā viśākha iti cocyate || skandaḥ sṛṣṭo bhagavatā devena tripurāriṇā | vibharti cāparaṃ saṃjñaṃ kumāra iti sa grahaḥ || vālalīlādharo yoyaṃ devaṃ rudrāgnisambhavaḥ | mithyā vāleṣu bhavavān na khalveṣu pravarttate || kumāraskandasāmānyād atra kecid paṇḍitāḥ | gṛṇhātītya parijñānād vruvate dehacintakāḥ || tato bhagavati skande devasenāpatau kṛte | upatasthur grahāsdyute dīptaśaktidharaṃ guhaṃ || ūcuḥ prāñjalaś caivanaṃ vṛttin na vidadhatsviti | teṣām arthe tataḥ skandaḥ śivan devamacodayat || tato grahās tān uvāca bhagavān bhaganetrahā | tairyagyonim mānuṣañ ca ¦ devañ ca tṛtauañ jagat || parasparopakāreṇa varttate dhāryate tathā | devā manuṣyān prīṇanti tairyagyonin tathaiva ca || yathākālaṃ pravarttanta uṣṇaṃ varṣahimādribhiḥ | ijyāvalinama¦skārair jappahomais tathaiva ca || samyak prayuktaiś ca naraiḥ prīṇayantya tadevatāṃ | bhāgadheyā vibhaktāś ca śeṣaṃ kiñcin na vidyate || tad yuṣmākaṃ śubhā vṛttiḥ pūjāsv eva bhaviṣyati | kuleṣu yeṣu nejyante devatāpitaras tathā || vrāhmaṇāḥ sādhavo vāpi guravo 'tithayas tathā | nivṛtta śaucācāreṣu tathā klaśopajīviṣu || utsannabhikṣavaliṣu tathā bhinnagṛheṣu ca | gṛheṣu yeṣu te vālāñ stān hiṃsaṃ dhvamaśaṅkitāḥ || tatra vo vipulā vṛttiḥ pūjā caiva bhaviṣyati | evaṃ grahās samutpannā vālā hiṃ santi cāpy ataḥ || grahopasṛṣṭā vālās tu duścikitsyatamāḥ smṛtāḥ | vaikalyam maraṇam cāpi dhruvaṃ skandagrahe nṛṇām iti || 0 || skandagrahas tu prathamaḥ skandāpasmāra eva ca || śakunīrevatī caiva pūtanā cāndha pūtanā || pūtanāśītanāmā ca tathaiva mukhamaṇḍikā | navamo naigameṣaś ca yaḥ pittagrahasaṃjñitaḥ || prathamagra¦haliṅgañ ca anta ca grahasambhavaḥ | sampiṇḍu na hi pālānām adhyādādaśacaika ca || iti kumāratantre grahotpattin nāmaikādaśamodhyāya uttaratantre pañcatriṃśattamo 'dhyāyaḥ || ||