[uttaratantram]
saptaviṃśatitamo 'dhyāyaḥ |
athāto navagrahākṛtivijñānīyam adhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ ||
bālagrahāṇāṃ vijñānaṃ sādhanaṃ cāpy anantaram |
utpattiṃ kāraṇaṃ caiva suśrutaikamanāḥ śṛṇu ||
skandagrahas tu prathamaḥ skandāpasmāra eva ca |
śakunī revatī caiva pūtanā cāndhapūtanā ||
pūtanā śītanāmā ca tathaiva mukhamaṇḍikā |
navamo naigameṣaś ca yaḥ pitṛgrahasaṃjñitaḥ ||
dhātrīmātroḥ prākpradiṣṭāpacārācchaucabhraṣṭānmaṅgalācārahīnān |
trastān hṛṣṭāṃtarjitān tāḍitān vā pūjāhetorhiṃsyurete kumārān ||
aiśvaryasthāste na śakyā viśanto dehaṃ draṣṭuṃ mānuṣairviśvarūpāḥ |
āptaṃ vākyaṃ tatsamīkṣyābhidhāsye liṅgānyeṣāṃ yāni dehe bhavanti ||
śūnākṣaḥ kṣatajasagandhikaḥ stanadviḍ vakrāsyo
hatacalitaikapakṣmanetraḥ |
udvigraḥ sululitacakṣuralparodī skandārto bhavati ca gāḍhamuṣṭivarcāḥ ||
niḥsaṃjño bhavati punar bhavet sasaṃjñaḥ saṃrabdhaḥ karacaraṇaiś ca
nṛtyatīva |
viṇmūtre sṛjati vinadya jṛmbhamāṇaḥ phenaṃ ca prasṛjati tat sakhābhipannaḥ ||
srastāṅgo bhayacakito vihaṅgagandhiḥ saṃsrāvivraṇaparipīḍitaḥ
samantāt |
sphoṭaiś ca pracitatanuḥ sadāhapākair vijñeyo bhavati śiśuḥ kṣataḥ śakunyā ||
raktāsyo haritamalo 'tipāṇḍudehaḥ śyāvo vā jvaramukhapākavedanātaḥ
|
revatyā viyathitatanuś ca karṇanāsaṃ mṛdgāti dhruvam abhipīḍitaḥ kumāraḥ ||
srastāṅgaḥ svapiti sukhaṃ divā na rātrau viḍ bhinnaṃ sṛjati ca
kākatulyagandhiḥ |
chardyārto hṛṣitatanūruhaḥ kumāras tṛṣṇālur bhavati ca pūtanāgṛhītaḥ ||
yo dveṣṭi stanamatisārakāsahikkācchardībhir jvarasahitābhir
ardyamānaḥ |
durvarṇaḥ satatam adhaḥśayo 'mlagandhistaṃ brūyur bhiṣaja ihāndhapūtanārtam ||
udvigro bhṛśam ativepate prarudyāt saṃlīnaḥ ssvapiti ca yasya
cāntrakūjaḥ |
visrāṅgo bhṛśam atisāryate ca yastaṃ jānīyād bhiṣag iha śītapūtanārtam ||
mlānāṅgaḥ surucir apāṇipādavaktro bahvāśī kaluṣasirāvṛtodaro yaḥ |
sodvego bhavati ca mūtratulyagandhiḥ sa jñeyaḥ śiśur iha vaktramaṇḍikārtaḥ ||
yaḥ phenaṃ vamati vinamyate ca madhye sodvegaṃ vilapati
cordhvamīkṣamāṇaḥ |
jvaryeta pratatamatho vasāsagandhir niḥsaṃjño bhavati hi naigameṣajuṣṭaḥ ||
prastabdho yaḥ stanadveṣī muhyate cāviśanmuhuḥ |
taṃ bālamacirāddhanti grahaḥ saṃpūrṇalakṣaṇaḥ ||
viparītamataḥ sādhyaṃ cikitsedacirārditam |
gṛhe purāṇahaviṣābhyajya bālaṃ śucau śuciḥ ||
sarṣapān prakiretteṣāṃ tailairdīpaṃ ca kārayet |
sadā sannihitaṃ cāpi juhuyāddhavyavāhanam ||
sarvagandhauṣadhībījairgandhamālyairalaṅkṛtam |
agnye kṛttikābhyaś ca svāhā svāheti saṃtatam ||
namaḥ skandāya devāya grahādhipataye namaḥ |
śirasā tvābhivande 'haṃ pratigṛhṇīṣva me balim |
nīrujo nirvikāraś ca śiśurme jāyatāṃ drutam ||
iti suśrutasaṃhitāyām uttaratantrāntargate kumāratantre
navagrahākṛtivijñānīyo nāma (prathamo 'dhyāyaḥ, āditaḥ) saptaviṃśo 'dhyāyaḥ ||27 ||
aṣṭāviṃśatitamo 'dhyāyaḥ |
athātaḥ skandhagrahapratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ ||
skandagrahopasṛṣṭānāṃ kumārāṇāṃ praśasyate |
vātaghnadrumapatrāṇāṃ niṣkvāthaḥ pariṣecane ||
teṣāṃ mūleṣu siddhaṃ ca tailamabhyañjane hitam |
sarvagandhasurāmaṇḍakaiḍaryāvāpamiṣyate ||
devadāruṇi rāsnāyāṃ madhureṣu drumeṣu ca |
siddhaṃ sarpiś ca sakṣīraṃ pānamasmai prayojayet ||
sarṣapāḥ sarpanirmoko vacā kākādanī ghṛtam |
uṣṭrājāvigavāṃ caiva romāṇyuddhūpanaṃ śiśoḥ ||
somavallīmindravallīṃ śamīṃ bilvasya kaṇṭakān |
mṛgādanyāś ca mūlāni grathitānyeva dhārayet ||
raktāni mālyāni tathā patākā raktāś ca gandhā vividhāś ca bhakṣyāḥ
|
ghaṇṭā ca devāya balirnivedyaḥ sukukkuṭaḥ skandagrahe hitāya ||
snānaṃ trirātraṃ niśi catvareṣu kuryāt puraṃ śāliyavairnavais tu |
adbhiś ca gāyatryabhimantritābhiḥ prajvālanaṃ vyāhṛtibhiś ca vahneḥ ||
rakṣāmataḥ pravakṣyāmi bālānāṃ pāpanāśinīm |
ahanyahani kartavyā yā bhiṣagbhir atandritaiḥ ||
tapasāṃ tejasāṃ caiva yaśasāṃ vapuṣāṃ tathā |
nidhānaṃ yo 'vyayo devaḥ sa te skandaḥ prasīdatu ||
grahasenāpatirdevo devasenāpatirvibhuḥ |
devasenātipuharaḥ pātu tvāṃ bhagavān guhaḥ ||
devadevasya mahataḥ pāvakasya ca yaḥ sutaḥ |
gaṅgomākṛttikānāṃ ca sa te śarma prayacchatu ||
raktamālyāmbaraḥ śrīmān raktacandanabhūṣitaḥ |
raktadivyavapurdevaḥ pātu tvāṃ krauñcasūdanaḥ ||
iti suśrutasaṃhitāyām uttaratantrāntargate kumāratantre
skandapratiṣedho nāmā (dvitīyo 'dhyāyaḥ, ādito+)aṣṭāviṃśo 'dhyāyaḥ ||28 ||
ekonatriṃśattamo 'dhyāyaḥ |
athātaḥ skandāpasmārapratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ ||
bilvaḥ śirīṣo golomī surasādiś ca yo gaṇaḥ |
pariṣeke prayoktavyaḥ skandāpasmāraśāntaye ||
sarvagandhavipakvaṃ tu tailamabhyañjane hitam |
kṣīravṛkṣakaṣāye ca kākolyādau gaṇe tathā ||
vipaktavyaṃ ghṛtaṃ cāpi pānīyaṃ payasā saha |
utsādanaṃ vacāhiṅguyuktaṃ skandagrahe hitam ||
gṛdhrolūkapurīṣāṇi keśā hastinakhā ghṛtam |
vṛkṣabhasya ca romāṇi yojyāny uddhūpane 'pi ca ||
anantāṃ kukkuṭīṃ bimbīṃ markaṭīṃ cāpi dhārayet |
pakvāpakvāni māṃsāni prasannā rudhiraṃ payaḥ ||
bhūtaudano nivedyaś ca skandāpasmāriṇe 'vaṭe |
catuṣpathe ca kartavyaṃ snānamasya yatātmanā ||
skandāpasmārasaṃjño yaḥ skandasya dayitaḥ sakhā |
viśākhasaṃjñaś ca śiśoḥ śivo 's tu vikṛtānanaḥ ||
iti suśrutasaṃhitāyām uttaratantrāntargate kumāratantre
skandāpasmārapratiṣedho nāma (tṛtīyo 'dhyāyaḥ, āditaḥ) ekonatriṃśo 'dhyāyaḥ ||29 ||
triṃśattamo 'dhyāyaḥ |
athātaḥ śakunīpratīṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ ||
śakunyabhiparītasya kāryo vaidyena jānatā |
vetasāmrakapitthānāṃ niṣkvāthaḥ pariṣecane ||
kaṣāyamadhurais tailaṃ kāryamabhyañjane śiśoḥ |
madhukośīrahrīberasārivotpalapadmakaiḥ ||
rodhrapriyaṅgumañjiṣṭhāgairikaiḥ pradihec chiśum |
vraṇeṣūktāni cūrṇāni pathyāni vividhāni ca ||
skandagrahe dhūpanāni tān īhāpi prayojayet |
śatāvarīmṛgair vārunāgadantīnidigdhikāḥ ||
lakṣmaṇāṃ sahadevāṃ ca bṛhatīṃ cāpi dhārayet |
tilataṇḍulakaṃ mālyaṃ haritālaṃ manaḥśilā ||
balir eṣa karañjeṣu nivedyo niyatātmanā |
niṣkuṭe ca prayoktavyaṃ snānamasya yathāvidhi ||
skandāpasmāraśamanaṃ ghṛtaṃ cāpīha pūjitam |
kuryāc ca vividhāṃ pūjāṃ śakunyāḥ kusumaiḥ śubhaiḥ ||
antarīkṣacarā devī sarvālaṅkārabhūṣitā |
ayomukhī tīkṣṇatuṇḍā śakunī te prasīdatu ||
durdarśanā mahākāyā piṅgākṣī bhairavasvarā |
lambodarī śaṅkukarṇī śakunī te prasīdatu ||
iti suśrutasaṃhitāyām uttaratantrāntargate kumāratantre
śakunīpratiṣedho nāma (caturtho 'dhyāyaḥ, āditaḥ) triṃśo 'dhyāyaḥ || 30 ||
ekatriṃśattamo 'dhyāyaḥ |
athāto revatīpratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ ||
aśvagandhā ca śṛṅgī ca sārivā sapunarnavā |
sahe tathā vidārī ca kaṣāyāḥ secane hitāḥ ||
tailamabhyañjane kāryaṃ kuṣṭhe sarjarase 'pi ca |
palaṅkaṣāyāṃ nalade tathā girikadambake ||
dhavāśvakarṇakakubhadhātakītindukīṣu ca |
kākolyādigaṇe caiva pānīyaṃ sarpiriṣyate ||
kulatthāḥ śaṅkhacūrṇaṃ ca pradehaḥ sārvagandhikaḥ |
gṛdhrolūkapurīṣāṇi yavā yavaphalo ghṛtam ||
sandhyayor ubhayoḥ kāryam etad uddhūpanaṃ śiśoḥ |
varuṇāriṣṭakamayaṃ rucakaṃ saindukaṃ tathā ||
satataṃ dhārayec cāpi kṛtaṃ vā pautrajīvikam |
śuklāḥ sumanaso lājāḥ payaḥ śālyodanaṃ tathā ||
balir nivedyo gotīrthe revatyai prayatātmanā |
saṅgame ca bhiṣak snānaṃ kuryād dhātrīkumārayoḥ ||
nānāvastradharā devī citramālyānulepanā |
calatkuṇḍalinī śyāmā revatī te prasīdatu ||
upāsate yāṃ satataṃ devyo vividhabhūṣaṇāḥ |
lambā karālā vinatā tathaiva bahuputrikā |
revatī śuṣkanāmā yā sā te devī prasīdatu ||
iti suśurtasaṃhitāyām uttaratantrāntargate kumāratantre revatīpratiṣedho
nāma (pañcamo 'dhyāyaḥ, āditaḥ) ekatriṃśo 'dhyāyaḥ ||31 ||
dvātriṃśattamo 'dhyāyaḥ |
athātaḥ pūtanāratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ ||
kapotavaṅkāraluko varuṇaḥ pāribhadrakaḥ |
āsphotā caiva yojyāḥ syurbālānāṃ pariṣecane ||
vacā vayaḥsthā golomī haritālaṃ manaḥśilā |
kuṣṭhaṃ sarjarasaś caiva tailārthe varga iṣyate ||
hitaṃ ghṛtaṃ tugākṣīryāṃ siddhaṃ madhurakeṣu ca |
kuṣṭhatālīśakhadiracandanasyandane tathā ||
devadāruvacāhiṅgukuṣṭhaṃ girikadambarakaḥ |
elā hareṇavaś cāpi yojyā uddhūpane sadā ||
gandhanākulikumbhīke majjāno badarasya ca |
karkaṭāsthi ghṛtaṃ cāpi dhūpanaṃ sarṣapaiḥ saha ||
kākādanīṃ citraphalāṃ bimbīṃ guñjāṃ ca dhārayet |
matsyaudanaṃ ca kurvīta kṛśarāṃ palalaṃ tathā |
śarāvasaṃpuṭe kṛtvā baliṃ śūnyagṛhe haret ||
ucchiṣṭenābhiṣekeṇa śiśoḥ snapanamiṣyate |
pūjyā ca pūtanā devī balibhiḥ sopahārakaiḥ ||
malināmbarasaṃvītā malinā rūkṣamūrdhajā |
śūnyāgārāśritā devī dārakaṃ pātu pūtanā ||
durdarśanā sudurgandhā karālā meghakālikā |
bhinnagārāśrayā devī dārakaṃ pātu pūtanā ||
iti suśrutasaṃhitāyām uttaratantrāntargate kumāratantre (ṣaṣṭho 'dhyāyaḥ,
āditaḥ) dvātriṃśo 'dhyāyaḥ ||32 ||
trayastriṃśattamo 'dhyāyaḥ |
athāto 'ndhapūtanāprasiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ ||
tiktakadrumapatrāṇāṃ kāryaḥ kvātho 'vasecane |
surā sauvīrakaṃ kuṣṭhaṃ haritālaṃ manaḥśilā ||
tathā sarjarasaś caiva tailārtham upadiśyate |
pippalyaḥ pippalīmūlaṃ vargo madhurako madhu ||
śālapārṇī bṛhatyau ca ghṛtārtham upadiśyate |
sarvagandhaiḥ pradehaś ca gātreṣv akṣṇoś ca śītalaiḥ ||
purīṣaṃ kaukkuṭaṃ keśāṃś carma sarpatvacaṃ tathā |
jīrṇāṃ ca bhikṣusaṃghāṭīṃ dhūmanāyopakalpayet ||
kukkuṭīṃ markaṭīṃ śimbīmanantāṃ cāpi dhārayet |
māṃsamāmaṃ tathā pakvaṃ śoṇitaṃ ca catuṣpathe ||
nivedyam antaś ca gṛhe śiśo rakṣānimittataḥ |
śiśoś ca snapanaṃ kuryāt sarvagandhodakaiḥ śubhaiḥ ||
karālā piṅgalā muṇḍā kaṣāyāmbaravāsinī |
devī bālam imaṃ prītā saṃrakṣatv andhapūtanā ||
iti suśrutasaṃhitāyām uttaratantrāntargate kumāratantre
'ndhapūtanāpratiṣedho nāma (saptamo 'dhyāyaḥ, āditaḥ) trayastriṃśo 'dhyāyaḥ ||33 ||
catustriṃśattamo 'dhyāyaḥ |
athātaḥ śītapūtanāpratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ ||
kapitthaṃ suvahāṃ bimbīṃ tathā bilvaṃ pracībalam |
nandīṃ bhallātakaṃ cāpi pariṣeke prayojayet ||
bastamūtraṃ gavāṃ mūtraṃ mustaṃ ca suradāru ca |
kuṣṭhaṃ ca sarvagandhāṃś ca tailārthamavacārayet ||
rohiṇīsarjakhadirapalāśakakubhatvacaḥ |
niṣkvāthya tasminniṣkvāthe sakṣīraṃ vipacedghṛtam ||
gṛdhrolūkapurīṣāṇi bastagandhāmahestvacaḥ |
nimbapatrāṇi madhukaṃ dhūpanārthaṃ prayojayet ||
dhārayed api lambāṃ ca guñjāṃ kākādanīṃ tathā |
nadyāṃ mudgakṛtaiś cānnais tarpayec chītapūtanām ||
devyai deyaś copahāro vāruṇī rudhiraṃ tathā |
jalāśayānte bālasya snapanaṃ copadiśyate ||
mudgaudanāśanā devī surāśoṇitapāyinī |
jalāśayālayā devī pātu tvāṃ śītapūtanā ||
iti suśrutasaṃhitāyām uttaratantrāntargate kumāratantre
śītapūtanāpratiṣedho nāma (aṣṭamo 'dhyāyaḥ, āditaḥ) catustriṃśo 'dhyāyaḥ ||34 ||
pañcatriṃśattamo 'dhyāyaḥ |
athāto mukhamaṇḍikāpratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ ||
kapitthabilvatarkārīvāṃśīgandharvahastakāḥ |
kuberākṣī ca yojyāḥ syurbālānāṃ pariṣecane ||
svarasairbhṛṅgavṛkṣāṇāṃ tathājaharigandhayoḥ |
tailaṃ vasāṃ ca saṃyojya pacedabhyañjane śiśoḥ ||
madhūlikāyāṃ payasi tugākṣīryāṃ gaṇe tathā |
madhure pañcamūle ca kanīyasi ghṛtaṃ pacet ||
vacā sarjarasaḥ kuṣṭhaṃ sarpiś coddhūpanaṃ hitam |
dhārayed api jihvāś ca cāṣacīrallisarpajāḥ ||
varṇakaṃ cūrṇakaṃ mālyam añjanaṃ pāradaṃ tathā |
manaḥśilāṃ copaharedgoṣṭhamadhye baliṃ tathā ||
pāyasaṃ sapuroḍāśaṃ balyartham upasaṃharet |
mantrapūtābhir adbhiś ca tatraiva snapanaṃ hitam ||
alaṅkṛtā rūpavatī subhagā kāmarūpiṇī |
goṣṭhamadhyālayaratā pātu tvāṃ mukhamaṇḍikā ||
iti suśrutasaṃhitāyām uttaratantrāntargate kumāratantre
mukhamaṇḍikāpratiṣedho nāma (navamo 'dhyāyaḥ, āditaḥ) pañcatriṃśattamo 'dhyāyaḥ ||35
||
ṣaṭtriṃśattamo 'dhyāyaḥ |
athāto naigameṣapratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ ||
bilvāgnimanthapūtīkāḥ kāryāḥ syuḥ pariṣecane |
surā sabījaṃ dhānyāmlaṃ pariṣeke ca śasyate ||
priyaṅgusaralānantāśatapuṣpākuṭannaṭaiḥ |
pacettailaṃ sagomūtrairdadhimastvamlakāñjikaiḥ ||
pañcamūladvayakvāthe kṣīre madhurakeṣu ca |
pacedghṛtaṃ ca medhāvī kharjūrīmastake 'pi vā ||
vacāṃ vayaḥsthāṃ golomīṃ jaṭilāṃ cāpi dhārayet |
utsādanaṃ hitaṃ cātra skandāpasmāranāśanam ||
siddhārthakavacāhiṅgukuṣṭhaṃ caivākṣataiḥ saha |
bhallātakājamodāś ca hitamuddhūpanaṃ śiśoḥ ||
markaṭolūkagṛdhrāṇāṃ purīṣāṇi navagrahe |
dhūpaḥ supte jane kāryo bālasya hitamicchatā ||
tilataṇḍulakaṃ mālyaṃ bhakṣyāṃś ca vividhānapi |
kumārapitṛmeṣāya vṛkṣamūle nivedayet ||
adhastād vaṭavṛkṣasya snapanaṃ copadiśyate |
baliṃ nyagrodhavṛkṣeṣu tithau ṣaṣṭhyāṃ nivedayet ||
ajānanaś calākṣibhrūḥ kāmarūpī mahāyaśāḥ |
bālaṃ bālapitā devo naigameṣo 'bhir akṣatu ||
iti suśrutasaṃhitāyām uttaratantrāntargate kumāratantre
naigameṣapratiṣedho nāma (daśamo 'dhyāyaḥ, āditaḥ) ṣaṭtriṃśo 'dhyāyaḥ ||36 ||
saptatriṃśattamo 'dhyāyaḥ |
athāto grahotpattim adhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ ||
navaskandādayaḥ proktā bālānāṃ ya ime grahāḥ |
śrīmanto divyavapuṣo nārīpuruṣavigrahāḥ ||
ete guhasya rakṣārthaṃ kṛttikomāgniśūlibhiḥ |
sṛṣṭāḥ śaravaṇasthasya rakṣitasyātmatejasā ||
strīvigrahā grahā ye tu nānārūpā mayeritāḥ |
gaṅgomākṛttikānāṃ te bhāgā rājasatāmasāḥ ||
naigameṣas tu pārvatyā sṛṣṭo meṣānano grahaḥ |
kumāradhārī devasya guhasyātmasamaḥ sakhā ||
skandāpasmārasaṃjño yaḥ so 'gnināgnisamadyutiḥ |
sa ca skandasakhā nāma viśākha iti cocyate ||
skandaḥ sṛṣṭo bhagavatā devena tripurāriṇā |
bibharti cāparāṃ saṃjñāṃ kumāra iti sa grahaḥ ||
bālalīlādharo yo 'yaṃ devo rudrāgnisṃbhavaḥ |
mithyācāreṣu bhagavān svayaṃ naiṣa pravartate ||
kumāraḥ skandasāmānyādatra kecidapaṇḍitāḥ |
gṛhṇātītyalpavijñānā bruvate dehacintakāḥ ||
tato bhagavati skande surasenāpatau kṛte |
upatasthurgrahāḥ sarve dīptaśaktidharaṃ guham ||
ūcuḥ prāñjalayaś cainaṃ vṛttiṃ naḥ saṃvidhatsva vai |
teṣāmarthe tataḥ skandaḥ śivaṃ devamacodayat ||
tato grahāṃstānuvāca bhagavān bhaganetrahṛt |
tiryagyoniṃ mānuṣaṃ ca tritayaṃ jagat ||
parasparopakāreṇa vartate dhāryate 'pi ca |
devā manuṣyān prīṇanti tairyagyonīṃs tathaiva ca ||
vartamānairyathākālaṃ śītavarṣoṣṇamārutaiḥ |
ijyāñjalinamaskārajapahomavratādibhiḥ ||
narāḥ samyak prayuktaiś ca prīṇanti tridiveśvarān |
bhāgadheyaṃ vibhaktaṃ ca śeṣaṃ kiñcin na vidyate ||
tad yuṣmākaṃ śubhā vṛttirbāleṣv eva bhaviṣyati |
kuleṣu yeṣu nejyante devāḥ pitara eva ca ||
brāhmaṇāḥ sādhavaś caiva guravo 'tithayas tathā |
nivṛttācāraśauceṣu parapākopajīviṣu ||
utsannabalibhikṣeṣu bhinnakāṃsyopabhojiṣu |
gṛheṣu teṣu ye bālāstān gṛhṇīdhvamaśaṅkitāḥ ||
tatra vo vipulā vṛttiḥ pūjā caiva bhaviṣyati |
evaṃ grahāḥ samutpannā bālān gṛhṇanti cāpy ataḥ ||
grahopasṛṣṭā bālās tu duś cikitsyatamā matāḥ |
vaikalyaṃ maraṇaṃ cāpi dhruvaṃ skandagrahe matam ||
skandagraho 'tyugratamaḥ sarveṣv eva yataḥ smṛtaḥ |
anyo vā sarvarūpas tu na sādhyo graha ucyate ||
iti suśrutasaṃhitāyām uttaratantrāntargate
kumāratantre grahotpattyadhyāyo nāma (ekādaśo 'dhyāyaḥ, āditaḥ) saptatriṃśattamo
'dhyāyaḥ ||37 ||