||1|
om| | atha nāgārjūnakṛtarasaratnākarasya cartho adhyāya
prārabhyate
śrīsīlaparvatasyo
sau sidho
nāgārjūno māhānḥ
sarvasatvopakāri ca sarvabhogagūṇānvīta 1
prārthanād dadate
śighraṃḥ yasya yasyā hi yādṛsaṃḥ
dṛṣṭvā tyāgaṃ ca sutakasyaḥ prabhāvena tathaiva
ca 2
sarvasatvamāhābe¦2
dhiḥ sūranasva
tathaiva caḥ
teṣyāṃ madhe pradhānaṃ caḥ ratnaghoso prabhākara 3
kṛtāṃjalīpuṭo bhūtvā nā
gārjunapurasthītaḥ
pṛchate rasyakarmāṇi vidyādāṃnaṃ dadasva me 4
nāgārjunovāca
sādhu sādhu
mahābhāgaḥ tuṣṭo haṃ bhaktivachalaḥ
kathayāmi na saṃdeho yatvayā paripṛchitaṃ 5
valīpalīvī
nāsaṃ caḥ tathā kālasya vaṃcanaṃḥ
yathā loheṃ tathā dehe kramate nātra saṃsaya 6
sahastrayūtalakṣaṃ
caḥ koṭivedhi bhaved ṛsaḥ
tad ahaṃ saṃpravakṣāmīḥ sādhanaṃca yathāvidhī 7
satvānāṃ bodhanārthā
vya sādhitā vaṭayakṣaṇiḥ
dvādasāṃṇi varṣyāṃṇi mahāklesa kṛto mayā 8
tatkāle dṛṣṭe divyā
ni divyavācā śrutā mayā
adṛṣṭā prārthitā paścāt dṛṣṭvā tvāṃ bhava syāṃprataṃ 9
vaṭayakṣaṇy ūvācā॰¦
sādhu2 mahāsidha tvadbhaktyā mahātmanaḥ
yat kāyī haṃ te bhadreḥ tat sarvaṃ pradadāmy ahaṃ 10
nāgārju
novā॰
tuṣṭā tvaṃ yaṃdi mā devi klīṣṭā dvādasavarṣayāḥ
ātmajñātvaṃ vahe mahyaṃḥ taḥta paścād bham ahaṃ 11
śa
tyaṃ2 pūnaḥ satyaṃḥ aho vācā trīdhā kṛtāḥ
yatā kīcate prārthase sīdhiḥ tat sarvaṃ pradadāmy ahaṃ 12
| | yadi tvaṃ devī tuṣṭāsiḥ mabhaktyā bhaktīvachaleḥ
durlabhaṃ triṣu lokaṣū rasabaṃdhaṃ varānane 13
e
na kenāpyūpāena prakaśati
mahadbhutaṃ
sāvanaṃ sutakasyāpiḥ mṛtudāridranāsanaṃ 14
parvatā
grahe prāsādā sailavanakānanā
kāṃcanamaya karīṣyāmī
asmin tu pṛthitale 15
tayā
yāṃ varāroheḥ
kathayasva varānane 16
vaṭayakṣaṇyū vāca
sādhu2 mahāsidha tvat bhaktyā tu mā
tmanaḥ
yatkiṃcītārthaṃ te sidhiḥ tat sarvaṃ pradadāmi te 17
ku
sa
ru
kāryaṃ yathātithyaṃ tiṣṭehaṃ tvaśamī
pata
sarvalakṣaṇasaṃpūrṇo
yasulakṣastū poṣaka 18
tasya sarsavilokena yūṣmasīdhi bhavī
ṣyatiḥ
māyā tasya śrutaṃ vākyaṃ prārthita sālivāhana 19
yuṣmat sāmarthayogena na sādhayāmi mahā
rasaṃ
sālivāhanovāca
suvarṇaratnabhaṃḍāraṃ kumāro dime sudari
20
nivedītaṃ mayātmānaṃ
ādeso devi diyatoṃ
sādhu2 māhāprājña mamadesaprapālaka 21
sādhayāmi ni saṃdehoḥ uṣma
tsatyena sādhaka
punar anyaṃ pravakṣāmī māṃḍavena yathā kramaṃ
tyaṃ 22
rasoparasaṃyogena sidhaṃsu
taṃ sūsādhita
vidhaṃ sūlvāyasa nāgaṃ yajñārthaṃ kaṃcanaṃ kṛtaṃ 23
tasyā parasve viśiṣṭena
rasakāṃmavadhāritaṃ
sāstraṃ vasiṣṭaṃ māṃḍavyaṃ gūrupārsve mayā śrutaṃ 24
tad ahaṃ saṃpravakṣmi
sādhanaṃ ca yathāvidhī
sahāyā sobhanā prājñā nirālasā dṛḍhavratā 25
kulinā pāpahināś ca
svadharmāś ca
jiteṃdriyā
koṣṭikā vakravālaṃ ca gomayāṃgāram
iṃdhanaṃ 26
dhamani yaṃ lohapā
trāṃṇi oṣadhyā kāṃjikaṃ viḍaṃ
yarvarāṃṇi vicitrāṃṇi mānā muṣā tathaiva ca 27
sarvaṃ
melāpakaṃ kṛtvā tato karma samācaret
catuṣkaṃtoraṇa mālaṃkubhaṃ vārīsamanvīta 28
sinacaṃdanaliptaṃgaṃ sitavastrāvaguḍanaṃ
paṃcaratnasusaṃ purṇa dipākṛtasamanvita 29
piṭhaṃ catuṣkaṃ saṃyūktaṃ sthāpayitvā mahāmuni
caṃdanāgarudhupaiś ca naivedyair vividhīs tathā 30
mahāpūjā prakartavyā vira bhojaṃ tu kārayet
kumārikās tathā pujā ājñā tat prārthae nara 31
yūṣmadājñāprasādena sādhayāmi mahārasaṃ
ādau hi rasa saṃgrāhyaṃ visūdhaṃ nirmalaṃ dṛḍhaṃ 32
dra
vya rasāyne yogyaṃ tato karma
samārabhet
sudṛḍhaṃ pātitaṃ sutaṃ sarvadososchitaṃ
tata 33
rasaka
tvasaṃyogā jirṇam aṣṭagūṇe nara
kraṣṇābhrakasamaṃ sūtaṃ lolayitvā tu jārayet 34
yuṣmayaṃ
trasa maṃvyasthaṃ
jāritavyaṃ prayatnata
punar aṇyaṃ prakartavyaṃ yathā caratī kāṃcana 35
gokarṇi
ca samākhyātā
dvitīyā kṛṣṇamaṃjari
yathālābho prakartavyā viseṣā nopalabhyate 36
yaṃ
tra dese samutyanā bhūtale vātha
parvate
samaye tatra nirdiṣṭā yeneyaṃ saphalaṃ bhavet 37
tasmā
sarvaprayatnena dṛsyamaṃtreṇa saṃgrahe
matra
om yenedaṃ ṣanate brahmā enedaṃ ṣanate
hari
tenāhaṃ ṣanayīṣyā
mi paṃcasakhyena pāṃṇīnāṃ 38
maṃtra
mānatyata nipatīte tiṣṭa2 suresvari
sādha_itvā tu me
kāryaṃ paścā sarve bhavīṣyatī 39
anenaiva tu maṃtreṇa kuryāta
śaptābhīmaṃtrītaṃ
utpādyā
arkasaṃyogā chāyā śuṣka ca kārayet 40
uṣmayaṃtreṇa madhāyasthaṃ oṣadhi rasa
kaṃcanaṃ
'
thavā viḍayogena āvad dinacatuṣṭayaṃ 41Skip to srisaila48a
urdhvaṃ bahi madhaś cāpamadhe tu
rasanvīta
kāṃcane
jāra_eta sūte ajñī datvā mṛhumṛhū 42
anena karmayogena yāvat saptadināvadhī
paścā
d vaṃdha prakartavyo divyoṣadhībalena tu 43
kurkaṭaṃḍānibhaṃ sūtaṃ cūrṇa_itvā vicakṣaṇa
vrahmapu
ṣpasya niryāsaṃ puṭa catvāri
dāpayet 44
maṃjīṣṭākṛtaniyāsaṃ tatraiva tadṛsaṃ kuru
sephālikṛ
taniryāsaṃ pūṭaṃ catvāri dāpayet 45
kāśmīrasarasenaiva pūṭaṃm ekaṃ tu dāpayet
mātulīṃgaṃra
senaiva tenaiva tādṛsaṃ kuru 46
tato sīdhaṃ vījānīyā dhedhaṃ śulvāsa dāpa_et
evaṃ jñātvā praya
tnena kuru karma vīcakṣaṇa 47
vaṇasaṃṣyāpramāṃṇena nāgaṃ bhavati kāṃcanaṃ
athāta syaṃpravakṣā
mi
kirtirasyabaṃdhanaṃ 48
etāni samabhāgānī
etasya kusūmena ca capalaṃ ca pūṭe būdhaḥ
hemadvāda
sabhāgaś ca 48 ṣaḍabhāgā
capalaś ca
catuṣaṣṭī rasaṃ dṛsya ekaikṛtvā vimardat 49
gostanākā
ramūsāyāṃ adhayitvā pūṭe būdha
ajñīrehani saṃprāpte dhamāpayātvā tu
sphoṭa_et 50
dvaspha
ṭikaśaṃkāśaṃ subaṃdha dṛśyate rasaṃ
paścāt makaṭamuṣāyāṃ samāvarttaṃtu kārayet 51
jī
rṇe jīrṇe vādāvyaṃ ajīrṇe naiva dāpayet
caturviṃśaguṇaṃ hemaṃ sūtaṃkaṃ grāsate yadā 52
sa
māṃsatmakṣaṇaṃ kuryāt punaranyena sūtaṃke
aruṣkar utpale sūrye nakṣatra bhuvanodbhavaṃ 53
si
siṃtognisaṃsthītā hy ete paṃcamī bhuvidārīṇī
ekaikasya tu maṃdhyesthaṃ sthāpitāvyaṃ dinatrayaṃ 54
dhū
mākulena yaṃtrena
pātitvavyaṃ
prayatnataḥ
biśuddhaṃ taṃ vijānīyāt sakrat svedena svadayat 55
rāśi
vedavapuś caiva caitra sūryalayeṣu ca
melayed vaśiyogena vedāṃ hi parvalocanaḥ
56
etat savaṃ rase
naiva peṣayitvā rajasya ca
adhordhvaṃ tanu dātavyaṃ agnistho|
mraryete rasaḥ 57
kurkuṭaḍa
nitaṃ sutaṃ cūrṇayitvā vicakṣaṇaḥ
pūrvam avi vadhānena
pakvaṃ vai ṣoḍaśaiḥ puṭaiḥ 58
sidha taṃ ca
vijānīyāt vedhā pacaṣūteṣu ca
dhigūṇe yadi kratavyaṃ pūrvasaṃsakāram uttamaṃ 59
trigūṇaṃ ca
bhavetṛ dhaṃdva kramakrameṇa yojitaṃ
kurū karma yathā jñāya sidhaṃ bhavati tad rasya 60
ratnaghoṣovāca
sādha_itvā prayatnena koṭīvīdhī mahārasa
sarireṇa vīnā deva sarvaṃ bhavaṃti niṣkalaṃ 61
nāgājuno
vāca
kathayāmī na saṃdeho mārkaṃḍena yatnakṛtaṃ
dirghāyū kārakaṃ bhūme rasasidhe rasāyano 62
sata
phalaṃm ūbhayānāṃm akṣūdhātrā tathaiva ca 63
sakathīta jala satāṣṭo bhāgam aṣṭāv aseṣa
ghṛtamadhurādyaṃ
vyoṣacītraṃ dasāṃsai
rasapaladasasidhaṃ lohacūrṇaṃ mṛtaṃ ca
gīrīyūtasamam abhraṃ
kita bhraṃgaṃ vīḍaṃ 64
rasasa
hitasūbhāvyaṃ
tuṃdilaiḥ bilvakā
aharasakṛtaculka
lohapātrastha māsaṃ
pratidānatanasū
dhaṃ
kalkam etaṃ variṣṭāṃ
liṃhati sayanakāle vāṃmanetrārdhasevī 65
ghaṃnanibiḍasidhe matamātaṃ
gadarpā
vigatasakaladoṣa saṃrvadikdivyacakṣū
madana iva sūkāṃti kāṃmaninaṃ praviṇaḥ
jala
da iva ca yūṣmāṃna kuṃcitāyāgrakeśān 66
turaga iva visūdha satkavī cītrakāri
vriṣabha i
va vīceṣṭā
meghaghaṃbhīragoṣa
sūragajam īva loke snātahaṃtāsū nityaṃ
prabhavatu ṣalū loke
caṃdratārārkaji
vī 67
pūnyar avya pravakṣāmī golakaṃ baṃdham ūtama
tena bhakṣītamātreṇa bhave nara
jarāmara 68
gaṃdhābhrakāṃta sahītaṃ bhāṃnūratnāri kaṃcanaṃ
samajirṇaraseṃdrasya sūbaṃdhaṃ kṛtagola
ka 69
raseṃdraṃ paṃcalohāni samabhāgāni prelayet
saptapaṃcotarā caiva yavā sūgolakasya ca 70
payopī sūdhe mama sasīprabhākaraṃ
karabītaṃ sūtakajātagolaka
tarasya vṛkṣasthamā rasāya
ra
sāyana cāṃmaratā ca kārakaṃ 71
sūgaṃdhaṃlepatāṃbūlaṃ karpūraṃ
kukamāṃgūru
śrīṣaṃḍa mṛganābhaṃ ca kaṃko
laṃ jātikāphalaṃ 72
sūgaṃdhānyānī dravyāṇiṃ ṣāṃnapāṃnāni yāni ca
muktāsthāṃnāni sarvāṇi kra
meṇaitāni śasya ca 73
yasyāgra tucītākesā śyāmā vai
padmalocana
vistirṇaṃ jaghanyaṃ yasya saṃkirṇaṃ
hṛdavyaṃ bhavet 74
kṛṣṇapakṣe bhaved yasya yūvatyā
pūphadarsanaṃ
kākinī sā samāṣyātā utamā ca rasā
yane 75
ālaṃgane ca vaktavye parsanaṃ ca sūsobhane
maithūne mardane caiva sūrāpā vā vilocanā 76 | |
vālmīkaṃ mūṣarogāṃ ca cakṣūśrotādināsikā
kaphapitānilai bhūttkā svabhāvagūṃṇabhūṣita 77
udaṃbaraṃ ca citraṃ ca prasūtaṃ ca jalodaraṃ
grahaṇi dūrnāmakaṃ golamaṃ jūḍamālā sīlās tathā 78
etai sarve
vinirmūkto valipalitavarjita
satāni traṇavarṣāṇi jīve cai kārivikrama 79
dhṛtaṃ yūgaṃ mūṣe yasya
gūṇāya syamūdāhūtaṃ
atha rṣoḍasapūrṇāni golakāni nirotame 80
dhṛtāni mūṣamadhe ta teṣu yakṣā
mī je gūṇā
nāsau chīdyatī śastraiś ca
pāvakena naṃ dyahate 81
lālavego mahātejā śakratulo mahāya
sā
triloke ca manohāri kāṃmadeve ca chabī smṛtaṃ 82
ichayā jāyate tasya tādṛso jāyate chayā
tasya saṃ
sarsamātreṇa sarvalohānī kaṃcanaṃ 83
sakalā niṣkalā caiva jive caṃdrārkatārakau
punar aṇya pravakṣāmī baṃdha
sū
khaṃrārcitaṃ 84
sūtakālaṃtagaṃ badhaṃ yad ūktaṃ parameṣṭīnāṃ
hināṃge dhikāṃgaś ca savyā ca kubjavāṃmana
85
gatāṃ
grīyāṃṇi nayano
jarā grasto jitaṃdrīya
jaḍasya gadūdo muko gatihinaṃ tathaiva ca
86
asaṃkatrayādi vinimukto ji
vase ca ttīṣṭati
et t baṃdhaprabhāvena samāvarto yadā bhavet 87
punar anaṃ bhave tiḍaṃ nātra kārya vicyāraṇā
paṃcāṃ
mṛto māhāyogo ukto methānabhairavaṃ 88
virākṣa soraveṇe|va pūna
tatreva bhāṣītaṃ
nāṃmena rahitaṃ kiṃcī triloke
sacarācare 89
pṛthavyāpas tā tejo vāyūr ākāsam eva ca
koṭivedha rasaṃ grāhyaṃ piḍa
kāṣṭasūsaṃyūtaṃ 90
ekaikasya
stanū madhyastaṃ gūṭikāṃ kārae būdha
gūṭipeca samāṣyātā ṣaṣṭaṃ jivaṃ ca kevalaṃ 91
catumūrṣaṃ kṛtaṃ koṣṭaṃ tasyopari ni
vesaet
gaughṛte ca māhā telaṃ samabhāgāni melayet 92
pūriyītvā kaṭāhe tū disgsāpālapūjanaṃḥ
kumāri
pūja_e tatra guṇapūjaṃ gurus tathā 93
caturdikṣaṃ balaṃ dadyāt tathoktaṃ sivabhāṣitaṃ
dhamanaṃ tatra kurvitaḥ catudikṣū sanai sanai
94
sūtaptaṃ ca vijāniyāt nirdhumaṃ ca yadā
bhavet
caṃdrārke stū grahārakṣarāsayo bhūvanāni ca 95
namaskṛttya ta gūruṃ
devam ātmānaṃ tatra nikṣipet
bhramaṃtaṃ hemasaṃkāsaṃ jivitvaṃ tatra dāpayet 96
kṛtvā tatra mabehārāva rnuṃkāra sūra
pūjītaṃ
utīṣṭati va saṃdeho pūrvevyo bhāskaro yathā
67 divyatejo mahākāyo divyadṛṣṭā mahābalā
dṛsyate bhūva
naṃ sarvaṃ sa sidha sarvasīdhīda 98
saptasidheṣū ye sidhā vimānaṃ preṣayaṃti te 6
yojanavistiraṇaṃ ghaṃṭācāmara
bhūṣītaṃ 99
dipte hemaṃmayaṃ maṇiratneṣū
sobhītaṃ
saṃṣakāhalanirghāṣair asyaro gītatavādibhī 10||
pūphamālā patākaiś ca kiṃkīṇiravamaṃḍitaṃ
sidhaṃ mayūtakaṃnyānāṃ sa sapāsaṭavihvalā 1
divyābharaṇavastrāṃ
ṇi divyapūṣpāṇi yāni ca
āgachaṃti na saṃdeho ādeśo deva divyatoṃ 2
grahitvā sādhakeṃdraṃ tu siddhalo
ke vrajaṃti te
ṣāṃnapānāni divyāni divyāni bhūvanāni ca 3
ramaṃte satasahaṃsraṃ tu divyakanyām anekadhā
kāṃ
mena vijvalās tatra maṃnmathena mahotkaṭā 4
tasmain ekārṇaṃva ghore
naṣṭai sthāvaṃrajaṃgame
devā yatra viliyaṃte sa si
dhastatra līyate 5
ratnaghoṣovāca
bhūtakālāṃtakaṃ baṃdhaṃ yadā kartū na
sakate
anainava sarireṇa kathaṃ sidha
bhavīṣyati 6
nāgārjunovāca
pūnar aṇa pravakṣāmi khecaraṃ baṃdhamūtaṃ
yena bhakṣītamātreṇa surasāṃmaṃnatā bhavet 7
yāvaṃ na vidhate tāraṃ nāgaṃ sūlvāya saṃcitaṃ
tadā ttasya prakarttavyaṃ ratnasaṃskāramūtamaṃ 8
idranila mahānila māṃṇi
kya mūktikaṃ tathā
padmarāga tathā vajraṃ margajam arkam aṣṭamaṃ 9
yathāta saṃpravakṣāmi ratnarāgasya jārakaṃḥ
puṣpa
kākasira grāhyaṃy apūrvaṃmalasaṃyūtaṃ 10
rāsipūṃrva ca visāsthaṃ pūja_itvā tu
pāṃcayet
yanena viḍaṃvayogena
hemaṃ kulaṃsijāraṇaṃ 11
tejāsanasa lomānī dagdhvāvai
bhūtavaṃnīnaṃ
maricī sūtapatrasya kubhakarṇe tu yatnathā
12
suvratasya dine grāhyaṃ tacūrṇaṃ tena bhāva_et
pādena tasya dātavyaṃ rasyamṛdhi sīṣodbhavaṃ 13
asya cūrṇai
ḍaseṣṭaṃ sarvaratnasya
melakaṃ
jāraet pūrvaprayogeṇa maṇirāgasya jāraṇaṃ 14
pūrvāmaparasa yogāt lo
kapālī yadā
bhavet
tasya mūla phalaṃ grāhyaṃ nakṣatre yamadaivate 15
yasya cūrṇaṃprabhāvena padmarāgasa ja
raṇaṃ
varāratne sadādibhyaṃ pūnāṃ pūrveṇa cātikaṃ 16
seṣa_itvā
dae cūrṇaṃ mahānilarasayūtaṃ
tāṃmra
lolārasenaiva marda_itvā pūna pūna 17
idranīlamahānilamaraktaṃ ketakaṃ tathā yūṣmayaṃtreṇa madhya
sthaṃ jāritavyaṃ
pūna2 || 18
poṭiyāti ca saṃjogāt yadā kāle rajasvalā
tasthā puṣparasenaiva
kārya rakṣā yathocitā 19
ṣetrapālo dhanādhyakṣo sivo vīṣṇū
prajāpati
mārtaṃḍa pāvako bhūtvā loka
pālāṣṭakai saha 20
caṃdanāgūruṃdhupaiś ca pūja_itvā
prayatnata
namaskṛṃtaṃ gūruṃ devaṃ tato bhūkte mahārasaṃ
21
godohanasya mātraṃ tu mūrchito sādhakotama
utīṣṭatī na saṃdeho cite tasya caturbhūryaṃ 22
gaṇanātha sthā
sidhaṃ vyayayāne
gaṇanāthakā
āgachati pūraṃ tasya sidhavidyādharādaya 23
pasyaṃti bhūvanaṃ sarvaṃ
vāṃmana
sthā mahāṃmūne
hāraka gaṇakaṃpūrai kuḍale mūkuṭes thā 24
seṣekahālenirghoṣe asyarogītavādanai
pūphamālāpatāke ca kiṃkaṇisūramaṃḍīte 25
ṣecaratna vrajed hijñaṃ yaṃtra devo maheśvasvara
kṛtāṃjalīpūṭo
bhūtvā savasāgare vīvasthītaṃ 26
bhairavo
vāca
sahasraṃ pūskaraṃ ghoraṃ yadbhūtaṃ
cekṣītaṃ tvayā
tvadbhaktyā tū sv ahaṃ tuṣṭo
svachaṃdapratikāraka 27
sādhu2 māhāprājña namāmasyaś ca sādhavā
svarge tīṣṭe ciraṃ kālaṃ yā caṃdrārkatāraka 28
rudrakaṃnyāṃ vīṣūkaṃnyā vrahmakanyā
tathaiva ca
bhūktvā scavipūlā bhogān kaṃnyāte mūktībhājanaṃ 29
itī nāgārju
na sadayāstra ṣaṭu mahārasa
utkṛṣṭa ṣecara vo ṣaṭ smāptaṃ