śrī
śailaparvatastho sau siddho nāgārjjunô mahān
sarvasatvopakārī ca sarvabhogaguṇānvitaḥ 54
prārthito dadane śīghraṃ yasya ya
sṣa
sya
hi yādṛśaṃ
56
kṛtāṃjalipuṭo bhūtvā nāgārjjunapunasthitaḥ||
pṛcchate rasakarmāṇi vidyādānaṃ dadasva me 57
śrīnāgārjuna uvāca
sādhu sādhu mahāprājña tuṣṭo haṃ bhaktavatsala
kathayāmi na saṃdehaṃ yatvayā paripṛṣṭitaṃ 5
9
8
2
sahasrāyutalakṣaṃ ca koṭivedhī bhaved rasaḥ2
1jīpalitanāśaṃ ca tathā
kālasya vaṃcanaṃ
yathā lohe tathā dehe kramate mānātra saṃśayaḥ1 59
sahatad aha saṃpravakṣyāmi sādhanaṃ ca yathāvidhi 60
satvānāṃ bodhanārthāya sādhitā vaṭayakṣiṇī
dvādaśanavavarṣāṇi mahākleśaḥ kṛto mayā||61
tatkāle dṛṣtadivyānāṃ divyā vācaḥ śrutā
mayā
adṛṣṭā prārthitā paścān dṛṣṭatvaṃ bhava sāṃprataṃ 62
śrīvaṭayakṣa eka vāca
sādhu sādhu mahāsiddhaḥ tvadbhaktyā nu
mahātmmanaḥ 63
yat kāryāt āhvānitā mahyaṃ tavaḥ paścā
t bravīmy ahaṃ
satyaṃ satyaṃ punaḥ satyaṃ aho vācas tridhā kṛtāḥ 65
yat kiṃcit prārthase siddha tat sarvaṃ pramadāmy ahaṃ
śrīnāgārjuna uvāca
yadi tvaṃ devi tuṣṭāsi madbhaktyā bhaktavatsale 66
durlabhaṃ triṣu lokeṣu rasabaṃdhaṃ varānane
yena kenāth ūpāyena prakaromi mahādbhutaṃ 67
sādhanaṃ sūtakasyāpi mṛtpradāridranāśanaṃ
parvatā gṛ
haprāsādāḥ
saśailabanakānanāḥ 68
kāṃcanamayaṃ kariṣyāmi lokānāṃ hitakāmyayā
bhojanaṃ vastratāṃbūlaṃ sasakhāyaiḥ pradā
payet 69
ānmakhātiṃ kariṣyāmi asmiṃs tu pṛthivītale
tam upāya barārohe kathayasva prasādataḥ 70
vaṭagrakṣaṇa vāca
ya kiṃ
cit prārthase siddha tat sarva pradadāmi te
kuru kārya yathātathyaṃ tiṣṭe
'haṃ tvatsamīpataḥ 71
sarvalakṣaṇasaṃpūrṇo yasva lakṣasya poṣakaḥ
ta
sya sparśāvalokena yuṣmatsiddhir bhaviṣyati 72
mayā tasya śrutaṃ
bākyaṃ prārthitaḥ śālivāhanaḥ
yuṣmatsāmarthyayogena sādhayāmi mahārasam 73
śrīśālivāhana uvāca
suvarṇaratnabhāṃḍāraṃ kumā
rī madana sundarī
niveditaṃ mayātmānaṃ ādeśo deva dīyatāṃ 74
sādhu sādhu mahāprājña mamādeśaprapālaka
sādhayāmi na saṃdehaṃ yu
ṣmatsatvena sādhakaḥ 75
punar anyaṃ pravakṣyāmi māṃḍavyena yathā kṛtaṃ
rasoparasayogena siddhaṃ sūtaṃ susādhitaṃ 76
viddhaṃ śulvāya
saṃ nāgaṃ yajñārthṃ kāṃcanaṃ kṛtam
tasya pārśve visiṣṭena rasakarmā
vadhāritaṃ 77
śāstraṃ vasiṣṭamāṃḍavyaṃ gurupārśve mayā śrutaṃ
tad a
haṃ saṃpravakṣyāmi sādhanaṃ ca yathāvidhi 78
sahāyāḥ śobhanāḥ prā
jñā nirālasyā dṛḍhavratā
kulīnāḥ pāpahīnāś ca sadharmāś ca
jiteṃdriyāḥ 79
koṣṭikā vakranālaṃ ca gomayāṃgāram iṃdhanaṃ
dhaminī lohapātrāṇi rtuṣyedhyaḥ kāṃjikaṃ biḍam 80
karpparā
ṇi vicitrāṇi nānā mūṣā tathaiva ca
sarvamelāpakaṃ kṛtvā tataḥ karma samārabhet 81
catuṣkaṃ toraṇaṃ mālākuṃbhaṃ vārisamaṃnvitam
sitacaṃdanaliptāṃgaṃ sitavastrāvaguṃṭhitaṃ 82
paṃcaratnasa
māyuktaṃ dīpākṣasamaṃnvitaṃ
pīṭhaṃ catuṣkamadhyasthaṃ sthāpayitvā
mahāmuniḥ 83
caṃdanā gurudhūpaiś ca nevedyair vividhais tathā
mahā
pūjā prakartavyā vīrabhojyaṃ ca kārayet 84
kumārikās tathā
pūjyāḥ ājñāṃ tu prārthayen naraḥ
yuṣmadājñāprasoādena sādhayāmi
mahārasam 85
ādau tāvad rasaṃ grāhyaṃ viśuddhaṃ nirmalaṃ dṛḍham |
dravye
rasāyane yogyeaṃ tataḥ karma
samārambhet 86
sumṛṣṭaṃ pātitaṃ sūtaṃ
sa
rvadoṣojhitaṃ tataḥ |
rasakasatvasaṃyogāj jīrṇam aṣṭaguṇe naraḥ 87
kṛṣṇābhrakasamaṃ sūtaṃ lolayitvā tu jārayet
samena gaṃdhakaṃ dadyād
agnisomena nirddahet 88
tīkṣṇaṃ śulvaṃ sunāgaṃ ca samāva
rttaṃ ca kārayet
kuṣmayaṃtrasya madhyasthaṃ jāritavyaṃ prayatnataḥ 89
punar anyaṃ prakarttavyaṃ yathā carati kāṃcanam
gokarṇī ca samākhyā
tā dvitīyā kṛṣṇamaṃjarī 90
yathālābhe gṛhītavyā viśeṣo
nopadrllabhyate
yatre dśe samutpannā bhūtale vātha parvateḥ 91
samaye ttatra nirdiṣṭā yenedaṃ saphalṃ
bhavet
tasmāt sarvaṃ prayatnena dṛ
śyamaṃtreṇa saṃgrahet 92
maṃtraḥ
oṃ yenedaṃ khanate vrahmā yenedaṃ
khanate raviḥ||
hariḥ| | tenāhaṃ khanayiṣyāmi paṃcaśākhena pāṇi
nā 93
oṃ mā
utpata niyata tiṣṭa tiṣṭa sureśvarī
sādhayitvā tu me kāryaṃ paścāt svarge gamiṣyasi 94
anenaiva tu maṃtreṇa kury
āt saptā'bhimaṃtritaṃ
utpādyā arkkasaṃyogāt chāyā śuṣkāṃ tu kāra
yet 95
dadhnā sā madhukāṣṭena yāvadbhasma na gachati
sakalā sā
bhaved devī mṛtyudāridranāśinīḥ 96
ūṣmayaṃtraspa madhyasthaṃ oṣe
dhī rasakāṃcanaṃ
atha vā biḍayogena jārayet tu vicakṣaṇaḥ 97
ūrdhve vahnir adhaś cāpomadhye tu rasasaṃsthitaḥ
kāṃcanaṃ cārayet sūte
agniṃ datvā muhurmuhuḥ 98
anena kramayogena yāvaddinacatu
ṣṭayaṃ
sphoṭāyaj jalamadhyasthaṃ prakṣālyaṃ nirmalaṃ kuru 99
u
nmattamunipatrāṇi rajanīkācamācikā
etāni samabhāgāni āranālena pīṣayet 100
anena kramayogena yāvat saptadi
nāvadhi
paścād vaṃdhaḥ prakarttavyo divyauṣadhibalena ca 1
kuku
ṭāṃḍanibhaṃ sūtaṃ cūrṇayitvā vicakṣaṇaḥ
vrahmapuṣphasya niryāsaiḥ pu
ṭacatvāri dāpayet 2
māṃjiṣṭākṛtaniryāsaṃ tenaiva tādṛśaṃ kuru
sephālikṛtaniryāsaṃ puṭa catvāri dāpayet 3
kāsmirasya ra
senaiva tenaiva tādṛśaṃ kuru
mātuligarasenaiva puṭam ekaṃ tu dā
payet 4
tataḥ siddhaṃ vijānīyāt vedhaṃ śulvasya dāpayet
evaṃ jñātvā prayatnena kuru karma vicakṣaṇaḥ 5
varṇasaṃkhyāpramā
ṇena nāgaṃ bhavati kāṃcanaṃ ||ch| |
athātaḥ saṃpravakṣyāmi karttārīrasabaṃdhanaṃ
6
uparatnāni saṃgṛhya bhūmi
śai
lalatodbhavaṃ
rasakā
diṣu saṃyuktaṃ karttarī rasavaṃdhanaṃ 7
etāni samabhāgāni kapimūtre
ṇa bhāvayet
tat tasya kusamenaiva capalaṃ ca puṭed vudhaḥ
hemadvādaśabhāgāś ca ṣaḍbhāgāś capala
sya ca
catuḥṣaṣṭi raseṃdrsya ekīkṛtya vimarddayet 9
gostā
nākāramūṣāyāṃ samāvartta tu
kārayet
apare'hani
saṃprāpte dhāmayitvā tu sphoṭayet
śuddhasphaṭikasaṃkāśaḥ saṃ
śuddhaḥ dṛśyate rasaḥ 8
jīrṇe jīrṇe ca dātavyaṃ
ajīrṇenaiva dāpayet 10
caturviṃśaguṇaṃ hema sūtako grasa
yadā
svamāṃsabhakṣaṇaṃ kuryāt punar anye tu sūtake 11
āruṣkaram utpalī sūryanakṣatraṃ
bhuvanodbhavaṃ
śītāgnisaṃsthitā hy ete paṃcamī
bhūvidāraṇī 12
ekaikasya tu madhyasthaṃ sthapitavyaṃ dinatrayaṃ
dhūmāku
lena yaṃtreṇa sthāpitavyaṃ dinatrayaṃ 13
dhūmākulena yaṃtreṇa pātitavyaṃ
prayatnataḥ
viśuddhaṃ taṃ vijānīyāc cakrasvedena svedayet 14
śa
rā
śi
vedavapuś caiva caitre
su
sū
ryālepeṣu ca
melayet śaśiyogena vedāṃ hi parva
locanaiḥ 15
etat sarvaṃ rasenaiva pīṣayitvā rasasya ca
adhorddhe
na tu dātavyaṃ agnistho mriyate rasaḥ 16
kukuṭāṃḍanibhaṃ sūtaṃ cū
rṇayitvā vicakṣaṇaḥ
pūrveṇaiva vidhānena pradeyaiḥ ṣoḍaśaiḥ puṭaiḥ
17
siddhaṃ taṃ vijānīyād bedhī pauṃcāśateṣu ca
dviguṇe yadi karttavyaṃ pūrvasaṃskāram
uttamaṃ 18
triguṇaṃ ca bhaved vaṃdhaḥ kramakrāmaṇa yo
jitaṃ
kuru karma yathā nyāyaṃ siddhaṃ bhavati taṃ rasaṃ 19
jārito māritaś cai
va punar jjāritamāritaḥ
daśasaṃkrāṃtiniḥkrītaḥ koṭivedhī bhaved rasaḥ
20
ratnaghoṣa uvāca
sādhayitvā prayatnena koṭivedhaṃ mahārasaṃ
śa
rīreṇa vinā devasarvaṃ bhavati niṣkalaṃ 21
śrīnāgārjjuna uvāca
kathayāmi na saṃdehaṃ mārkkaṃḍeyena yat kṛtaṃ
dīrghāyuḥ kamakaṃ bhūme rasa
siddhe rasāyane 22
śatapalam abhayānām akṣadhātryos
tathaiva ca
kva
thita jala śatāṣṭau bhāgam aṣṭāv aśeṣaṃ
ghṛtamadhusitayāṭhāṃ vyo
ṣacitraṃ
daśāṃśai
rasapaladaśasiddhaṃ lohacūrṇam ṛtaṃ ca 23
girisutasamam
abhraṃkāṃtabhṛṃgaṃ viḍaṃgaṃ rasasahitasubhāvyaṃ taṃdulair vilvakājvaiḥ
ahimaraktatakalvaṃ lohapātrasthamāsaṃ pratidinatanuśuddhaḥ
kalka
m enaṃ variṣṭaṃ 24
lihati śayanakāle vāmanetrārddhasevī
ghananivi
ḍasusaṃdhir mattamāttaṃgadaryyo
vigatasakaladoṣaḥ sarvadig vidavyacakṣu
r madana iva
sukāṃtiḥ kāminīnāṃ pravīraḥ 25
jalada iva ca yuṣmān
kuṃcitāgrāgrakeśas turaga iva viśuddhaḥ sakaviś citrakārī
vṛṣa
bhagativiceṣṭīm agragaṃbhīraṣoyaḥ
suragaja iva loke śrāṃtahaṃtā
su nityaṃ
prabhavati khalu loke caṃdratārārkajīvī 26
punar anya pra
vakṣyāmi golavaṃdhanam uttamaṃ
yena bhakṣitamātreṇa naraḥ syād ajarāmaraḥ 27
gaṃdhābhrakāṃtasahitaṃ bhānuratnāri kāṃcanaṃ
samajīrṇaṃ raseṃdra
sya vaṃdhaṃ
kṛtasānugolakaṃ 28
rasendre paṃcalohāni samabhāgān ime layet
saptapaṃcottarāś caiva yavā
s tur golakasya ca 29
ayo 'pi yad dhemaśaśīprabhākarāraṃ
karaṃvitaṃ
sūtakajātakolakaṃ
narasya vakṣaḥstham idaṃ rasāyanaṃ rasāyanaṃ
cā
maratāṃ ca kārakaṃ 30
sugaṃdhale patāṃ vūlaṃ karpūraṃ kuṃkumāguruṃ
śrī
ṣaḍaṃ mṛganābhiś ca kaṃkolaṃ jātikāpalaṃ 31
sugaṃdhāny anyadravyā
ṇi ṣānapānāni yāni ca
muktisthā|nāni sarvāṇi krameṇaitā
ni rasasya ca 32
yasyāgre kuṃcitāḥ keśāḥ śyāmā bai padmalocana
vistīrṇaṃ vadanaṃ yasyāḥ saṃkīrṇaṃ hṛdayaṃ bhavet 33
kṛṣṇapakṣe bhave
d yasyāḥ yuvatyāḥ puṣpadarśanaṃ
kākinī sā samākhyātā uttamā
ca rasāyena 34
āliṃgane ca vaktavye sparśane ca suśobhanāḥ
maithune marddane caiva surūpā vāmalocanā 35
valmīkaṃ mukharo
bhāgaṃ ca cakṣuśrotrādināśikāṃ
kaphapittānalai yuktāṃ svabhā
vaguṇabhūmitāṃ 36
udaṃvaraṃ caś citraṃ ca prasuptaṃ ca jalodaraṃ
grahaṇī
durnāma gulmaṃ gaṃḍamā śilā tathā
37
etaiḥ sarvai vinirmukto valī
palitavarjjitaḥ|
śatāni trīṇi varyāṇī jāve dvaikarivikramaḥ 38
hṛtaṃ yugaṃ mukhe yasya guṇāya samudāhṛtaṃ
atha ṣoḍaśapūrṇāni golakāni narottamaḥ 39
drutāni śukhamadhye tu teṣu vakṣyāmi ye guṇāḥ
nāśau chidyati śastraiś ca pāvakena na dahyate 40
vāyutego mahāte
jāḥ śakratulyo mahāyaśaḥ
trailokye nayanohārī kāmadeva iva sthi
taḥ 41
ichayā jāyate tasya sadṛśyo jāyate chayā 43
punar anyaṃ pra
vakṣyāmi vidhiṃ sukharāccitaṃ
sūtakālāṃtakaṃ vaṃdhaṃ yad uktaṃ parame
ṣṭinā 44
hīnāṃgo hy adhikāṅgaś ca savyādhiḥ kujvavāmanaḥ
gajāṃhipāṇi nayano jurā grasto
jiteṃdriyaḥ 45
jaḍaś ca gadgado
mūko gatihīnas tathaiva ca
asaṃkatraya nirmukto jīvaśeṣe ca ti
ṣṭati
etad vaṃdhaprabhāvena samāvartto yadā bhavet
punar anyaṃ bhavet piṃḍaṃ nātra kāryā
vicāraṇā 47
paṃcāmṛto mahāyoga ukto maṃt
nabhairave
vīrākṣa saugaveṇaiva punas tatraiva bhāṣitaṃ 48
nāgena ra
hitaṃ kiṃcit trailokye sacarācare
pṛthivyāpas tathā tejo vāyu
r ākāśam eva ca 49
koṭivedhī rasaṃ grāhya piṃḍaṃ koṣṭasusaṃyu
taṃ
ekaikasya tu madhyasthaṃ guṭikāṃ
kārayed budhaḥ 50
guṭikāḥ paṃ
casamākhyātā ṣaṣṭaṃ jīvaṃ ca kevalaṃ
ṣaḍguṇaṃ piṃdasthauyasya tāmra
pātraṃ suśobhanaṃ 51
urdhve puruṣamānaṃ tu puruṣārddhaṃ garbhamaḍalaṃ
ca
rmukhaṃ kṛtaṃ koṣṭaṃ tasthopari niveśayet 52
goghṛtaṃ ca mahātai
laṃ samabhāgāni melayet
pūrayitvā kuṭāhaṃ tudikliśāṃ pālapūjanaṃ 53
kumārīḥ pūjayet tra gaṇapūjāṃ guruṃ tathā
caturdikṣu ba
liṃ dadyāt yathoktaṃ śivabhāṣitaṃ 54
dhamanaṃ tatra kurvīta
caturddikṣu śanai śanaiḥ
sutaptaṃ ca vijānīyān nirdhūmaṃ ca yadā bhave
t 55
caṃdrarkke tu grahā ṛkṣāraśayoḥ bhuvanāni ca |
namaskṛ
tya guruṃ devam ātmānaṃ tavraṣṭi nirkṣapet 56
sudagdhaṃ taṃ vijānī
yāt sṛṣṭibhūtaṃ niyojayet
kalalaṃ ca bhavet sarvaṃ punaś cāpaṃ vi
nikṣipet 57
raktavarṇaṃ vijānīyāt teje tejo niyojayet
māṃsapiṃ bhavet tatra vāyus tatraiva vikṣipet 58
svetavarṇaṃ vijānī
yāt tuta ākāśaṃ nikśipet
abhramaṃtaṃ hemasaṃkāśaṃ jīvatvaṃ tatra
dāpayet 59
kṛtvā tatra mahārāvaṃ ṛkāraṃ surapūjitaṃ
uttiṣṭati na
saṃdehaḥ pūrvānhe bhāskaro yathā 60
divyatejā mahākāyo divyadṛṣṭi
r mahābalaḥ
dṛśyate bhuvanaṃ sarvaṃ sa siddhaḥ sarvasiddhidaḥ 61
saptasiddhe
ṣu ye siddhā vimānaṃ preṣayaṃti te
arddhayojanavistīrṇaṃ ghaṃṭācāma
rabhūṣitaṃ 62
dīptaṃ hemamayaṃ divyaṃ maṇiratnaiḥ suśobhitaṃ
śaṃkhakāha
lanirghoṣair apsaro gītanāditaṃ 63
puṣpamālyapatākaiś ca kiṃki
ṇīravamaṃḍitaṃ
siddham ayutakaṃyānāṃ surūpāmadavivhalāḥ 64
divyābharaṇavastrāṇi divyapuṣpāṇi yāni ca
āgachaṃti na
de
ha ādeśo devadīpatāṃ 65
gṛhītvā sādhakeṃdraṃ tu siddhalokaṃ vrajaṃtite
divyāni ṣānayānāni divyāni bhavanāni ca 66
ramate śata
śahasraṃ tu siddhakaṃnyām anekadhā
kāmena vihvalās tatra manmathā madanotkaṭā 67
tasminn ekārṇave ghore naṣṭe sthāvarajaṃgame
devā ya
tra vilīyaṃte sasiddhas tatra līyate
68
ratnaghoṣa uvāca
sūtakālāṃ
takaṃ vadhaṃ yadā karttuṃ na śakyate
anenaiva śarīreṇa kathaṃ siddhir bhaviṣya
ti 69
nāgārjuna uvāca
punar anyaṃ pravakṣyāmi khe
caraṃ baṃdham uttamaṃ
me
na bhakṣitamātreṇa surasāmānyatā bhavet 70
yāvan na vedhane tāraṃ
nāgaṃ śulvāyasaṃ sitaṃ
tadā tasya prakarttavyaṃ ratnasaṃskāram uttamaṃ 71
iṃdranīlaṃ mahānīlaṃ māṇikyaṃ mauktikaṃ tathā
padmarāgaṃ tathā bajraṃ marakatam arkkam aṣṭamaṃ 72
[Ratnarāgajāraṇa]
athātaḥ saṃprabikṣyāmi ratnarāgasya jāra
ṇaṃ
puṣpakākāśiraṃ gṛhya apūrvamalasaṃyutaṃ 73
rāśipūrvaṃ viśāṇa
sthaṃ pūjayitvā tu pācayet
anena biḍayogena hema--kuliśa--jāraṇaṃ
74
tejo 'śanasya lomāni dagdhvā vaibhūtabanhinā
marīcisutaputra
sya kaṃcukarṇaṃ tu yat payaḥ 75
sa tv aṃtasya diggane grāhyaṃ taccūrṇāṃ tena bhā
vayet
pādena tasya dātavyaṃ
rasamūrddhniśiṣodbhavaṃ 76
asya cūrṇa
viḍaṃ śreṣṭaṃ sarvaratnasya melakaṃ
jārayet pūrbayogena maṇirājasya jā
raṇaṃ 77
pūrvāparasaṃyogāt lokaṃ yāsī yadā bhavet
tasya mūlaṃ pha
laṃ grāhyaṃ nakṣatre yamadaivate 78
asya cūrṇa--prabhāvena padmarāgasya jāraṇaṃ
bārāratne sahādisthaṃ punaḥ pūrveṇa cāṃtike 79
śoṣayitvā kṛtaṃ
cūrṇaṃ mahānīlāṃ rasaplutaṃ
tāmralolārasenaiva moddayitvā punaḥ punaḥ
80
iṃdranīlaṃ mahānīlaṃ maraktaṃ kanakaṃ tathā
kuṣmayaṃtrasya madhyasthaṃ
jāritavyaṃ punaḥ punaḥ 81
yādiṭilāṃti saṃyogāt yadā kāle rajasva
lā ||
tasyāḥpuṣparasenaiva kāryā rakṣā yathocitā 82
kṣetrapālo dhanā
dhyakṣaḥ śivo biṣṇuprajāpatiḥ
mārttaḍapāvakau bhūtvā lokapālāṣṭa
kaiḥ saha 83
caṃdanā gurudhūpaiś ca pūjayitvā prayatnataḥ
namaskṛtya
guruṃ devaṃ tato bhakṣen mahārasaṃ 84
godohanamātraṃ tu mūrchito sādhake
śvaraḥ
uttiṣṭati na saṃdehos triṃnetraś caturbhujaḥ 85
gaṇanāthas tathā siddhā ye cā'nye gaṇanāyakā
āgachaṃti puraṃ tasya siddha--vidyādha
rādayaḥ 86
paśyaṃti bhuvanaṃ sarvaṃ vimānasthā mahāmune
hārakaṃkaṇa
keyūraiḥ kuṃḍalair mukuṭais tathā 87
śaṃkhakāhalanirghoṣer apsarogītā
nāditaiḥ
puṣphamālāpātākābhiḥ kiṃkiṇīravamaṇḍitaiḥ 88
kheca
ralaṃ vraje chīgraṃ yatra devo maheśvaraḥ
kṛtāṃjalipuṭo bhūtvā śivasyā
gre vyavasthitaḥ 89
śrībhairava uvāca
sāhasraṃ duḥkara ghoraṃ adbhutaṃ ca
kṛtaṃ tvayā
tvadbhaktyā tubhyam ahaṃ tuṣṭaḥ svachaṃda--praticārakaḥ 90
sādhu
sādhu mahāprājña mama śukrasya sādhakaḥ|
svarge tiṣṭa ciraṃ kālaṃ yāvaccaṃ
drārkatārakaṃ 91
rudrakaṃyā viṣṇukaṃyā vrahmakaṃyā tathaiva ca
bhuktvā svavipulān bhogān kalpāṃte muktibhāgjanaḥ 92
iti nāgārjjuna hṛdayā
straṃphahā
mahārasa uktaḥ
mṛtakhecaratvraṃdhaḥ samāptam iti
[*Jalūkādirasabandhana Adhyāya]
rase vīrye bi
pāke ca sudhāvaddhiṃdusūtakaṃ
tena janmajarāvyādhai harate sūtako bhu
vi 93
ṣoṭaṃ paṭaṃ jalūkā ca bhasma caiva caturthakaṃ
paṃcamaṃ mūrtivaddhaṃ
ca mūrchitaṃ ṣaṣṭamaṃ viduḥ 94
baṃdhas tu ṣaḍvidho jñeysaptamo mṛtasūtakaḥ
ārdratvaṃ ca ghanatvaṃ cāpalyaṃ gurutejasī 95
yasyaitāni na dṛśyaṃte
taṃ
viṃdyānmṛtatakam
nānāvarṇabhavet sūtaṃ vihāya ghanacāpalaṃ 96
lakṣaṇaṃ dṛśyate yasya mūrchitaṃ taṃ vadaṃti hi
gurutvam aruṇatvaṃ ca tejo
bhāskarasannibhaṃ 97
śiṣimadhye kravaṃ tiṣṭed
vaddhasūtakalakṣaṇaṃ
kṛṣṇaṃ śvetaṃ tathā pītaṃ nīlaṃ bhasmanaḥ sannibhaṃ 98
capalatvaṃ ya
dā naṣṭaṃ bhasma--sūtasya lakṣaṇaṃ
nānāvarṇaṃ yadā svādhṛtatejo jalū
kavat
varddhate sūtakaṃ yasya jalūkābaddha--lakṣaṇaṃ 99
śvetaṃ pītaṃ
gurutvaṃ ca mṛduṃsikthakasannibhaṃ 100
agnimadhye yadā tiṣṭet sadṛ
vaṃdhasya lakṣaṇaṃ
kukkuṭāṃḍa--nibhaṃ sūtaṃ lavaṇabedhi bhaved yadā
āva
rttitaḥ punas tadvat khoṭobaddharasākṛtiḥ 101
athavā svede snigdhaṃ
mṛduṃ caiva śikhinā drāvito dravet
akṣayaṃ kiṭhinaṃ śvetaṃ khoṭa
baddhasya lakṣaṇaṃ 102
khoṭādeyās tu ye paṃca vihāya jalukā kṛtiḥ
haṭhāgnau dhāmitāḥ saṃti na tiṣṭed ekamūrchitaḥ 103
taruṇāditya--saṃkāśo nānā--barṇe vicakṣaṇaḥ
bedheṣu lohadeheṣu raṃjitasūtalakśaṇaṃ
104
śodhanaṃ sūtakasyādau grāsamānamataḥ paraṃ
jāraṇaṃ cābhrakasyā
pi sarvasattvamataḥ paraṃ 105
garbhavāhyadrutau paścāt suvarṇaṃ tadanaṃtaraṃ ||
dīvyauṣadhipuṭaṃ paścād ratnabaṃdhamataḥ paraṃ 106
raṃjanaṃ ca tataḥ pro
ktaṃ sāraṇasyānusāraṇā
tato pi krāmaṇaṃ deyaṃ sūtakasya bicakṣa
ṇaiḥ 107
imaṃ kramaṃ tu yo vetti tasya siddhir na saṃśayaḥ
vedhakramaṃ na jā
nāti dehe lohe rasāyane 108
tasya janmajarāvyādhir naśyaṃte nā
trasaṃśayaḥ
dehe tu paṃcaratnāni nāgaṃ vaṃgaṃ tathāyasaṃ 109
krāmaṇaṃ
rasa--rājasya auṣadhāt sarvamāyase
auṣadhaiḥ kramate sūto yogayuktikrameṇa hi 110
kramate vyādhisaṃghātaṃ grasate duṣṭamāmayān
ta
smāt tatkrāmaṇaṃ jñātvā tato baidya upācaret 111
krāmaṇena vinā sūtaṃ
na kramen na ca viṃdhati
dehalohāmayān sarvān vṛthā syāt kepalaśramaḥ
112
yasya yogasya yaṃ yogaṃ tenaiva saha yojayet
raseṃdro harate vyādhiṃ na
rakuṃjara--bājināṃ 113
vyādhim ādau parīkṣyeta tato dadyāc ca bheṣajaṃ
sūtakena samāyuktaṃ yojayec ca bhiṣagbaraḥ 114
iti śrīśrīmannā
gārjjunaviracite rasendramaṃgale
guṭikāsatvahutijalūkājāraṇā
dirasabaṃdhanaṃ nāma
caturtho dhyāyaḥ 4